آیه ۶۰ سوره انفال
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره انفال |
| شماره آیه | ۶۰ |
| جزء | ۱۰ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | نظامی |
| درباره | آمادگی دفاعی مومنان |
آیه ۶۰ سوره انفال به مومنین دستور میدهد که در برابر دشمنان بهاندازه توان خود ابزار جنگی تهیه کنند.[۱] سید علی خامنهای واژه «قُوَّةٍ» را به معنای قدرت و توان در ابعاد مختلف، از جمله نظامی، علمی و سازمانی تفسیر کرده است.[۲] ناصر مکارم شیرازی آن را شامل هر نوع نیروی مادی و معنوی مؤثر در پیروزی بر دشمن میداند.[۳] تفسیر مجمعالبیان قوّت را به تجهیز مردان، سلاحها، ساخت قلعهها و وحدت کلمه نسبت میدهد.[۴] در منابع روایی، قوّت به سلاحها، تیر، سپر، شمشیر[۵] و حتی خضاب کردن موی سفید با رنگ مشکی برای افزایش هیبت رزمندگان تفسیر شده است.[۶] از امام سجاد(ع) نیز روایت شده که پیامبر اکرم(ص) در یکی از غزوهها به یاران خود دستور داد تا ریشهایشان را با رنگ مشکی خضاب کنند تا در برابر مشرکان نیرو و هیبت بیشتری داشته باشند.[۷]
گروهی از فقیهان شیعه با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال و روایتی از پیامبر(ص) که «قُوَّة» را به «تیراندازی» تفسیر کردهاند، مشروعیت مسابقات تیراندازی را استنباط کردهاند.[۸]
﴿وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ ٦٠﴾ [انفال:60]﴿و هر چه در توان دارید از نیرو و اسبهای آماده بسیج کنید تا با این [تدارکات] دشمن خدا و دشمن خودتان و [دشمنان] دیگری را جز ایشان که شما نمیشناسیدشان و خدا آنان را میشناسد بترسانید و هر چیزی در راه خدا خرج کنید پاداشش به خود شما بازگردانیده میشود و بر شما ستم نخواهد رفت ٦٠﴾
گروهی از مفسران مانند علامه طباطبایی و فاضل مقداد هدف از افزایش توان نظامی مسلمانان را ایجاد ترس در دشمن، دفاع از حقوق جامعه اسلامی و بهرهمندی از آثار آن دانستهاند.[۹] سید علی خامنهای نیز ترس دشمن را عامل بازدارنده و از اهداف آیه ۶۰ سوره انفال معرفی کرده است.[۱۰] امام خمینی نیز این آیه را دلیل شرعی برای حفظ نظام اسلامی و دفاع از استقلال امت اسلام میداند[۱۱] و آن را دلیل لزوم تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت میداند.[۱۲] این آیه در طراحی آرم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به کار رفته است.[۱۳]
طبرسی در تفسیر مجمعالبیان درباره عبارت «وَآخَرِينَ مِن دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ»، چهار نظریه مطرح کرده است:[۱۴] ۱) قبیله بنیقریظه؛ ۲) اهالی فارس؛ ۳) منافقانی که ظاهراً مسلماناند اما در باطن دشمن اسلام هستند؛[۱۵] ۴) جنیان که از دید انسانها پنهانند.[۱۶] علامه طباطبایی نیز بر این باور است که این دشمنان شامل منافقان و کافرانی هستند که هنوز در عمل با مسلمانان دشمنی نکردهاند، اما احتمال دشمنی با اسلام را دارند.[۱۷]
بخش پایانی آیه از نظر تفسیر نمونه به تأمین منابع مالی برای تقویت نیروی نظامی مسلمانان اشاره دارد و ثواب آن را نهتنها در دنیا، بلکه در آخرت تضمین شده میداند.[۱۸] علامه طباطبایی نیز در تفسیر المیزان این بخش را نشانهای از بازگشت عادلانه انفاق در راه خدا، بهویژه در جهاد، میداند که پاداش آن در زندگی اخروی تحقق خواهد یافت.[۱۹]
پانویس
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۴.
- ↑ خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۲۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۲.
- ↑ عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۱۶۵-۱۶۴.
- ↑ عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۱۶۴.
- ↑ بحرانی، البرهان، مؤسسة البعثة، ج۲، ص۷۰۶.
- ↑ شیخ طوسی، المبسوط، ۱۳۸۷ق، ج۶، ص۲۸۹؛ ابنادریس حلی، السرائر، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۱۴۶؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۲۳۳–۲۳۴؛ ابنبرّاج، المهذب، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۳۳۰.
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۷؛ فاضل مقداد، کنز العرفان، المکتبة المرتضویة، ج۱، ص۳۸۸.
- ↑ خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».
- ↑ خمینی، ولایت فقیه، ۱۴۲۳ق، ص۳۳.
- ↑ خمینی، ولایت فقیه، ۱۴۲۳ق، ص۳۳.
- ↑ «آرم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چگونه طراحی شد؟»، سایت خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۳.
- ↑ فاضل مقداد، کنز العرفان، ۱۴۲۵ق، ج۱، ص۳۸۸.
- ↑ طبری، جامع البیان، ج۱۴، ص۳۷–۳۸.
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۲۸.
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۶–۱۱۷.
منابع
- «آرم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چگونه طراحی شد؟»، سایت خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ انتشار: ۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۲ش.
- ابنادریس حلی، محمد بن منصور، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
- ابنبرّاج، عبدالعزیز طرابلسی، المهذب، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۶ق.
- خامنهای، سید علی حسینی، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)» در دانشگاه امام حسین(ع)، ۲۱ مهر ۱۳۹۸ش.
- خمینی، سید روحالله، ولایت فقیه، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ دوازدهم، ۱۴۲۳ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، تحقیق: سید محمدتقی کشفی، تهران، المکتبة المرتضویه، چاپ سوم، ۱۳۸۷ق.
- طباطبایی، سید علی، ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، قم، انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
- علامه طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- فاضل مقداد، جمال الدین، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، المکتبة المرتضویة، بیتا.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.