سید جواد الوداعی
| عالم و فقیه بحرین | |
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | سید جواد بن سید فضل بن سید علی بن سید یوسف الوداعی الموسوی |
| نسب | سادات موسوی |
| زادروز | ۱۹۲۳م |
| شهر تولد | منطقه رأس الرمان، حومه منامه |
| کشور تولد | بحرین |
| تاریخ درگذشت | ۲۱ مارس ۲۰۱۶م (۲ فروردین ۱۳۹۵ش) |
| آرامگاه | قبرستان حوره |
| فرزندان | سعید • احمد • عبدالإله |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | سید محسن حکیم • سید ابوالقاسم خویی • سید علی تبریزی • سید محمدباقر صدر • امام خمینی • شیخ محمد امین زینالدین |
| تألیفات | تصحیح کتاب «السداد» • رسالهای در احکام اموات |
سید جواد الوِداعی بَحرانی (۱۹۲۳-۲۰۱۶م) فقیه، مدرس حوزه نجف، وکیل مراجع تقلید و بنیانگذار حوزه علمیه امام باقر(ع) در بحرین بود. وی ۲۰ سال در نجف تحصیل کرد و از شاگردان خویی، حکیم، صدر و امام خمینی بهشمار میرفت. الوداعی مدافع حقوق مردم بحرین، مخالف ظلم آلخلیفه و حامی انقلاب ۱۴ فوریه بود؛ او بسیاری از بیانیههای علمای بحرین علیه حکومت بحرین را امضا کرد و در مراسم عزای شهدای انقلاب بحرین حضور مییافت.
وی کتاب «السداد» نوشته شیخ حسین آلعصفور را تصحیح و منتشر کرد و کتابخانه شخصیاش با ۸ هزار جلد و نسخ خطی، یکی از گنجینههای علمی بحرین است. پس از درگذشت او، برخی از مراجع تقلید شیعه، پیام تسلیت صادر کردند و گروههای شیعی از او بهعنوان «مایه افتخار بحرین» نام بردند.
جایگاه علمی و مبارزاتی
سید جواد الوداعی از عالمان شناختهشده،[۱] وکیل مراجع تقلید شیعه[۲] پدر معنوی حوزه علمیه بحرین[۳] و مؤسس حوزه علمیه امام باقر(ع) در بحرین بود.[۴] از او بهعنوان عالمی پرهیزگار، زاهد، حامی شریعت و مردم[۵] و مخالف ظلم خاندان آلخلیفه یاد شده است.[۶]
وداعی از جمله روحانیونی بود که در کنار جوانان انقلاب ۱۴ فوریه حضور داشت، بدون اینکه وابستگی حزبی خاصی داشته باشد[۷] و از خواست عمومی مردم بحرین در بازگرداندن حیات پارلمانی در دهه ۱۹۹۰م حمایت میکرد.[۸] الوداعی مدافع حقوق مردم بحرین بود و بسیاری از بیانیههای علمای بحرین علیه رژیم آلخلیفه را امضا کرد.[۹] او در کنار علمای دیگری، در سال ۲۰۱۵م (۱۳۹۳ش) در نامهای به پادشاه بحرین، بیانیهای صادر کردند و در این بیانیه، از اداره اوقاف جعفری بحرین بهدلیل آنچه «دخالت در امور دینی» و «نظارت بر هیئتهای مذهبی» خوانده شده، انتقاد کردند و از او خواستند نگذارد آن اداره، سخنرانان، مبلغان دینی و سخنرانان هیئتها و حسینیهها را انتخاب کند.[۱۰] وداعی حتی در سالهای آخر عمر خود در مراسم عزای شهدای انقلاب بحرین حضور مییافت و به دیدار اسرای آزادشده از زندانها میرفت.[۱۱]
او بهدلیل توانایی علمی و تدریس کتابهای «الشرایع» و «اللمعه» مشهور بود و از چهرههای شاخص حوزه علمیه نجف در تدریس متون مقدماتی و سطح عالی محسوب میشد.[۱۲] بر اساس گزارشهای موجود، این مهارت به حدی بود که برخی مراجع تقلید در نجف، فرزندان خود را برای یادگیری نزد او میفرستادند و بسیاری از روحانیون بحرینی و حتی عراقی از شاگردان او بودند.[۱۳]
