نورالله نجفی اصفهانی
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۱۲۷۸ق |
| محل زندگی | ایران • عراق |
| تاریخ وفات | ۴ دی سال ۱۳۰۶ ش |
| محل دفن | مقبره خانوادگی آل کاشف الغطاء، نجف اشرف |
| شهر وفات | ۱۳۰۶ |
| خویشاوندان سرشناس | محمدتقی رازی اصفهانی (جدّ) • محمدباقر آقا نجفی اصفهانی (پدر) • محمدتقی آقا نجفی اصفهانی (برادر) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | حبیبالله رشتی • سید محمدحسن شیرازی |
| محل تحصیل | اصفهان • نجف |
| تألیفات | رساله مکالمات مقیم و مسافر |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| سیاسی | مبارزه با بابیها • نهضت تنباکو • حمایت از مشروطه |
نورالله نجفی اصفهانی (۱۲۷۸ق ـ ۱۳۴۶ق)، مشهور به حاج آقا نورالله، از فقیهان مشروطهخواه و از حامیان نهضت مشروطه دانسته شده است. وی فرزند محمدباقر آقا نجفی و نوه محمدتقی رازی اصفهانی بود و در اصفهان به دنیا آمد. به گزارش منابع، تحصیلات خود را نزد پدر آغاز کرد و برای تکمیل علوم حوزوی به عتبات رفت و در درس حبیبالله رشتی و سید محمدحسن شیرازی شرکت کرد. وی در ۱۳۰۰ق به اصفهان بازگشت و به تدریس پرداخت.[۱]
براساس گزارش منابع، حاج آقا نورالله در نهضت تنباکو و مبارزه با بابیه نیز فعالیت داشت. در سال ۱۳۰۷ق، همراه برادرش آقا نجفی به تهران تبعید شد. برخی منابع، او را از حامیان تولید داخلی و استقلال اقتصادی دانسته و مشارکت وی در تأسیس شرکت اسلامیه را گزارش کردهاند. به گفته منابع، وی در جریان جنبش مشروطه و مهاجرت کبرا به جمع علمای مهاجر در قم پیوست و پس از پیروزی مشروطهخواهان، در تشکیل «انجمن مقدس ملی اصفهان» با همکاری گروهی از علما، از جمله سید حسن مدرس، نقش داشت. همچنین گزارش شده است که پس از بهتوپبستن مجلس شورای ملی، به مخالفت با استبداد صغیر پرداخت. در جریان جنگ جهانی اول نیز در فعالیتهای ضد حضور نیروهای روس و انگلیس مشارکت داشت و پس از ورود نیروهای روس به اصفهان، به عراق رفت.[۲]
در منابع آمده است که حاج آقا نورالله در سال ۱۳۲۰ق، برای مقابله با تبلیغات ضداسلامی، جلسات بحث و گفتوگو برپا کرد که بعدها «انجمن صفاخانه» نام گرفت. همچنین در سال ۱۳۲۴ق، همراه گروهی از علمای اصفهان، تعهداتی درباره حمایت از کالاهای ایرانی و کاهش مصرف کالاهای خارجی تنظیم کرد. در این تعهدات، استفاده از کاغذ و کفن ایرانی، حمایت از منسوجات داخلی و سادهسازی مهمانیها از جمله موارد مورد تأکید بود.[۳]
دیدگاههای سیاسی حاج آقا نورالله در رساله «مکالمات مقیم و مسافر» بازتاب یافته است. به گفته پژوهشگران، این رساله در سال ۱۳۲۷ق، در فاصله میان مشروطه اول و دوم، نوشته شده و در قالب گفتوگوی «مقیم» و «مسافر» به موضوعاتی مانند استبداد و مشروطه پرداخته است. در این رساله، مشروطه در صورتی که با قوانین اسلامی منطبق باشد، سازگار با شریعت دانسته شده و بر اجرای قوانین الهی، عدالت، آزادی در چارچوب کتاب و سنت، مساوات، نقش مجلس، مشورت، نظارت بر درآمدهای عمومی و استقلال از بیگانگان تأکید شده است.[۴]
براساس گزارش منابع، حاج آقا نورالله در سال ۱۳۴۲ق «هیئت علمیه اصفهان» را با همکاری گروهی از روحانیون تشکیل داد و این هیئت بر امور مدارس و طلاب و اجرای احکام اسلامی نظارت داشت.[۵] همچنین در سال ۱۳۰۶ش، در اعتراض به نحوه اجرای قانون نظام اجباری، همراه گروهی از علما به قم مهاجرت کرد و «هیئت علمیه و روحانیه مهاجرین قم» را تشکیل داد. وی شب ۴ دی ۱۳۰۶ش در قم درگذشت. برخی منابع، مرگ وی را ناشی از مسمومیت به دستور رضاشاه دانستهاند. پیکر او پس از انتقال به نجف، در مقبره خاندان کاشفالغطاء دفن شد.[۶]
کتابی با عنوان «قیام آیتالله حاجآقا نورالله نجفی اصفهانی» نیز درباره زندگی و فعالیتهای او منتشر شده است.
پانویس
- ↑ نجفی، اندیشه سیاسی و تاریخ نهضت حاج آقا نورالله اصفهانی، ۱۳۷۸، ج۲، ص۶–۹.
- ↑ رجبی، علمای مجاهد، ۱۳۸۲ش، ص۶۲–۶۳.
- ↑ حبلالمتین کلکته، سال ۱۴، ش۲، ۱۹ جمادیالثانی ۱۳۲۴.
- ↑ صوفی نیارکی نجفی، «سفرنامهها نخستین بازتابها در مواجهه با غرب جدید»، ص۱۷۹.
- ↑ انصاری قمی، اختران فقاهت، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۶۹۳.
- ↑ رجبی، علمای مجاهد، ۱۳۸۲ش، ص۶۴–۶۵.
منابع
- انصاری قمی، ناصرالدین، اختران فقاهت (بررسی زندگی علمی و سیاسی گروهی از علمای سده اخیر)، قم، انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۷ش.
- رجبی، محمدحسن، علمای مجاهد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۲ش.
- رسا، سید اسدالله، قیام آیتالله حاجآقا نورالله نجفی اصفهانی، بیتا.
- صوفی نیارکی نجفی، تقی، «سفرنامهها نخستین بازتابها در مواجهه با غرب جدید»، قم، مجله آموزه بهار، شماره ۲، سال ۱۳۸۲ش.
- نجفی، موسی، اندیشه سیاسی و تاریخ نهضت حاج آقا نورالله اصفهانی، تهران، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۷۸ش
- نجفی، موسی، اندیشه تحریم و خودباوری در تاریخ سیاسی ایران، تهران، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، چاپ چهارم، ۱۳۹۵ش.
- مجموعه مقالات همایش تبیین آراء و بزرگداشت هشتادمین سالگرد نهضت آیتالله حاج آقا نورالله اصفهانی، اصفهان، سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، ۱۳۸۴ش.
- حبلالمتین کلکته، سال ۱۴، ش۲، ۱۹ جمادیالثانی ۱۳۲۴.