علی‌اکبر فیض مشکینی

میرزا علی مشکینی

اطلاعات فردی
تاریخ تولد	۱۳۰۰، هجري‌ شمسي‌ و ۱۳۴۰ قمری
محل زندگی	مشکین شهر، اردبیل، نجف، قم
تاریخ وفات	تیر ماه ۱۳۸۶، رجب ۱۴۲۸
محل دفن	حرم حضرت معصومه، قم
شهر وفات	قم
اطلاعات علمی
استادان	امام خمینی • سید محمد حجت کوه کمره ای • سید حسین طباطبایی بروجردی • سید محمد محقق داماد • سید محمد صادق روحانی
تألیفات	اصطلاح‌ الاصول‌ • مصطلحات‌ الفقه‌ • الفقه‌ الماثور • المنافع‌ العامه‌ • المواعظ‌ العدديه‌ • ترجمه‌ قرآن‌ كريم‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ • الهدي‌ الي‌ موضوعات‌ نهج‌ البلاغه‌ • بحث‌ تكامل‌ از نظر قرآن‌ • نهج‌ البلاغه‌ موضوعي‌ • نصایح • تحريرالمواعظ‌ • و...
سایر	امام جمعه شهر قم، رئیس مجلس خبرگان رهبری، رئیس جامعه مدرسین، استاد فقه ، اصول ، تفسیر و اخلاقو..
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی	چند ماه امامت جمعه تبریز(پس از شهادت آیة الله مدنی) • حاکم شرع دادگاه های خوزستان • عضو شورای تدوین قانون اراضی شهری در سال‌های ۵۹ ـ ۶۰ • نماینده مردم آذربایجان در مجلس خبرگان تدوین قانون اساسی • رئیس شورای بازنگری قانون اساسی • و..

برای دیگر کاربردها، مشکینی را ببینید.

علي‌ اكبر فيض‌ آلنی معروف به میرزا علی مشکینی٬ (۱۳۰۰ ه.ش- ۱۳۸۶ ه.ش)٬ از روحانیون موثر در انقلاب و نظام جمهوری اسلامی. رئیس مجلس خبرگان رهبری٬ رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم پس از انقلاب، امام جمعه دائم قم و استاد فقه ، اصول ، تفسیر و اخلاق. وی یکی از دوازده نفری بود که اعلامیه مرجعیت امام خمینی را در سال ۴۹ منتشر کرد. او در همین سال بر کتاب شهید جاوید اثر نعمت الله صالحی نجف آبادی تقریظی نوشت که پس از مدتی تقریظ خود را حذف کرد. همچنین وی به همراه حسینعلی منتظری و سید محمد حسینی بهشتی در تدوین قانون اراضی شهری در سال‌های ۵۹-۶۰ نقش داشت. در پی سخنان هاشم آغاجری از اعضای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، آیت الله مشکینی با عنوان رئیس جامعه مدرسین اطلاعیه این جامعه در مورد نامشروع بودن سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران را امضا کرد. آیت الله محمد محمد ری شهری داماد اوست.

زندگی نامه

تولد

علي‌ اكبر فيض‌ آلنی، معروف‌ به‌ آیت الله مشكيني‌ در تاریخ (۱۳۴۰ قمری/۱۳۰۰ شمسی)در روستای آلنی از توابع‌ شهر خیاو اردبیل که بعدها نام آن به مشکین شهر تغییر یافت در ميان‌ خانواده‌اي‌ مذهبی و روحانی زاده شد.

آغاز تحصیل

پس از مرگ پدر و به سفارش وی برای تحصیل علوم دینی به شهرستان اردبیل سفر کرده و مقداری از صرف و نحو را در آنجا فرا گرفت.

