حسن بن فضل طبرسی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
حسن بن فضل طبرسی
اطلاعات فردی
نام کامل: حسن بن فضل بن حسن طبرسی
خویشاوندان
سرشناس:
امین الاسلام طبرسی، علی بن حسن طبرسی
اطلاعات علمی
استادان: شیخ طبرسی
تألیفات: مکارم الاخلاق
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی

حَسَن بنِ فَضلِ طَبَرسی، از محدثان امامیه در قرن ششم قمری و فرزند فضل بن حسن طبرسی، نویسنده تفسیر مجمع البیان. او از عالمان خاندان طبرسی است و کتاب مکارم الاخلاق، از مشهورترین آثار اخلاقی شیعه، نوشته اوست.

زندگی‌نامه

حسن بن فضل، با کنیه ابونصر، از خاندان طبرسی[۱] و فرزند فضل بن حسن طبرسی (درگذشته ۵۴۸ق)، نویسنده تفسیر مجمع البیان است. علی بن حسن طبرسی، نویسنده کتاب مشکاة الانوار، فرزند حسن بن فضل است.[۲]

از جزئیات زندگی، و همچنین تاریخ تولد و درگذشت حسن بن فضل طبرسی، اطلاعاتی در دست نیست.[۳] او از شاگردان پدرش دانسته شده[۴] و گفته شده که پدرش تفسیر جوامع الجامع را به درخواست وی نوشته است.[۵] درباره دلیل نسبت‌دادن واژه طبرسی به این خاندان، اختلاف است؛ برخی طبرسی را به طبرس (تفرش)[۶] و برخی دیگر به طبرستان[۷] منسوب کرده‌اند.

آثار

مشهورترین اثر حسن بن فضل، کتاب مکارم الاخلاق است که یکی از مهمترین آثار اخلاقی در میان شیعیان دانسته شده است.[۸] همچنین کتاب جامع الاخبار، به وی نسبت داده شده است.[۹] با این حال، سید محسن امین و جعفر سبحانی، انتساب جامع الاخبار به وی را رد کرده‌اند.[۱۰] ابوالقاسم گرجی در مقدمه جوامع الجامع، از انتساب کتاب اسرار الامامة به او سخن گفته‌ است.[۱۱] حسن بن فضل طبرسی، چنانکه از فرزندش علی نقل شده، نوشتن کتاب «جامع لسائر الاقوال و حاو لمحاسن الافعال» را پس از استقبال مردم از مکارم الاخلاق آغاز کرد، ولی هنوز آن را تمام نکرده بود که از دنیا رفت.[۱۲]

طبرسی از پدرش روایاتی نقل کرده و مهذب‌الدین حسین بن ابوالفرج، از او روایت کرده است.[۱۳]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. طبرسی، جوامع الجامع، ۱۳۷۷ش، ج۱، مقدمه گرجی، ص دو.
  2. سبحانی، موسوعة طبقات الفقها، ۱۴۱۸ق، ج۶، ص۷۷؛ حسینی جلالی، فهرس التراث، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۵۶۶.
  3. طبرسی، جوامع الجامع، ۱۳۷۷ش، ج۱، مقدمه گرجی، ص نه.
  4. طبرسی، جوامع الجامع، ۱۳۷۷ش، ج۱، مقدمه گرجی، ص دو.
  5. طبرسی، جوامع الجامع، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۲.
  6. طبرسی، جوامع الجامع، ۱۳۷۷ش، ج۱، مقدمه گرجی، ص دو؛ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۲۹.
  7. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۴، ص۳۳-۳۲.
  8. امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۱۵۸.
  9. حر عاملی، امل الامال، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۷۵.
  10. امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۲۲۵-۲۲۶؛ سبحانی، موسوعة الطبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۶، ص۷۷.
  11. طبرسی، جوامع الجامع، ۱۳۷۷ش، ج۱، مقدمه گرجی، ص نه.
  12. طبرسی، مشکاة الانوار، ۱۳۸۵ق، ص۱.
  13. حر عاملی، امل الآمل، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۹۳؛ سبحانی، موسوعة طبقات الفقها، ۱۴۱۸ق، ج۶، ص۷۶.

منابع

  • امین، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق.
  • حر عاملی، محمد بن حسن، امل الآمل، بغداد، مکتبة الاندلس، ۱۳۸۵ق.
  • حسینی جلالی، سید محمدحسین، فهرس التراث، قم، انتشارات دلیل ما، ۱۴۲۲ق.
  • سبحانی، جعفر، موسوعة الطبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام صادق، ۱۴۱۸ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر جوامع الجامع، تصحیح ابوالقاسم گرجی، قم و تهران، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم و انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
  • مدرس تبریزی، محمدعلی، ریحانة الادب، تهران، کتابفروشی خیام، ۱۳۶۹ش.