گفته شده کتابخانه شخصیاش با حدود ۸ هزار جلد کتاب و نسخه خطی نفیس، یکی از مهمترین گنجینههای علمی بحرین بهشمار میرود.[۱۴] بهنوشته باقر شریف قرشی، الوداعی در تدوین موسوعة الامام امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب(ع) به او یاری رسانده است.[۱۵]
زندگینامه علمی
سید جواد الوداعی با نام کامل سید جواد بن سید فضل بن سید علی بن سید یوسف وداعی موسوی[۱۶] در سال ۱۹۲۳م در منطقه رأس الرُّمّان، حومه منامه پایتخت بحرین متولد شد[۱۷] و تنها پسر والدین خود سید فضل و سیده هاشمیه بود.[۱۸] وداعی به مدت ۲۰ سال در نجف تحصیل کرد و نزد استادانی همچون سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی، سید علی تبریزی، سید محمدباقر صدر، امام خمینی و شیخ محمد امین زینالدین شاگردی نمود. او همچنین ارتباط قوی با خطیب شهیر شیخ احمد وائلی داشت.[۱۹] الوداعی رابطه ویژه و نزدیکی با سید محسن حکیم و شیخ محمد امین زینالدین داشت.[۲۰]
بازگشت به بحرین و فعالیتهای علمی-اجتماعی
الوداعی پس از ۲۰ سال و بهدلیل بیماری و درگذشت پدرش که حامی مالی او بود، به بحرین بازگشت.[۲۱] او در مدت ۴۰ سال به فعالیت در عرصههای اجتماعی و سیاسی، روابط گسترده و احترام در میان اقشار مختلف جامعه بحرین شهرت داشت.[۲۲] وی بنیانگذار مدارس و حوزههای علمیه برای مردان و زنان بود که برجستهترین آنها حوزه علمیه امام باقر(ع) در روستای باربار است. همچنین بنیانگذار ایده «مجلس فقهی» بود که شامل سخنرانیهای شبهای رمضان و دروس مرتبط، و بنیانگذار ایده «عزای علمی» بود که هر ساله برگزار میشود.[۲۳]
الوداعی کتاب «السداد» [یادداشت ۱] اثر شیخ حسین آل عصفور را تصحیح و منتشر کرد[۲۴] و در تصحیح دیگر کتب علمی برخی علمای بحرین نیز مشارکت داشت. یک رساله کوچک در احکام اموات از او به یادگار مانده است. وی حامی اصلی احیای مجالس ائمه، شب قدر، اعتکاف و سایر فعالیتهای اسلامی در بحرین بود.[۲۵] از او بهعنوان مخالف قمهزنی یاد شده است.[۲۶]
درگذشت
الوداعی در ۲۱ مارس ۲۰۱۶م (۲ فروردین ۱۳۹۵ش) در سن ۹۳ سالگی و پس از یک دوره بیماری درگذشت.[۲۷] پیکر او از زادگاهش در رأس الرمان (منامه) تشییع و بنا بر وصیت خودش در قبرستان حوره در کنار پدر و مادرش دفن شد.[۲۸] سید علی سیستانی،[۲۹] سید محمدسعید حکیم،[۳۰] شیخ بشیر حسین نجفی[۳۱] و ناصر مکارم شیرازی[۳۲] از مراجع تقلید شیعه و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم[۳۳] درگذشت او را تسلیت گفتند. انصار ۱۴ فوریه و جمعیت وفاق، دو گروه سیاسی بحرین، پیام تسلیت صادر کردند و از او بهعنوان «عالم ربانی» و «مایه افتخار بحرین» نام بردند.[۳۴]
سید علوی غریفی، شاعر بحرینی، در رثای او سروده است:[۳۵]
پانویس
- ↑ نویدری، اعلام الثقافة الاسلامیة فی البحرین، ۲۰۱۵م، ج۲، ص۴۲۳و۴۲۴.
