مقاله قابل قبول
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
استناد ناقص
شناسه ارزیابی نشده
عدم جامعیت

حزب‌الله لبنان

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از حزب الله لبنان)
پرش به: ناوبری، جستجو
حزب‌الله
رهبر سید حسن نصر الله
دبیرکل سید حسن نصر الله
بنیانگذاری ۱۹۸۲ م
انشعاب جدایی صبحی طفیلی
کشور پرچم لبنان.png لبنان
وبگاه
المقاومة الاسلامیه فی لبنان

حزب الله گروه سیاسی جهادی شیعه در لبنان که در سال ۱۹۸۲م تأسیس شد. این حزب، در دو سال ابتدایی تشکیل، فعالیت‌های مخفیانه‌ای علیه اشغالگران صهیونیستی انجام می‌داد؛ ولی در سال ۱۹۸۵م طی بیانیه‌ای رسمی ایدئولوژی و استراتژی خود مبنی بر مقابله با اسرائیل را رسما اعلام کرد.

اولین کنگره سراسری حزب‌الله در تهران تشکیل و شیخ صبحی طفیلی به عنوان دبیرکل انتخاب شد؛ ولی به دلیل اختلافات متعدد، دو سال بعد سید عباس موسوی به عنوان دبیرکل جدید این حزب انتخاب شد. سید عباس موسوی کمتر از یک سال بعد توسط رژیم صهیونیستی ترور شد و شورای حزب‌الله، سید حسن نصرالله را به عنوان دبیرکل حزب تعیین کرد.

این حزب در ابتدا با عملیات‌های استشهادی و سپس توسط موشک‌های کاتیوشا و جنگ‌های چریکی، به مقابله با اسرائیل پرداخت. حزب‌الله پس از عملیات‌های مختلف توانست در سال ۲۰۰۰م موجب خروج اسرائیل از لبنان شود. در سال ۲۰۰۶م نیز جنگ ۳۳روزه مهم‌ترین جنگ میان اسرائیل و حزب‌الله در گرفت که هدف آن نابودی حزب‌الله بود؛ ولی پس از ۳۳ روز با توافق میان دو طرف پایان یافت. حزب‌الله در موارد متعدد توانست است اسرائیل را مجبور به آزاد کردن اسیران لبنانی و غیر لبنانی کند. حزب‌الله همچنین براساس سیاست‌های خود وارد جنگ سوریه گشت و به مبارزه با نیروهای تکفیری پرداخت.

حزب‌الله در کنار فعالیت‌های نظامی، به فعالیت‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز دست زد و رسانه‌های مختلف همچون تلویزیون المنار را تأسیس کرد.

تاریخچه

با پیروزی انقلاب اسلامی و اشغال لبنان توسط اسرائیل، سه تشکل اصلی شیعیان یعنی گروه امل اسلامی به رهبری سید حسین موسوی، حزب الدعوه لبنان به رهبری علی کورانی [۱] و تجمع علمای مسلمین تحت نظر صبحی طفیلی بر سر تشکیل گروهی جدید توافق کردند.

در نهایت در سال ۱۹۸۲م حزب‌الله به وجود آمد و تا دو سال فعالیت‌های خود علیه اشغالگران صهیونیستی را مخفیانه ادامه داد. حزب‌الله برای نخستین بار پس از عملیات شهادت‌طلبانه شهید علی صفی الدین در تاریخ ۱۹۸۴م، مسئولیت آن را بر عهده گرفت و در ۱۹۸۵ میلادی همزمان با عقب‌نشینی اسرائیل از صیدا طی بیانیه‌ای رسمی ایدئولوژی و استراتژی خود را بیان نمود.

اولین کنگره سراسری حزب‌الله در تهران تشکیل گردید و اعضای شورای رهبری حزب‌الله از طریق رأی‌گیری و انتخابات عمومی در درون کادرهای حزبی، انتخاب گردیدند. این اعضاء عبارت بودند از: شیخ صبحی طفیلی، سید عباس موسوی، سید حسن نصرالله، حسین کورانی، شیخ نعیم قاسم، محمد یزبک، محمد رعد، محمد فنیش و محمد یاغی. شیخ صبحی طفیلی به عنوان دبیرکل، شیخ نعیم قاسم قائم مقام، سید حسن نصرالله ریاست شورای اجرایی و محمد فنیش ریاست دفتر سیاسی انتخاب شدند.

