مقاله متوسط
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
شناسه ارزیابی نشده
نارسا

واجب عینی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

واجب عینی گونه‌ای از واجبات دینی که انجام آن از شخص مُکَلَّف خواسته‌ شده است و صرف انجام آن از هر شخصی کافی نیست. نماز، روزه، خُمس و اکثر عبادات جزو واجبات عینی هستند. واجب عینی در مقابل واجب کفایی قرار دارد.

معنای اصطلاحی

واجب عینی گونه‌ای از احکام الزامی شرعی است که مخاطب آن شخص مکلف است و بر هر مکلفی به صورت مستقل واجب است. فرد مکلف نمی‌تواند به امید انجام آن واجب از سوی دیگران، تکلیف خود را رها کند. نماز، روزه، حج، خمس، زکات و بسیاری دیگر از عبادات جزو واجبات عینی هستند [۱]

واجب عینی در مقابل واجب کفایی قرار دارد که مخاطب آن شخص خاصی نیست. و از نظر شارع هر کسی که آن را انجام دهد کافی است. بنابر این با انجام عمل توسط برخی مکلفین، وجوب از دیگران برداشته می شود، مانند جهاد و دفن میت.[۲] واجبات کفایی مربوط به مصالح عمومی جامعه است و انجام خود آن عمل اهمیت دارد، بر خلاف واجبات عینی که انجام عمل از فرد خاص مهم است.[۳]

تشخیص واجب عینی و کفایی

عالمان اصول فقه معتقدند در اوامر الاهی، مخاطبْ همه مکلفین هستند و با انجام عمل توسط برخی، وجوب از دیگران برداشته نمی‌شود. بر این اساس در مواردی که دلیلی نداریم امر خداوند به گونه وجوب کفایی باشد، آن واجب «عینی» خواهد بود.[۴]

پانویس

  1. فرهنگ‌نامه اصول فقه
  2. فرهنگ‌نامه اصول فقه
  3. موسوعه مصطلحات اصول الفقه عند المسلمین، ج۲، ص۱۶۹۰
  4. فرهنگ‌نامه اصول فقه

منابع

  • موسوعه مصطلحات اصول الفقه عند المسلمین، رفیق العجم، مکتبة لبنان ناشرون، بیروت، ۱۹۹۸م.
  • فرهنگ‌نامه اصول فقه، گروهی از محققین، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ۱۳۹۰ش.