- ↑ «وفاة عالم الدین البحرینی الکبیر السید جواد الوداعی»، مرآة البحرین.
- ↑ «سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»، روزنامه الوسط.
- ↑ رضایی، حضور علمی شیعیان در جهان، ۱۳۹۷ش، ص۵۳.
- ↑ «من هو العلامة السید جواد الوداعی...»، تقریبنیوز.
- ↑ «انتقل الی رحمة الله العلامة السید جواد الوداعی»، الولایة الاخباریة.
- ↑ «انتقل الی رحمة الله العلامة السید جواد الوداعی»، الولایة الاخباریة.
- ↑ «وفاة عالم الدین البحرینی الکبیر السید جواد الوداعی»، مرآة البحرین.
- ↑ «درگذشت روحانی برجسته شیعیان بحرین»، خبرگزاری ابنا.
- ↑ انصاری بویراحمدی، شیعیان بحرین؛ اکثریت مظلوم، ۱۳۳۹۱ش، ص۱۲۲.
- ↑ «درگذشت روحانی برجسته شیعیان بحرین»، خبرگزاری ابنا.
- ↑ «من هو العلامة السید جواد الوداعی...»، تقریبنیوز.
- ↑ «سماحة السید جواد الوداعی»، شبکه باربارنت؛ «رحیل سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ وسام السبع، «العلامة السید جواد الوداعی... ماذا بعد الرحیل؟»، وردپرس.
- ↑ قرشی، دانشنامه امام امیرالمؤمنین(ع)، ۱۳۹۴ش، ج۲، ص۲۹.
- ↑ «سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط؛ «رحیل سماحة العلامة السیدجواد الوداعی عن عمر ناهز ال ۹۳ عاماً»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ «سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ «رحیل سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ «رحیل سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط؛ «من هو العلامة السید جواد الوداعی...»، تقریب نیوز.
- ↑ «سماحة السید جواد الوداعی»، شبکه بابارنت.
- ↑ «رحیل سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ «سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ «سماحة السید جواد الوداعی»، شبکه باربارنت.
- ↑ ربیعی، دیوان الربیعی، ۱۳۸۶ق، ص۱۹۱.
- ↑ «سماحة السید جواد الوداعی»، شبکه باربارنت؛ «رحیل سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ رستم، التطبیر و الاشکالیة المزمنة، ۱۴۳۱ق، ص۱۳۹.
- ↑ «درگذشت روحانی برجسته شیعیان بحرین»، خبرگزاری ابنا؛ «سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»؛ روزنامه الوسط.
- ↑ «انتقل الی رحمة الله العلامة السید جواد الوداعی»، الولایة الاخباریة؛ «آلاف البحرینیین یشیعون السید جواد الوداعی»، العهد.
- ↑ «المرجع السیستانی معزیا أهل البحرین برحیل الوداعی: صرف عمره فی خدمة المؤمنین»، مرآة البحرین.
- ↑ «المرجع الحکیم یعزی برحیل العلامة الوداعی»، مرآة البحرین.
- ↑ «المرجع النجفی یعزی برحیل العلامة الوداعی»، مرآة البحرین.
- ↑ «مجاهدتهای مرحوم سید جواد الوداعی فراموشنشدنی است»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «تعزية برحيل العلامة السيد جواد الوداعي (ره) – من علماء البحرين البارزين»، سایت جامعه مدرسین.
- ↑ «انتقل الی رحمة الله العلامة السید جواد الوداعی»، الولایة الاخباریة.
