محمد بن علی ابن شهر آشوب

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از ابن شهر آشوب)
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد بن علی بن شهر آشوب سَرَوی مازندرانی
زادروز ۴۸۸یا۴۹۹ق
زادگاه -
درگذشت ۵۸۸ق.
آرامگاه حلب - بالای کوه جوشن و نزدیکی مشهدالسقط
محل زندگی بغداد
استادان فتال نیشابوری، شیخ طبرسی، ابومنصور طبرسی، ابوالفتوح رازی، قطب الدین راوندی
شاگردان ابن زهره و یحیی بن بطریق
نقش‌های برجسته محدث، مورخ
لقب ابن شهرآشوب
دین اسلام
مذهب شیعه
آثار مناقب آل ابی طالب، معالم العلماء، متشابه القرآن و مختلفه و...

محمد بن علی بن شهر آشوب سَرَوی مازندرانی(۴۸۸-۵۸۸ ق) معروف به ابن شهر آشوب، فقیه، مفسّر، محدّث و عالم بزرگ شیعه در قرن ششم هجری قمری و نویسنده کتاب‌هایی همچون مناقب آل ابی طالب و معالم العلماء.

ولادت و نسب

ابن شهر آشوب در سال ۴۸۸ ق و بنا بر قولی در سال ۴۸۹ ق به دنیا آمد.[۱] عده‌ای وی را اصالتا ساروی دانسته‌ و گفته‌اند ولادت وی در مازندران بوده است؛[۲] اما برخی قائل به ولادت وی در بغداد شده‌اند.[۳]

سفرها

نقل شده وی به دنبال درگیری با حکمران مازندران راهی بغداد شد[۴] و در آنجا به وعظ و تدریس مشغول شد و چنان مقبولیت یافت که خلیفه وقت به وی خلعت پوشاند.[۵] وی پس از مدتی اقامت در بغداد در سال ۵۶۷ق به حله رفت و در آنجا به تدریس پرداخت.[۶] در این سفر ابن ادریس حلی و ابن بطریق از وی روایت شنیدند.

ابن شهر آشوب در سال ۵۷۳ ق به حلب رفت که در آن زمان پایگاه حمدانیان و پناهگاه شیعیان بود. وی تا آخر عمر در حلب ماند.[۷]

اساتید

شاگردان

تألیفات و آثار

مناقب آل ابی طالب

وفات

عکسی قدیمی از جبل الجوشن محل به خاک سپردن ابن شهر آشوب در حلب - سال ۱۹۶۲

ابن شهر آشوب در شب جمعه ۲۲ شعبان سال ۵۸۸ ق در شهر حلب درگذشت و در بالای کوه معروف به جَبَل جوشن به خاک سپرده شد.[۱۱] از دیدگاه شیعیان حلب این مکان مدفن محسن السقط فرزند امام حسین (ع) است. و به مشهدالسقط شناخته می‌شود.

بقعه‌ای در شهر بابل بنام ملا محمد بن شهرآشوب شهرت دارد که تشابه و تغایر اسمی با ابن شهرآشوب دارد. دقیقا معلوم نیست بقعه ملامحمد بن شهر آشوب به چه کسی تعلق دارد و این بقعه مدفن چه شخص یا فردی است. دکتر منوچهر ستوده در کتاب از آستارا تا استارآباد (جلد چهارم) در این مورد آورده است: مسلما این مقبره مرقد شیخ رشیدالدین ابوجعفر محمدبن علی بن شهر آشوب السروی نیست که از فحول و علما قرن ششم و اهل ساری بوده و در زمان المتقی (۵۵۵ – ۵۳۰) در بغداد بر منبر می‌رفت، زیرا وی به حلب مهاجرت کرد و تا پایان عمر در آنجا بود و در شعبان سال ۵۷۹ رخت به سرای باقی کشید و همانجا در دامنه کوه جوشن در مشهد محسن السقط بن حسین بن علی به خاک سپرده شد.

