آیه ۳۲ سوره حج
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه تعظیم شعائر |
| واقع در سوره | سوره حج |
| شماره آیه | ۳۲ |
| جزء | ۱۷ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | بزرگداشت نشانههای عبادت خدا |
| آیات مرتبط | آیه ۱۵۸ سوره بقره • آیه ۵ سوره مائده • آیه ۲۶ سوره حج |
آیه ۳۲ سوره حج بر اهمیت احترام به نشانههای الهی تاکید میکند.[۱] مفسران درباره چیستی شعائر در این آیه نظرات مختلفی دارند. طبرسی آن را مناسک حج، قربانی حج و دین خدا میداند.[۲] علامه طباطبایی شعائر را علامتهایی برای اطاعت از خدا میداند، مانند صفا و مروه.[۳] برخی نیز شعائر را محدود به مناسک حج نمیدانند و آن را شامل تمام آیینهای الهی میدانند که انسان را به یاد خدا میاندازند.[۴] سید محمدتقی مدرسی نیز شعائر را مجموعهای از واجبات دینی مانند نماز جمعه و جماعت میداند که نشان از بزرگی خدا دارند.[۵]
﴿ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ ٣٢﴾ ﴿این است [فرایض خدا] و هر کس شعایر خدا را بزرگ دارد در حقیقت آن [حاکی] از پاکی دلهاست ٣٢﴾
به گفته مفسران احترام به شعائر الهی از قلبهای باتقوا نشأت میگیرد یا نشانهای از تقوای قلب است.[۶] علامه طباطبایی نیز تقوا را منشأ تعظیم شعائر و مرتبط با دل و جان انسان میداند.[۷] ملاصدرا تقوای قلب را به اخلاص قلب تعبیر کرده است.[۸] ناصر مکارم شیرازی نیز معتقد است که خداوند تعظیم را به قلب نسبت داده است، چون اگرچه برخی افراد ممکن است تظاهر به تعظیم شعائر کنند، اما چون از دل آنها سرچشمه نمیگیرد، بیارزش است.[۹] تفسیر اطیب البیان نیز بیان میکند که عمل اگر از روی بیمیلی یا از ترس و امید باشد، از تقوای دل نشأت نمیگیرد و تنها عمل با قصد خالص از دل سرچشمه میگیرد.[۱۰]
برخی نیز با استناد به این آیه، بر وجوب برپایی شعائر اسلامی و لزوم برخورد حاکم اسلامی با کسانی که از اقامه آن امتناع میکنند، تأکید کردهاند.[۱۱]
پانویس
- ↑ رحیمی، «تعظیم و برزگداشت شعائر الهی در آینه فقه اسلامی»، ص۲۴-۲۵؛ علینیا خطیر، «حاکم اسلامی و اقامه شعائر دینی»، ص۱۶۳.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۱۳۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۴، ص۳۷۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۴، ص۹۷.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۵، ص۳۸۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۱۳۳؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۴، ص۳۷۳؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۴، ص۹۶-۹۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۴، ص۳۷۳.
- ↑ ملاصدرا، تفسیرالقرآن الکریم، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۲۳۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۴، ص۹۷-۹۸.
- ↑ طیب، اطیب البیان، ۱۳۶۹ش، ج۹، ص۲۹۸.
- ↑ علینیا خطیر، «حاکم اسلامی و اقامه شعائر دینی»، ص۱۶۳ و ۱۸۴.
منابع
- رحیمی، مرتضی، «تعظیم و برزگداشت شعائر الهی در آینه فقه اسلامی»، در دوفصلنامه آموزههای فقهی، شماره ۲، ۱۳۸۸ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیران فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، نشر اسلام، ۱۳۶۹ش.
- علینیا خطیر، نادعلی، «حاکم اسلامی و اقامه شعائر دینی»، فصلنامه حکومت اسلامی، شماره ۶۱، ۱۳۹۰ش.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین، ۱۴۱۹ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۱ش.
- ملاصدرا، محمد بن ابراهیم، تفسیر القرآن الکریم، نشر بیدار، قم، چاپ دوم ، ۱۳۶۶ش.