سقر
سَقَر از اصطلاحات قرآنی و به معنای دوزخ دانسته شده است.[۱] درباره معنای سقر، دیدگاههای دیگری نیز مطرح شده؛ ازجمله: یکی از نامهای دوزخ،[۲] درکه پنجم جهنم،[۳] یکی از درهای جهنم[۴] و نام وادیای در دوزخ که با نفس کشیدن آن، جهنم شعلهور میشود.[۵] گفته شده این واژه در اصل بهمعنای سوزاندن، تیرهکردن پوست و ذوبکردن بر اثر تابش آفتاب است.[۶] بر همین اساس ادعا شده دوزخ را از آن جهت سقر نامیدهاند که بدن را میسوزاند و ذوب میکند.[۷]
واژه سقر چهار بار در قرآن آمده که سه مورد آن در سوره مدثر و یک مورد در سوره قمر است.[۸] آیات ۲۷ تا ۳۰ سوره مدثر ویژگیهای سقر را چنین بیان میکند: حقیقت و عظمت آن برای انسان بهدرستی قابل درک نیست،[۹] هر کس در آن افکنده شود، نابود میگردد،[۱۰] گوشت و پوست انسان را از بین میبرد،[۱۱] رنگ پوست انسان را سیاه میکند، و نوزده صنف از فرشتگان متولّی امر عذاب و نگهبانان آن هستند.[۱۲] همچنین گفته شده مطابق آیه ۴۸ سوره مدثر، اهل سقر از شفاعت محرومند.[۱۳]
بر پایه آیات ۴۲ تا ۴۶ سوره مدثر، سقر جایگاه کسانی است که نماز نمیخوانند، به نیازمندان رسیدگی نمیکنند (زکات نمیدهند)، همراه اهل باطل در باطل فرومیروند و روز جزا را تکذیب میکنند.[۱۴] البته برخی مفسران بر آناند که چون سوره مدثر، مکی است و در آن زمان هنوز نماز و زکات به صورت اصطلاحی تشریع نشده بود، مقصود از نماز و زکات در این آیات، اصل عبادت و انفاق است.[۱۵] همچنین در برخی روایات، سقر جایگاه متکبران[۱۶] و دشمنان اهلبیت(ع) نیز دانسته شده است.[۱۷]
پانویس
- ↑ راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ۱۴۱۲ق، ص۴۱۴.
- ↑ راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ۱۴۱۲ق، ص۴۱۴.
- ↑ حسینی شاهعبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ۱۳۶۳ش، ج۱۳، ص۳۷۹.
- ↑ طیب، اطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۷، ص۲۷۷.
- ↑ طریحی، مجمع البحرین، ۱۴۱۶ق، ج۳، ص۳۳۴.
- ↑ راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ۱۴۱۲ق، ص۴۱۴.
- ↑ محمدی ریشهری، بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۵۳.
- ↑ محمدی ریشهری، بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۵۳.
- ↑ طیب، اطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۷، ص۲۷۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۸۸.
- ↑ حسینی شاهعبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ۱۳۶۳ش، ج۱۳، ص۳۷۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۸۸؛ حسینی شاهعبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ۱۳۶۳ش، ج۱۳، ص۳۷۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۹۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۵، ص۲۵۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۶۹ و ج۲۰، ص۹۷.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۵۱.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۳۹۵؛ برقی، المحاسن، ۱۳۷۱ق، ج۱، ص۹۰.
منابع
- برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، قم، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ق.
- حسینی شاهعبدالعظیمی، حسین، تفسیر اثنی عشری، تهران، انتشارات میقات، ۱۳۶۳ش.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، لبنان - سوریه، دار العلم - دار الشامیه، ۱۴۱۲ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۷ق.
- طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تهران، کتابفروشی مرتضوی، ۱۴۱۶ق.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۷۸ش.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، قم، دار الکتاب، ۱۴۰۴ق.
- محمدی ریشهری، محمد، بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۹ش
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.