- ↑ «رحیل سماحة العلامة السیدجواد الوداعی عن عمر ناهز ال ۹۳ عاماً»، روزنامه الوسط.
یادداشت
- ↑ سداد العباد و رشاد العباداثر شیخ حسین آل عصفور(درگذشت:۱۲۱۶ق.)در این کتاب به زبان عربی، مسائل شرعی و احکام دین در قالب رسالههای عملیه ابتدا احکام طهارت و تقلیدمطرح شده و سپس به احکام مربوط به وضو، نماز، غسل، کفن، دفن، تیمم، خمس، زکات، حج، جهاد و معامله اشاره شده است.
منابع
- «آلاف البحرینیین یشیعون السید جواد الوداعی»، العهد، تاریخ انتشار: ۲۳ مارس ۲۰۱۶م.
- «المرجع الحکیم یعزی برحیل العلامة الوداعی»، مرآة البحرین، تاریخ انتشار: ۲۳ مارس ۲۰۱۶م.
- «المرجع السیستانی معزیا أهل البحرین برحیل الوداعی: صرف عمره فی خدمة المؤمنین»، مرآة البحرین، تاریخ انتشار: ۲۳ مارس ۲۰۱۶م.
- «المرجع النجفی یعزی برحیل العلامة الوداعی»، مرآة البحرین، تاریخ انتشار: ۲۳ مارس ۲۰۱۶م.
- «انتقل الی رحمة الله العلامة السید جواد الوداعی»، الولایة الاخباریة، تاریخ انتشار: ۲۱ مارس ۲۰۱۶م.
- انصاری بویراحمدی، علی، شیعیان بحرین؛ اکثریت مظلوم، قم، آشیانه مهر، ۱۳۳۹۱ش.
- «تعزية برحيل العلامة السيد جواد الوداعي (ره) – من علماء البحرين البارزين»، سایت جامعه مدرسین، تاریخ انتشار: ۶ فروردین ۱۳۹۵ش.
- «درگذشت روحانی برجسته شیعیان بحرین»، خبرگزاری ابنا، تاریخ انتشار: ۲ فروردین ۱۳۹۵ش.
- ربیعی، عبدالعظیم، دیوان الربیعی و فیه 9 [تسعة] أبواب بلسان عربي مبین في مدائح اهل البیت علیهم السلام و مراثیهم و ما یمت الیهم، نجف، مطبعة الآداب، ۱۳۸۶ق.
- رستم، باقر، التطبیر و الاشکالیة المزمنة، بحرین، مداد للثقافة و الإعلام، ۱۴۳۱ق.
- رضایی، حسن، حضور علمی شیعیان در جهان، قم، انتشارات امام علی بن ابی طالب، ۱۳۹۷ش.
- «سماحة العلامة السیدجواد الوداعی»، روزنامه الوسط، تاریخ انتشار: ۲۱ مارس ۲۰۱۶م.
- «سماحة السید جواد الوداعی»، شبکه باربارنت، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
- قرشی، باقر شریف، دانشنامه امام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام، ترجمه: محمد صالحی، قم، دار التهذیب، ۱۳۹۴ش.
- «مجاهدتهای مرحوم سید جواد الوداعی فراموشنشدنی است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ انتشار: ۷ فروردین ۱۳۹۵ش.
- «من هو العلامة السید جواد الوداعی...»، تقریبنیوز، تاریخ انتشار: ۲۲ مارس ۲۰۱۶م.
- نویدری، سالم، اعلام الثقافة الاسلامیة فی البحرین في البحرين خلال 14 قرناً، مرکز أوال للدراسات و التوثیق، ۲۰۱۵م.
- وسام السبع، «العلامة السید جواد الوداعی... ماذا بعد الرحیل؟»، وردپرس، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
- «وفاة عالم الدین البحرینی الکبیر السید جواد الوداعی»، مرآة البحرین، تاریخ انتشار: ۲۳ مارس ۲۰۱۶م.