مقاله نامزد خوبیدگی

محاسبة النفس اللوامة (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
محاسبة النفس اللوامة
کتاب محاسبة النفس اللوامة.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: کفعمی
تاریخ نگارش: ۸۹۵ق
موضوع: اخلاق
زبان: عربی
مجموعه: یک جلد

مُحاسِبَةُ النّفس اللوّامَة و تَنْبیهُ الرّوح النوّامَة، کتابی اخلاقی به زبان عربی نوشته کفعمی (متوفای ۹۰۵ق). این کتاب درباره محاسبه نفس آدمی است که مؤلف تلاش کرده، با استناد به آیات، احادیث، حکمت‎ها، عبارات ادبی، امثال و اشعار به ترغیب انسان برای تنزیه و طهارت نفس خویش بپردازد.

مؤلف

نوشتار اصلی: کفعمی

تقی الدین ابراهیم بن علی عاملی کفعمی از عالمان شیعه در قرن نهم هجری است. وی در جبل عامل می‌زیسته و نسبش به حارث همدانی می‌رسد. کفعمی به دلیل مهارت در دانش‌های مختلف در عصر خویش و تسلط به علوم متعدد، تألیفات متنوعی را پدید آورده است؛ از این رو شخصیت نگاران و تراجم نویسان از او به بزرگی یاد کرده‌اند. المصباح و البلد الامین از جمله آثار مشهور وی در دعا و زیارات است.

نام کتاب

مؤلف صریحا به اسم کتاب اشاره نکرده، اما اشاره‌ای به نقل او شده که در مقدمه کتاب آورده است: «فحق علی کل ذی علم و حتم علی کل ذی حزم... محاسبة النفس اللوامه و تنبیه الروح النوامة[۱]

چاپ کتاب بهمراه محاسبة النفس سید بن طاووس و کشف الریبة

ساختار کتاب

کفعمی در این کتاب، منابع احادیث را ذکر نمی‌کند و محقّق کتاب نیز آن‎ها را استخراج نکرده است. گویا نویسنده این احادیث را از متونی که در اختیار داشته و به دست ما نرسیده، برگرفته است. نویسنده از ادبیات خود بهره جسته و متن اخلاقی مسجع و شیوایی را عرضه می‌کند.[۲]
وی در این کتاب به آیات ترغیب و اخطار، احادیث پیامبر(ص) درباره تحذیر و ترغیب، امر و نهی و مواعظ، حکمت و امثال، لطائف زیبا، عبارت ادبی و اشعار پرداخته است.[۳]

ترجمه محاسبة النفس سید بن طاووس و کفعمی

آقا بزرگ تهرانی در الذریعه درباره کتاب می‌نویسد: «این کتاب را کفعمی در سال ۸۹۵ق به پایان رسانده و شامل مواعظ حسنه و مخاطبه نفس با عباراتی تأثیرگذار است.»[۴]

نسخه‎ها

محقق کتاب، ۴ نسخه خطی از کتابخانه آستان قدس رضوی را برای تحقیق نام می‌برد که بر اساس آن به اختلاف نسخه‎ها، استخراج آیات قرآنی، شرح کلمات مشکل و... پرداخته است.[۵]

ترجمه و چاپ

این اثر با کتاب محاسبة النفس سید بن طاووس ترجمه شده است. نشر مرتضوی این کتاب را با محاسبة النفس سید بن طاووس و کشف الریبة شهید ثانی منتشر کرده است. همچنین مؤسسه قائم آل محمّد(عج) قم و نیز مؤسسة الفکر الإسلامی بیروت کتاب کفعمی را مستقلاً با تحقیق فارس الحسّون، چاپ کرده‌اند.[۶]

پانویس

  1. کفعمی، محاسبة النفس، ۱۴۱۳ق، ص۳۶.
  2. پژوهشگاه قرآن و حدیث.
  3. کفعمی، محاسبة النفس، ۱۴۱۳ق، ص۲۹.
  4. تهرانی، الذریعه، ج۲۰، ص۱۲۱.
  5. کفعمی، محاسبة النفس، ۱۴۱۳ق، ص۲۹.
  6. پژوهشگاه قرآن و حدیث.

منابع

  • کفعمی، ابراهیم بن علی، محاسبة النفس، تحقیق: الشیخ فارس الحسون، قم، مؤسسة قائم آل محمد(عج)، ۱۴۱۳ق.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعه، بیروت، دارالاضواء.