مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده

التمهید فی علوم القرآن (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
التمهید فی علوم القرآن
کتاب التمهید فی علوم القرآن.png
اطلاعات کتاب
نویسنده: محمدهادی معرفت
موضوع: علوم قرآن
زبان: عربی
ناشر: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید
تاریخ نشر: ۱۳۸۸ش
مجموعه: ۱۰جلد

اَلتّمْهید فی عُلومِ الْقُرْآن (مقدمه‌ای برای علوم قرآن) کتابی به زبان عربی درباره علوم قرآنی نوشته محمدهادی معرفت (متوفای ۱۳۸۵ش). این کتاب، حاصل مجموعه دست‌نوشته‌هایی از آیت‌الله معرفت درباره مباحث علوم قرآنی است. التمهید در ۱۰ جلد در موضوعات مختلف علوم قرآنی مانند تاریخ قرآن، قرائت‌های هفتگانه، نسخ، محکم و متشابه، اعجاز قرآن و تحریف‌ناپذیری آن چاپ شده است. تلخیص و ترجمه‌های متعددی از این کتاب به زبان فارسی منتشر شده است.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: محمد هادی معرفت

محمد هادی معرفت از عالمان شیعه ایرانی و از محققان علوم قرآنی است. او در کربلا متولد شد و خاندانش از نوادگان شیخ عبدالعالی میسی هستند. ایشان تحصیلات حوزوی را نزد علمای برجسته حوزه‌های کربلا، نجف و قم گذراند و سپس در کنار فقه و اصول، توان خود را در راه تفسیر و علوم قرآن گذارد.

چگونگی شکل‌گیری کتاب

این کتاب مجموعه یادداشت‌های مؤلف است که سال‌ها درباره مباحث علوم قرآنی داشته و به صورت دفترهای پرحجمی درآمد. وی از آنجا که می‌یابد جای کتابی با خصوصیات جامع و کامل در این موضوع خالی است، تصمیم می‌گیرد آن را به صورت کتابی درآورد و پس از تنظیم و تبویب، نام آن را «التمهید» می‌گذارد که مقدمه‌ای برای تفسیر «الوسیط» اوست. مؤلف معتقد است که از هیچ مسأله‌ای به راحتی نگذشته، مگر اینکه به درستی و اصالت آن اطمینان یافته است.[۱]

مجلدات

مباحث التمهید به ترتیب مجلدات عبارتند از:

روش معرفت در التمهید

آیت الله معرفت در نگارش کتاب، روش‌های متعددی به کار برده است:

  • تدریس و بحث پیش از انتشار: وی مباحث کتاب را در حلقه شاگردان خویش مطرح می‌کرد تا زمینه برای پرسش‌ها و نقدهای آن فراهم کند.
  • مفهوم‌شناسی: مؤلف در مواردی که نیاز بوده، به توضیح مفاهیم از نظر لغوی، اصطلاحی و گاه کاربردهای قرآنی پرداخته است.
  • طرح بحث: نویسنده با پرهیز از پراکنده‌گویی و توضیحات کلیشه‌ای که در برخی کتاب‌های معاصر رایج است، مستقیم وارد بحث شده و چالش‌های موجود در بحث را بررسی می‌کند.
  • استفاده از روایات: معرفت در مباحثی که به نقل تکیه دارد از مباحث روایی استفاده کرده و به منابع حدیثی فریقین اعتماد کرده است.
  • نمونه‌آوری: ذکر مصداق و مثال از دیگر روش‌های مؤلف در التمهید است، خصوصا در مباحثی که نظرات کلی اکتفا نمی‌کند.
  • پاسخ به شبهات: وی تلاش کرده تا در مقابل شبهاتی که به دین، قرآن و تشیع وارد شده پاسخ گوید و از حریم حق دفاع کند.[۳]
تلخیص کتاب التمهید

تلخیص، ترجمه، چاپ

«تلخیص التمهید فی علوم القرآن» را انتشارات جامعه مدرسین در سال ۱۴۱۵ق در قم چاپ کرد.[۴]

ترجمه‌های متعددی از التمهید به چاپ رسیده و انتشار یافته است:

  • «آموزش علوم قرآن» ترجمه ابومحمد وکیلی
  • «مقدمه‌ای بر علوم قرآن» ترجمه جواد ایروانی
  • «ترجمه التمهید فی علوم القرآن» ترجمه میرزا علیزاده و مجتبی خطاط.[۵]

چاپ کتاب هم در ۱۰ جلد در مؤسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید در قم در سال ۱۳۸۸ش صورت گرفت.

نرم‌افزار دیجیتال التمهید

نرم افزار التمهید فی علوم القرآن.jpg

نرم‌افزار دیجیتال «التمهید فی علوم القرآن» توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در سال ۱۳۸۷ش انتشار یافت.

این برنامه شامل متن کامل ۱۰ جلد کتاب التمهید فی علوم القرآن با بیش از ۸۰۰۰ اصطلاح در حوزه علوم قرآنی به همراه ارجاعیات و نمایه‌ها در کتاب التمهید، حدود ۳۹۰ مستند اعلام از اسامی بکار رفته در کتاب التمهید به همراه مترادفات، حدود ۵۰۰۰ نمایه و چکیده از متون التمهید به همراه آدرس‌های هر یک، درباره آیت‌الله معرفت (زندگی‌نامه، فیلم‌ها، مقالات فارسی و عربی) با امکانات مختلف است.

پانویس

  1. خرقانی، التمهید و جایگاه آن در میان آثار قرآن‌پژوهی، ۱۳۸۶ش.
  2. معرفت، التمهید فی علوم القرآن، فهرست مجلدات، ۱۳۸۸ش.
  3. خرقانی، التمهید و جایگاه آن در میان آثار قرآن‌پژوهی، ۱۳۸۶ش.
  4. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۸۰۹.
  5. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۸۰۹.

منابع

  • معرفت، محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، قم، انتشارات التمهید، ۱۳۸۸ش.
  • خرقانی، حسن، الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه‌های قرآنی)، سال هفتم، زمستان ۱۳۸۶ش، شماره ۱۰.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، دوستان - ناهید، ۱۳۷۷ش.

پیوند به بیرون