حمزة بن عبدالعزیز سلار دیلمی
| سلار دیلمی | |
 مرقد منسوب به سلار دیلمی | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابویعلی حمزة بن عبدالعزیز |
| لقب | نحوی |
| تاریخ وفات | ۴۴۸ق |
| محل دفن | خسرو‌شهر، نزدیک تبریز، ایران |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | شیخ مفید، سید مرتضی |
| شاگردان | ابوعلی طوسی، عبدالله بن حسن بن حسین بن بابویه، حسن بن حسین بن بابویه، مبارک بن فاخر، عثمان بن جنی، ابوالصلاح تقی الدین، محمد بن علی بن عثمان، عبدالجبار بن عبدالله، محمد بن عبدالرحمن بن احمد بن الحسین نیشابوری خزاعی |
| تألیفات | المراسم، المقنع، المسائل السلاریه، التقریب، التذکرة، ابواب و فصول |
| سایر | فقیه و ادیب امامی |
حمزه بن عبدالعزیز، مشهور به سلار دیلمی (درگذشت: ۴۴۸ق)، فقیه و ادیب امامی قرن پنجم قمری و از شاگردان شیخ مفید (۳۳۶ق یا ۳۳۸قـ۴۱۳ق) و سید مرتضی (۳۵۵-۴۳۶ق) بود.[۱] علامه حلی، از فقیهان و متکلمان شیعه در قرن هشتم قمری، سلار را از فقهای متقدم و ثقه در فقه و ادب دانسته است.[۲] سلار با محدثان و فقیهانی همچون شیخ طوسی و ابوالصلاح حلبی معاصر بود.
سلار کنیه ابویعلی داشت.[۳] اطلاعات روشنی درباره تاریخ تولد، سفرها، ازدواج و فرزندان احتمالی او در منابع یادشده وجود ندارد. خلیل صفدی (۶۹۶ـ۷۶۴ق)، ادیب و مورخ شامی و نویسنده کتاب الوافی بالوفیات، در این کتاب از سلار با عنوان نحوی یاد کرده و درگذشت او را در سال ۴۴۸ق دانسته است.[۴] به نوشته آقابزرگ تهرانی، فقیه و کتاب‌شناس شیعه، آرامگاه منسوب به سلار در خسرو‌شهر، نزدیک تبریز، قرار دارد.[۵]
از شاگردان سلار در منابع، ابوعلی طوسی، عبدالله بن حسن بن حسین بن بابویه، حسن بن حسین بن بابویه، ابوالکرم مبارک بن فاخر نحوی، ابوالفتح عثمان بن جنی نحوی، ابوالصلاح تقی الدین، محمد بن علی بن عثمان، عبدالجبار بن عبدالله مقری رازی و محمد بن عبدالرحمن بن احمد بن الحسین نیشابوری خزاعی نام برده شده‌اند.
کتاب المراسم در فقه امامیه از آثار شیخ سلار دیلمی است که به چاپ رسیده است. همچنین، در منابع کتاب‌شناختی از کتابی با عنوان المسائل السلاریه یاد شده که شامل پرسش‌های کلامی سلار از سید مرتضی و پاسخ‌های اوست.[۶] علامه حلی در خلاصة الاقوال، افزون‌بر المراسم در فقه، کتاب‌های المقنع در کلام، التقریب در اصول فقه و التذکرة درباره حقیقت جوهر و عرض را به سلار نسبت داده است. او همچنین از نوشته‌ای در رد دیدگاه‌های ابوالحسین بصری، از متکلمان معتزلی و فقیه حنفی در قرن پنجم قمری، علیه عقاید شیعه یاد کرده است.[۷] ابن‌داوود حلی، از عالمان رجالی در قرن هفتم قمری، نیز کتاب ابواب و فصول در فقه را از آثار او شمرده است.[۸] در الذریعة الی تصانیف الشیعة نیز از المسائل السلاریه، مشتمل بر پرسش‌های کلامی سلار از سید مرتضی و پاسخ‌های او، یاد شده است.[۹]
کنگره ملی بزرگداشت شیخ سلار دیلمی در ۲۷ خرداد ۱۳۹۳ش، به همت اداره کل اوقاف و امور خیریه آذربایجان شرقی در دانشگاه تبریز برگزار شد. این کنگره با پیام جعفر سبحانی و عبدالله جوادی آملی آغاز به کار کرد و حسین نوری همدانی سخنران آن بود.[۱۰]
پانویس
- ↑ امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۷، ص ۱۷۰؛ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ۱۴۱۷ق، ص ۱۶۷.
- ↑ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ۱۴۱۷ق، ص۱۶۷.
- ↑ امین، اعیان الشیعة، ، ۱۴۰۴ق، ج۷، ص۱۷۰.
- ↑ صفدی، الوافی بالوفیات، ۱۴۲۰ق، ج۱۶، ص۳۳.
- ↑ آقابزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۸ق، ج۲۰، ص۲۹۸.
- ↑ آقابزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۸ق، ج۵، ص۲۲۳.
- ↑ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ۱۴۱۷ق، ص۱۶۷.
- ↑ ابن‌داوود حلی، کتاب الرجال، ۱۳۹۲ق، ص۱۰۴.
- ↑ آقابزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۸ق، ج۵، ص۲۲۳.
- ↑ «کنگره ملی «شیخ سلار دیلمی» در تبریز برگزار شد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا).
منابع
- «کنگره ملی «شیخ سلار دیلمی» در تبریز برگزار شد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۷ خرداد ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۲۴ مهر ۱۴۰۵ش.
- آقابزرگ تهرانی، محمد محسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، قم، اسماعيليان؛ تهران، كتابخانه اسلاميه، ۱۴۰۸ق.
- ابن‌داوود حلی، حسن بن علی، کتاب الرجال، تحقیق سید محمدصادق بحرالعلوم، نجف، مطبعة الحیدریة، ۱۳۹۲ق.
- امین، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.
- صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، تحقیق: احمد الارناؤوط و تركی مصطفى، بیروت، دار احياء التراث، ۱۴۲۰ق/۲۰۰۰م.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، تحقيق: جواد قيومی، قم، مؤسسة نشر الفقاهة، ۱۴۱۷ق.