در بهار ۱۹۹۱م کنگره دوم حزب‌الله تشکیل گردید. در این کنگره سید عباس موسوی به عنوان دبیرکل جدید این حزب انتخاب شد. سید عباس موسوی، کمتر از یک سال بعد از انتخاب، توسط بالگردهای رژیم صهیونیستی ترور شد و به همراه همسر و فرزندش به شهادت رسید.[۲] شورای حزب‌الله ، روز بعد از شهادت سید عباس موسوی طی نشستی، سید حسن نصرالله را به اتفاق آرا به عنوان دبیرکل حزب‌الله تعیین کرد.[۳]

در سال ۱۹۹۵ میلادی کنگره سوم حزب‌الله تشکیل شد و نصرالله مجدداً به عنوان دبیر کل انتخاب گردید. در این کنگره دفتر سیاسی حزب‌الله به شورای سیاسی حزب‌الله تغییر یافت و محمد رعد به عنوان رئیس این شورا منصوب شد.

رهبران و شخصیت‌های مهم

شیخ صبحی طفیلی

صبحی طفیلی
نوشتار اصلی: شیخ صبحی طفیلی

شیخ صُبْحی طُفَیلی (۱۳۲۷ه‍.ش.) روحانی سیاستمدار لبنانی و اولین دبیرکل حزب‌الله لبنان. وی از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۰ش دبیرکلی حزب‌الله لبنان را به عهده داشت؛ اما برخی اختلافات باعث شد تا در دومین شورای حزب در سال ۱۳۷۰ سید عباس موسوی به عنوان دبیرکل حزب‌الله معرفی شود.[۴] او در سال ۱۳۷۷ش حرکتی با عنوان «ثوره الجیاع» (انقلاب گرسنگان) تاسیس کرد و طرفداران وی به برخی از مراکز دولتی حمله کردند و به درگیری‌های شدید در منطقه و کشته شدن تعدادی منجر شد. در نهایت وی در خانه‌اش محصور گردید.[۵] وی هم اکنون از منتقدان حزب‌الله لبنان و جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.[۶]

سید عباس موسوی

نوشتار اصلی: سید عباس موسوی

سید عباس موسوی، روحانی شیعه لبنانی بود. او سال‌های اول زندگیش در کنار نیروهای فلسطینی با اسرائیل جنگید و وقتی برای تحصیل به عراق رفت با رژیم بعث به مقابله برخاست و هنگامی که به لبنان برگشت با تشکیل حزب‌الله به صورتی جدی‌تر وارد نبرد با اسرائیل شد. وی که از اعضای مؤسس حزب‌الله بود در کنگرهٔ دوم حزب به دبیر کلی انتخاب شد اما دوران تصدی او در سمت دبیرکلی حزب کمتر از ۹ ماه بود. خودروی او پس از پایان مراسم بزرگداشت هشتمین سالگرد شهادت شیخ راغب حرب در ۱۶ فوریه ۱۹۹۲در مسیر بازگشت به بیروت مورد هجوم بالگردهای رژیم صهیونیستی قرار می‌گیرد و او به همراه همسر و فرزندش به شهادت می‌رسند.[۷]

سید حسن نصرالله

نوشتار اصلی: سید حسن نصرالله

سید حسن نصر الله (۱۹۶۰ میلادی) دبیر کل کنونی حزب‌الله لبنان است. او از جمله افرادی بود که حزب‌الله را تأسیس کردند. وی مدتی مسؤول اجرایی حزب‌الله بود و در سال ۱۹۹۲ میلادی و پس از شهادت سید عباس موسوی به عنوان دبیر کل حزب‌الله انتخاب شد. حزب‌الله در دوران وی به قدرتی منطقه‌ای تبدیل شد و توانست پس از انجام عملیات‌های متعدد، در سال ۲۰۰۰ میلادی اسرائیل را وادار به عقب‌نشینی از لبنان و آزاد کردن اسرای لبنانی نماید. سید حسن نصرالله در سال‌های اخیر به علت شدت تهدیدات امنیتی کمتر در انظار عمومی دیده می‌شود. فرزند وی سید هادی نیز در سال ۱۹۹۷م در درگیری با نیروهای اسرائیلی به شهادت رسید. سید حسن نصرالله از اعضای شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت علیهم السلام می‌باشد.