حضور در نجف

آیت الله مشکینی دوبار به شهر نجف رفت. یک بار همراه با پدر در دوران کودکی به مدت چهار سال٬ که در آنجا به مکتب خانه رفته و خواندن و نوشتن می آموزد و بار دوم به منظور متواری شدن و رهایی از تعقیب ساواک. وی در مرتبه دوم قریب هفت ماه در نجف توقف کرده و در کلاس های درس عده ای از مراجع، خصوصاً امام خمینی حاضر می شود. ضعف مزاج و هوای گرم نجف اجازه ماندن به او را نمی دهد و ناگزیر به قم باز می گردد.

آثار مکتوب آیت الله مشکینی

حضور در قم تحصیل و تدریس

علی اکبر فیض مشکینی در قم شاگرد سید محمد حجت کوه کمره ای، سید حسین طباطبائی بروجردی ، سید محمد محقق داماد و سید محمد صادق روحانی می شود. در سال ۱۳۳۷ دویست طلبه و استاد حوزه در نامه‌ای به آیت الله بروجردی خواستار سازماندهی آموزشی در حوزه علمیه قم و اضافه شدن دروس دیگری هم چون اخلاق به برنامه‌های تحصیلی طلاب می شوند. این نامه با دست‌خط وی نوشته شده‌بود. در دهه ۱۳۴۰ آیت الله مشکینی از مؤسسین مدرسه حقانی شد و دروس اخلاق و مکاسب را در آنجا تدریس کرد. وی در آن دوران رسائل و مکاسب شیخ مرتضی انصاری را خلاصه کرد و با سبک و سیاقی متفاوت با سایر مدارس حوزه علمیه، در اختیار طلاب آن مدرسه قرار داد. او به همراه تعداد دیگری از استادان حوزه حلقه‌ای یازده نفره را شکل دادند که برای اصلاح حوزه فعالیت کرده و دغدغه‌های سیاسی را در بحث‌های خود مطرح می‌کردند. دیگر اعضای این حلقه؛ عبدالرحیم ربانی شیرازی، حسینعلی منتظری، علی قدوسی، سید علی خامنه‌ای، سید محمد خامنه‌ای، اکبر هاشمی رفسنجانی، احمد آذری قمی، براهیم امینی، محمدتقی مصباح یزدی و مهدی حائری تهرانی بودند.

آثار علمی

از تالیفات آیت‌الله مشکینی:

1. اصطلاح‌ الاصول‌.
2. الفقه‌ الماثور.
3. مصطلحات‌ الفقه‌.
4. دروس‌ في‌ الاخلاق‌.
5. ازدواج‌ در اسلام‌.
6. المنافع‌ العامه‌ (شرح‌ كتاب‌ احياالموات‌ شرايع‌).
7. مفتاح‌ الجنان‌ (كتاب‌ دعا تكميل‌ مصباح‌ المنير).
8. المواعظ‌ العدديه‌.
9. واجب‌ و حرام‌ احكام‌ الزامي‌ (دوره‌ فقه‌).
10. قصار الجمل‌ (احاديث‌ كوتاه‌ تحت‌ عناوين‌ لغوي‌ دو جلد).
11. ترجمه‌ قرآن‌ كريم‌ به‌ زبان‌ فارسي‌.
12. الهدي‌ الي‌ موضوعات‌ نهج‌ البلاغه‌.
13. المبسوط‌ (تفسير سوره‌ آل‌ عمران‌)
14. واجبات‌ و محرمات‌ (استقصاء آنچه‌ در شرع‌ واجب‌ و حرام‌ اعتقادي‌ و عملي‌ است‌)
15. تفسير سوره‌ (ص‌)
16. بحث‌ تكامل‌ از نظر قرآن‌
17. مسلكنا في‌ العقائد و الاخلاق‌ و العمل‌
18. زمين‌ و آنچه‌ در آن‌ است‌
19. تقليد چيست‌؟
20. رساله‌ خمس‌
21. حاشيه‌ توضيحي‌ بر كتاب‌ مضاربه‌، عروة‌الوثقي‌.
22. نهج‌ البلاغه‌ موضوعي‌
23. تحريرالمعالم‌
24. الرسائل‌ الجديده‌.
25. تلخيص‌ المكاسب‌.
26. تفسير روان‌ براي‌ نسل‌ جوان‌.
27. ترجمه‌ و شرح‌ فارسي‌ سه‌ كتاب‌ مضاربه‌، مزارعه‌ و شركت‌ در عروة‌ الوثقي‌.
28. همچنين‌ از وي‌ مقالات‌ بسياري‌ در نشريات‌ گوناگون مانند نورعلم‌، پاسدار اسلام‌ و... و نيز در روزنامه‌ جمهوري‌ اسلامي‌ و... به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌.مجله نور علم،

