واجب تعیینی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

واجب تعیینی گونه‌ای از واجبات است که چیز معیّن و مشخصی از مکلف خواسته شده است و جایگزینی برای انجام ندارند، مانند وجوب نماز و روزه. در مقابل آن «واجب تخییری» قرار دارد.

تعریف اصطلاحی

در منابع اصول فقه، «وجوب» از جهت موضوع آن دو حالت دارد:[۱] اگر وجوب به مورد معین و بدون جایگزینی مانند نماز تعلق گرفته باشد آن را «واجب تعیینی» نامیده‌اند[۲] و اگر به یکی از چند چیز تعلق گرفته باشد که مکلف به اختیار و انتخاب خود یکی را انجام دهد آن را «واجب تخییری» گویند، مانند کفاره روزه که شخص باید بین «آزاد کردن یک بنده» یا «دو ماه روزه گرفتن» یا «سیر کردن شصت فقیر» یکی را انتخاب کند.[۳]

بخش عمده واجبات، واجب تعیینی‌اند و واجبات تخییری بیش‌تر در احکام مربوط به کفّارات و مجازات‌ها دیده می‌شود.[۴]

پانویس

  1. فخررازی، المحصول فی علم اصول الفقه، ۱۹۹۷م، ج۲، ص۱۵۹
  2. فرهنگ‌نامه اصول فقه
  3. شیخ بهایی، زبدة الاصول، ج۱، ۱۳۰۶، ص۵۱
  4. دانشنامه جهان اسلام، مدخل تعیینی و تخییری

منابع