مقداد بن عبدالله حلی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از فاضل مقداد)
پرش به: ناوبری، جستجو
مقداد بن عبدالله حلی
اطلاعات فردی
نام کامل: مقداد بن عبدالله بن محمد حلّی سُیوری
لقب: فاضل مقداد، فاضل سیوری
نسب: بنی اسد
محل زندگی: نجف
تاریخ وفات: ۸۲۶ق
محل دفن: نجف
شهر وفات: نجف
استادان: شهید اول، فخرالمحققین
محل تحصیل: حوزه علمیه نجف
تألیفات: کنز العرفان فی فقه القرآن، النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی عشر، کنزالعرفان فی فقه القرآن، اللوامع الهیة فی المباحث الکلامیة و...
اجتماعی: تأسیس مدرسه علمیه مقداد

مِقْداد بن عَبدالله بن محمد حلّی سُیوُری (درگذشت: ۸۲۶قفقیه و متکلم شیعی، معروف به فاضل مقداد. او در قریه سیور از توابع حلّه عراق و در قبیله بنی اسد به دنیا آمد و پس از طی مراحل علمی و کمالات معنوی، در شهر نجف سکونت گزید و در همان‌جا درگذشت. او از شاگردان شهید اول بوده و از او روایت کرده است. ابن قطّان و حسن بن راشد حلی از شاگردان وی بوده‌اند. مشهورترین اثر او در فقه کنز العرفان فی فقه القرآن است که به بررسی آیات فقهی در قرآن می‌پردازد. اللوامع الالهیة فی المباحث الکلامیة نیز از آثار مهم کلامی او است.

معرفی

ابوعبدالله مقداد بن عبدالله بن محمّد بن حسین بن محمّد سیوری حلّی أسدی غروی معروف به فاضل سیوری و فاضل مقداد از فقها و متکلمان شیعه بود. شرح حال نویسانی که نامی از وی به میان آورده‌اند او را ستوده اند.

از زندگی فاضل مقداد مطالب چندانی ثبت نشده است. آن چه درباره او نوشته‌اند همین است که اهل سیور (از روستاهای حلّه) و از قبیله بنی اسد ساکن در عراق بود و زمانی که شهید اول به نجف هجرت کرد، او در سلک شاگردان شهید اول درآمد و سرانجام در سال ۸۲۶ درگذشت و در نجف دفن شد.[۱]

تأسیس مدرسه مقداد

این مدرسه که از قدیمی‌ترین مدرسه‌های دینی حوزه علمیه نجف اشرف است، در سال آخر عمر فاضل مقداد(۸۲۶ق)، توسط وی بنا شده است.[۲] این مدرسه در محله «مشراق»، یکی از جمله‌های معروف نجف، و رو به روی مسجد «اصاغة» قرار دارد. مدرسه تا سال‌های آخرین قرن دهم، آباد بود و پس از آن، رو به ویرانی رفت، تا این که «سلیم خان شیرازی» در سال ۱۲۵۰ق. آن را از نو بنا کرد و به همین سبب به مدرسه سلیمیه معروف شد.

آخرین بازسازی این مدرسه، همان طوری که در سر درِ آن نوشته شده، در سال ۱۳۴۰ق. توسط سیدابوالقاسم وکیل انجام شده است. این مدرسه که به مدرسه سلیمیه معروف است، مدرسه‌ای است کوچک، دارای ۱۲ حجره است.[۳]

اساتید و شاگردان

اساتید فاضل مقداد عبارتند از:

نام برخی از شاگردان فاضل مقداد به شرح ذیل است:

  • شیخ شمس الدین محمد بن شجاع قطّان انصاری حلی، معروف به ابن قطّان و مؤلف کتاب معالم الدین فی فقه آل یاسین
  • رضی الدین عبدالملک بن شمس الدین اسحاق بن عبدالملک بن محمد بن محمد بن فتحان حافظ قمی
  • شیخ زین الدین علی بن حسن بن علاله
  • شیخ حسن بن راشد حلّی[۴]

در برخی از منابع از ابوالحسن علی بن هلال جزائری به عنوان شاگرد وی یاد شده است اما سید محمدعلی قاضی طباطبایی در مقدمه اللوامع الالهیه این ادعا را بر اساس شواهد مختلفی رد کرده است و او را شاگرد ابن فهد حلی معرفی کرده است.[۵]

تألیفات

  1. رساله آداب الحج؛
  2. الادعیة الثلاثون؛
  3. الاربعون حدیثاً؛
  4. ارشاد الطالبین إلی نهج المسترشدین؛
  5. شرح الفیه شهید اول؛
  6. الانوار الجلیة فی شرح الفصول النصیریة از خواجه نصیر الدین طوسی؛
  7. تجوید البراعة فی شرح تجرید البلاغة؛
  8. التنقیح الرائع فی شرح مختصر الشرائع؛
  9. الجامع الفوائد فی تلخیص القواعد؛
  10. شرح سی فصل خواجه نصیر الدین طوسی؛
  11. کنز العرفان فی فقه القرآن؛
  12. اللوامع الهیة فی المباحث الکلامیة؛
  13. النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی عشر؛
  14. نضد القواعد الفقهیة علی مذهب الامامیة؛
  15. نهج السّداد فی شرح واجب الاعتقاد علامه؛
  16. شرح مبادئ الاصول علامه؛
  17. تفسیر مغمضات القرآن.[۶]

پانویس

  1. فاضل مقداد، کنز العرفان فی فقه القرآن، ۱۳۶۹ش، مقدمه: ص۴-۵
  2. فاضل مقداد، اللوامع الالهیه، مقدمه قاضی طباطبایی، ۱۳۸۰ش، ص۵۵.
  3. سایت فرهیختگان.
  4. فاضل مقداد، کنز العرفان فی فقه القرآن، ۱۳۶۹ش، مقدمه: ص۸ - ۹.
  5. فاضل مقداد، اللوامع الالهیه، مقدمه قاضی طباطبایی، ۱۳۸۰ش، ص۵۵.
  6. فاضل مقداد، کنز العرفان، ۱۳۶۹ش، مقدمه: ص۱۰-۱۴.

منابع

  • دائرة المعارف تشیع، انتشارات حکمت، ۱۳۹۰ش.
  • فاضل مقداد، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران: انتشارات مرتضوی، ۱۳۶۹ش.
  • فاضل مقداد، اللوامع الالهیه فی المباحث الکلامیه، تحقیق و تعلیق: سید محمدعلی قاضی طباطبایی، بوستان کتاب، قم، ۱۳۸۰ش.

پیوند به بیرون