التنبیه و الاشراف (کتاب)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از التنبیه و الاشراف)
پرش به: ناوبری، جستجو
التنبیه و الاشراف
کتاب التنبیه و الاشراف.png
اطلاعات کتاب
نویسنده: مسعودی
موضوع: تاریخ
زبان: عربی

ألتّنبیهُ و الإشراف کتابی تاریخی و جغرافیایی به زبان عربی که آخرین اثر مسعودی مورخ شیعه در قرن چهارم است. مؤلف در بخش اول، مباحث کیهانی و جغرافیایی را آورده و در بخش دوم به مباحث تاریخی می‌پردازد. وی نوآوری‌های متعددی را در این کتاب تجربه کرده است. این اثر به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شده است.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: علی بن حسین مسعودی

علی بن حسین مسعودی تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان مسلمان سده چهارم هجری قمری که از او کتاب‌های مروج الذهب و التنبیه و الاشراف به یادگار مانده است. به دلیل گزارش‌های بی‌طرفانه وی از وقایع تاریخی، مذهبش به روشنی معلوم نیست با این حال از دیرباز در منابع زندگی نامه و رجال شیعه، وی را دانشمندی شیعه مذهب شناخته‌اند. امروزه نیز بسیاری از پژوهشگران وی را شیعه به شمار آورده و آثار باقی مانده از وی را حاوی شواهد کافی برای اثبات این مدعا می‌دانند.

انگیزه تألیف

مسعودی ابتدا کتاب‌های دیگر مانند «اخبار الزمان» و «مروج الذهب» را نوشته و در آخر، با هدف نوشتن کتابی جامع و مختصر به تألیف کتاب التنبیه روی آورده و آن را در شهر فسطاط در سال ۳۴۵ق به پایان رسانده است.[۱] [۲]

فهرست کتاب

در آغاز مطالبی کیهانی و جغرافیایی بدین شرح می‌آورد:

  • افلاک و هیأت آن و ستارگان و تاثیرهای آن و عناصر و ترکیبات آن -زمان‌ها و فصل‌ها -بادهای چهارگانه و وزش‌گاه‌ها و تأثیرهای آن.
  • کره زمین و شکل آن و مطالبی که درباره مساحت و مقدار آبادی و مردم‌نشین آن گفته شده است.
  • اقلیم‌های هفت‌گانه و طول و عرض آن -اقلیم چهارم و صفت و فضل آن -دریاهای جهان.
ترجمه التنبیه و الاشراف

سپس بخش تاریخی کتاب آغاز می‌شود که مطالبی بدین‌گونه را فرا می‌گیرد:

  • امت‌های هفت‌گانه در روزگار باستان.
  • پادشاهان ایران از گذشته دور تا ساسانیان.
  • تاریخ پیامبران و پادشاهان و سرگذشت ملت‌ها.
  • تاریخ اسلام شامل زندگی پیامبر(ص)، خلفای راشدین، امویان و عباسیان تا زمان تألیف کتاب.[۳]

نوآوری‌های مسعودی

واژه‌شناسی، زبان‌شناسی، بیان وجه تسمیه‌ها، تحلیل پدیده‌های طبیعی، انعکاس آراء طبی، بیان آداب اقوام و ملل و فرق گوناگون، وصف شهرها و سرزمین‌ها، و نقد آراء دانشمندان و مآخذ ایشان از جمله نوآوری‌های مسعودی در التنبیه و الاشراف است.[۴]

ترجمه‌ها

این کتاب را کارادو وو به زبان فرانسه ترجمه کرده[۵] و ترجمه فارسی آن هم از ابوالقاسم پاینده است.

پانویس

  1. مسعودی، ترجمه التنبیه و الاشراف، ۱۳۶۵ش، ص۱و۲.
  2. عسگری، مسعودی و «التنبیه و الاشراف»، ۱۳۷۶ش.
  3. مسعودی، ترجمه التنبیه و الاشراف، ۱۳۶۵ش، ص۱۲.
  4. عسگری، مسعودی و «التنبیه و الاشراف»، ۱۳۷۶ش.
  5. عسگری، مسعودی و «التنبیه و الاشراف»، ۱۳۷۶ش.

منابع

  • علیرضا عسگری، مسعودی و «التنبیه و الاشراف»، مقالات و بررسی‌ها، زمستان ۱۳۷۶ - شماره ۶۲.
  • مسعودی، علی بن الحسین، التنبیه و الاشراف، تصحیح عبد الله اسماعیل الصاوی، قاهرة،‌دار الصاوی، بی‌تا.
  • مسعودی، علی بن الحسین، التنبیه و الاشراف، ترجمه ابو القاسم پاینده، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۵ش.