عماد مغنیه

نوشتار اصلی: عماد مغنیه

عماد مغنیه معروف به حاج رضوان از فرماندهان برجسته حزب‌الله بود. وی ابتدا عضو جنبش امل بود، اما پس از تشکیل حزب‌الله به این تشکل پیوست و پس از اجرای موفقیت‌آمیز چند عملیات‌ به عنوان فرمانده گارد حفاظت مقامات بلندپایه حزب‌الله منصوب شد و پس از آن به عنوان مسؤول عملیات ویژه انتخاب شد. وی طراح و رهبر عملیات الوعد الصادق و در جریان جنگ ۳۳ روزه فرمانده میدانی حزب‌الله در نبرد با اسرائیل بود.[۸]

عماد مغنیه سال‌ها تحت تعقیب سرویس‌های اطلاعاتی - امنیتی کشور‎های مختلف بود و پلیس فدرال آمریکا از سال ۱۹۸۵ میلادی برای کشتن وی ۵ میلیون دلار جایزه تعیین کرده بود.[۹] سرانجام اسرائیل توانست با کمک سرویس اطلاعاتی برخی کشورهای عربی، وی را در ۱۲ فوریه ۲۰۰۸ در دمشق به شهادت برساند.[۱۰]

فعالیت‌ها

فعالیت‌های نظامی

فعالیت‌های نظامی حزب‌الله در مقابل گروه‌های مختلفی صورت گرفته شده است:

مقابله با اسرائیل

عمده فعالیت حزب‌الله در سالهای اول تشکیل خود، اجرای عملیاتهای استشهادی علیه نیروهای اسرائیلی بود اما اندک اندک شیوه نبرد تغییر کرد. نیروهای حزب‌الله در واکنش به ترور سید عباس موسوی، برای نخستین بار موشک‌های کاتیوشا به سوی شهرک‌های صهیونیست‌نشین شمال فلسطین شلیک کردند.[۱۱]

اسرائیل در تجاوز تسویه حساب در سال ۱۹۹۳ کوشید توان تسلحیاتی حزب‌الله را از بین ببرد اما نیروهای مقاومت علاوه بر شلیک گستردهٔ موشک‌های کاتیوشا به شهرک‌های صهیونیست‌نشین شمال فلسطین، سی رشته عملیات نظامی را در طول هفت روز علیه تجاوزگران انجام داد که بعضی از آن‌ها بیش از ۱۰ موقعیت نظامی دشمن را در آنِ واحد مورد هدف قرار می‌داد و اسرائیل به خواست خود نرسید.

اسرائیل یک بار دیگر در سال ۱۹۹۶ برای نابودی حزب‌الله وارد عمل شد که در نهایت مجبور شد با حزب‌الله به توافق برسد و به صورت کتبی بپذیرد که به غیر نظامیان حمله نکند و در رویارویی نظامی، صرفاً با نیروهای مقاومت درگیر شود. همین نکته حزب‌الله را قادر ساخت تا بتواند بدون این که اسرائیل بهانه‌ای برای حمله به مردم داشته باشد به نیروهای اشغالگر اسرائیلی حمله کند.

سال ۲۰۰۰، سال عقب‌نشینی اسرائیل
حزب‌الله در دوره رهبری نصرالله از سال ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۰ بیش از ۹۰ عملیات سنگین را علیه نیروهای اسرائیلی اجرا کرد. آمار بالای تلفات انسانی و مالی این حمله‌ها باعث شد که نیروهای اسرائیلی ابتدا از جزین و سپس از جنوب لبنان عقب نشستند و لبنان از اشغال اسرائیل خارج شد و فقط مزارع شبعا در اشغال اسرائیل باقی ماند.