وفات

آیت الله مشکینی که به بیماری خونی مزمنی دچار بود، در بیمارستان بقیه‌الله بستری شد. روز جمعه ۲۹ تیر ۱۳۸۶ شایع شد که وی درگذشته‌است اما رئیس گروه درمانی وضع سلامتی او را مساعد اعلام کرد. سرانجام عصر روز دوشنبه ۸ مرداد ۱۳۸۶ درگذشت و در حرم حضرت فاطمه معصومه در قم به خاک سپرده شد.

‍ پیش از انقلاب

آیت الله مشکینی قبل از انقلاب و پس از پانزده خرداد به جمع مبارزین با حکومت پهلوی پیوست. كارهاي فردي و مخفي، همگامي با جامعه مدرسين، ارتباط با شخصيت‌هاي سياسي و مبارزان پیرو امام خمینی و مبارزه علني و موضع‌گيري صريح در برابر حکومت پهلوی از ويژگي‌هاي مبارزه وی بود. چندین بار زندانی شدن در زندان ساواک قم و زندان شهربانی و چهار ماه متواری شدن در شهر تهران و با نام مستعار زندگی کردن از نتایج آن بود. او پس از این چهار ماه به مدت هفت ماه به نجف می رود و بعد از بازگشت بلافاصله به مشهد تبعید و قریب ۱۵ ماه در مشهد ساکن می شود. پس از پایان دوران تبعید دوباره به قم باز می گردد. مدت کوتاهی پس از بازگشت٬ ساواک حکم تبعید 27 نفر از طلاب و مدرسین حوزه را که از نظر ساواک عاملین تخریب و خرابکار معرفی می شوند صادر می شود. آیت الله مشکینی هم جزو این افراد به سه سال تبعید به شهر ماهان کرمان محکوم می شود. وی به مدت یک سال در شهر ماهان تحت مراقبت زندگی می کند و در اثر فعالیت های مختلف و به صلاح دید شهربانی به شهرستان گلپایگان تبعید می شود. اقامت او در شهرستان گلپايگان – نزديك قم- ارتباط وسيع طلاب و رفت و آمدهای بسيار آنان را موجب می شود. به همین دليل ساواك وی را از گلپايگان به مدت دو سال به كاشمر خراسان تبعيد می نماید. وی در سال ۵۷ و پس از بازگشت از کاشمر با حركت امام خمینی از نجف به پاريس، طرح ارسال تلگراف به رئيس‌جمهوري فرانسه و حفظ شخصيت امام و «نزول اجلال» رهبر «آزاد ملت مسلمان ايران و شيعيان جهان به آن كشور»‌ را می دهد. پس از آن ساواک آ‌يت‌الله مشكيني را دستگير كرد. پس از خروج محمدرضا پهلوی از کشور و بازگشت امام خمینی٬ آیت اللّه مشکینی یکی از روحانیان متحصن در دانشگاه تهران برای ورود امام خمینی علیه حکومت بختیار می شود،

پس از انقلاب

آیت الله مشکینی پس از انقلاب برای تثبیت نظام از هیچ تلاشی دریغ نمی کند؛ او یکی از منقدان دولت موقت بازرگان می شود. در جریان دستگیری فرزندانش نامه‌ای به عنوان «سرپرست کمیته مرکزی انقلاب» می نویسد و این اتفاق را طلیعه عدالت در نظام اسلامی و مسرت بخش توصیف می کند. وي در بلوای حزب خلق مسلمان نیز در منطقه آذربایجان حضور می یابد. همچنین پس از شهادت آیت اللّه مدنی، چند ماهی امامت جمعه شهرستان تبریز را عهده دار شده و بعد از آن به دستور امام خمینی راهی قم می شود.