شاید این مقبره مرقد پدر او باشد که علی نام داشت و پسر شهر آشوب بود، یا شخص دیگری از مردان این خاندان است که معروف به شهر آشوب یا ابن شهر آشوب بوده اند.[۱۲]

در بیان عالمان و بزرگان

شیخ حر عاملی درباره ابن شهر آشوب می‌نویسد:

وی فردی عالم، فاضل، ثقه، محدث، عالم به رجال و روایات، ادیب، شاعر و جامع همه خوبی‌ها بود.[۱۳]

میرزا حسین نوری در توصیف وی می‌گوید:

فخر شیعه، تاج شریعت، افضل الاوائل و دریای متلاطم ژرفی که ساحل ندارد، احیاء کننده آثار مناقب و فضائل، رشید الملة و الدین شمس الاسلام و المسلمین ابن شهرآشوب فقیه، محدث، مفسر، محقق و....[۱۴]

تفرشی می‌نویسد:

محمد بن علی بن شهرآشوب، پیشوای طایفه شیعه و فقیه آنان، شاعری بلیغ و نویسنده بود.[۱۵]

صلاح الدین صفدی، یکی از عالمان اهل سنت می‌نویسد:

محمّد بن علی بن شهرآشوب... یکی از سرشناسان شیعه است. او در هشت سالگی قرآن را حفظ کرده بود و در علم اصول شیعه به حد نهایی رسید. وی در علوم قرآنی و مشکلات حدیث و اخبار و لغت و نحو و موعظه در منبر ـ در زمانی که مقتفی خلیفه عباسی در بغداد بود از دیگران تقدم داشت.[۱۶]

پانویس

  1. مدرس، ریحانة الادب، ۱۳۷۴ش، ج ۸، ص ۵۸.
  2. دائرة المعارف، تشیع، ج ۱، ص۳۳۷.
  3. ابن شهرآشوب، مقدمة معالم العلماء.
  4. دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج ۴، ص ۹۰.
  5. مدرس، ریحانة الادب، ۱۳۷۴ش، ج ۸، ص ۵۹.
  6. سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس، ۱۴۰۵ق، ص ۶۳.
  7. مفاخر اسلام. مقدمة معالم العلماء.
  8. قمی، فوائد الرضویة، ۱۳۸۷ش، ج ۲، ص۷۱۲.
  9. قمی، فوائد الرضویة، ۱۳۸۷ش، ج ۲، ص۷۱۲.
  10. مدرس، ریحانة الادب، ۱۳۷۴ش، ج ۸، ص۵۹.
  11. امین، اعیان الشیعة، ج ۱، ص۸۲.
  12. بررسی رابطه‌ی ملامحمد بن شهرآشوب بابلی با ابن شهرآشوب ساروی.
  13. حر عاملی، امل الآمل، ۱۳۶۲ش، ج ۲، ص۲۸۵.
  14. نوری، خاتمه مستدرک، ۱۴۱۵ق، ج ۳، ص۵۶ و ۵۷.
  15. تفرشی، نقد الرجال، ۱۴۱۸ق، ج ۴، ص۲۷۶.
  16. صدر، تأسیس الشیعة، ۱۳۶۹ش، ص۲۷۲.

منابع

  • هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم، قم، هادی، ۱۴۰۵ق.
  • ابن شهر آشوب، محمدعلی، معالم اللمعاء.
  • امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، بیروت، دار التعارف، بی‌تا.
  • تفرشی، مصطفی بن حسین، نقد الرجال، قم، آل البیت، ۱۴۱۸ق.
  • حر عاملی، امل الآمل، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۶۲ش.
  • سلیم بن قیس هلالی، کتاب سلیم، بیروت، مؤسسه اعلمی، بی‌تا.
  • صدر، سید حسن، تأسیس الشیعة، تهران، مؤسسه اعلمی، ۱۳۶۹ش.
  • قمی، شیخ عباس، فوائد الرضویة، قم، نشر نوید اسلام، ۱۳۸۷ش.
  • مدرس تبریزی، محمد علی، ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیة و اللقب، قم، خیام، ۱۳۷۴ش.

پیوند به بیرون