مسولیت ها

• .عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
• امام جمعه موقت تبریز.
• حاکم شرع دادگاههای خوزستان و ساماندهی اوضاع و ادارات آن استان.
• رئیس شورای بازنگری قانون اساسی نظام اسلامی با حکم امام خمینی.
• نماینده مردم آذربایجان در مجلس خبرگان در تدوین قانون اساسی.
• نماینده خبرگان رهبری از تهران.
• رئیس مجلس خبرگان در سه دوره متوالی.
• امام جمعه قم با حکم امام و رهبری.
• مسئول گزینش و اعزام قضات با حکم امام خمینی.

اقدامات فرهنگی و اجتماعی

• از اعضاء موسس جامعة الزهراء قم.

• از اعضاء موسس دانشگاه امام صادق (ع) تهران.
• موسس مدرسه علمیه الهادی(ع).
• از اعضای مؤسس مدرسه علمیه حقانی.
• موسس مصلای قدس
• موسس بیمارستان و داروخانه الهادی.
• موسس چاپخانه الهادی.

در کلام دیگران

• حاج شیخ محمد شریف رازی در کتاب گنجینه دانشمندان در باره آیت الله مشکینی می‌گوید: حجت الاسلام آقای حاج میرزا علی مشکینی از علما و مدرسین معاصر و دارای آثار گران قدری از قبیل ترجمه اثنا عشریه و غیره می‌باشند و در ج۲ ص۲۶۳ به طور اجمال ایشان را یاد نموده‌ام و در حال حاضر معظم له به طور اجبار در گلپایگان اقامت دارند.
• همچنین در همین کتاب گنجینه دانشمندان آمده است: حجت الاسلام و استاد والا مقام، آقا میرزا علی مشکینی، کرارا به ایشان رجوع شد که ترجمه خود را مرقوم دارد ولی فرمودند: «من لایق نیستم که نامم در عداد رجال و دانشمندان آید، دور مرا قلم بگیرید.» مؤلف این گنجینه گوید استاد مشکینی گرچه ترجمه خود را نداد ولی مسلما معظم له از علما و مدرسین به نام حوزه علمیه قم می‌باشد که به فضل و دیانت و علم و تقوا موصوف و معروف است.
• در کتاب طبقات مفسران شیعه در معرفی آیت الله مشکینی آمده است: آیت‌الله حاج میرزا علی آقا مشکینی یکی از مدرسین محترم حوزه علمیه قم و رئیس مجلس خبرگان می‌باشد. مؤلف محترم این تفسیر را که پیرامون آیات شریفه سوره مبارکه سوره ص می‌باشد در دوران تبعیدشان در تابستان ۱۳۵۶ ه. ش. به رشته تحریر در آورده‌اند. قبلا نیز در حوزه علمیه قم جلسات تفسیری داشته‌اند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی که طبق آیه شریفه: «الذین طغوا فی البلاد، فاکثروا فیها الفساد فصب علیهم ربک سوط عذاب» شامل حال آنان (طاغوتیان) گردید نوید خیر و برکت نسبت به نشر و گسترش آیات الهی و گسترش تفاسیر مربوط به قرآن پدید آمد، که مؤلف محترم بیشترین بهره را از فضای انقلاب نموده‌اند. مؤلف محترم بررسی‌های قرآنی دیگری جز آن سوره شریفه را نیز دارند که امکان کسب اطلاع نبود.