عملیات الوعد الصادق و جنگ ۳۳ روزه

نوشتار اصلی: جنگ ۳۳روزه
نیروهای حزب‌الله ۲۰۰۶/۷/۱۲ در مناطق اشغالی جنوب لبنان، عملیات الوعد الصادق را انجام دادند و طی آن، دو سرباز اسرائیلی به اسارت گرفته شدند. لحظاتی از این عملیات را می‌توانید از اینجا ببینید

جنگ ۳۳ روزه در سال ۲۰۰۶م بود. این جنگ به «جنگ تموز» نیز معروف است. اسرائیل در سال ۲۰۰۴م برخلاف توافق‌ با حزب‌الله، سه اسیر لبنانی را آزاد نکرد. حزب‌الله برای آزادی آن‌ها، در جولای ۲۰۰۶م، در عملیات «الوعد الصادق» دو نظامی اسرائیلی را اسیر گرفت. اسرائیل در مقابل این عملیات، به لبنان اعلام جنگ کرد. اسرائیل به صورت رسمی خلع سلاح حزب‌الله و آزادی دو اسیر خود را خواستار شد. خواسته‌هایی که در پایان جنگ بدان‌ها دست نیافت.

این جنگ ۳۳ روز طول کشید و در صبح روز ۳۴ جنگ برابر با ۱۴ آگوست ۲۰۰۶م براساس قطعنامه۱۷۰۱ شورای امنیت، آتش‌بس برقرار شد.

مقابله با جریان‌های تکفیری

حزب‌الله، سوریه را یکی از ارکان مقاومت می‌داند. سوریه سال‌ها در کنار حزب‌الله بوده و پس از شروع ناآرامی‌ها در سوریه و تهدیدات گروه‌های تکفیری نسبت به حرم حضرت زینب(س)، حزب‌الله وارد صحنه نبرد با تکفیری‌ها شد و در کنار ارتش سوریه به جنگ با تکفیری‌ها پرداخت.[۱۲] آزادسازی القصیر از مهم‌ترین عملیات‌های حزب‌الله در سوریه بوده است.[۱۳]

فعالیت‌های دیپلماتیک

حزب‌الله در طول سال‌های فعالیت خود با پشتوانه فعالیت نظامی و رسانه‌ای و اجتماعی و... خود وارد فعالیت‌های دیپلماتیک و مذاکره با طرف‌های دیگر در قالب رسمی و غیر رسمی نیز شده است و از این گونه فعالیت‌ها برای رسیدن به اهداف خود استفاده کرده است. برخی از این فعالیت‌های دیپیلماتیک حزب‌الله عبارتند از:

تفاهم‌نامه‌ها با اسرائیل
در تاریخ ۲۵ ژوئیه ۱۹۹۳ اسرائیل به خاک لبنان حمله کرد. هدف این رژیم توقف فعالیت حزب‌الله و خلع سلاح آن، ایجاد شکاف در روابط حزب و مردم و فشار بر دولت لبنان برای جلوگیری از مقاومت بود. نیروهای بین‌المللی فعال در لبنان، تعداد ۱۲۲۴ حمله هوایی و ریختن بیش از ۲۸ هزار بمب را تنها در پنج روز اول حمله ثبت کردند. تصور اسرائیل این بود که حزب‌الله دارای پانصد موشک کاتیوشا است که در طول چند روز به پایان می‌رسد و سپس حزب‌الله از پا در خواهد آمد؛ اما دفاع حزب‌الله ، اسرائیل را به این نتیجه رساند که نمی‌تواند حزب‌الله را زمین‌گیر کند.

در نهایت اسرائیل در ۱۹۹۳/۷/۳۱ به تفاهم ژوئیه تن داد. براساس این توافق حزب‌الله موافقت کرد که در قبال توقف تجاوز اسرائیل، از پرتاب کاتیوشا خودداری کند.[۱۴]

اسرائیل ۱۱ آوریل ۱۹۹۶ نیز تهاجمی را به لبنان آغاز کرد که ۱۶ روز طول کشید. اسرائیل نام این عملیات را خوشه‌های خشم نهاد. این عملیات با انجام قتل‌عام‌های چهارگانهٔ سحمر در روز دوم، آمبولانس منصوری در روز سوم، نبطیهٔ فوقا و قانا در روز هفتم مشهور شد. در این مدت ۲۵ نفر به شهادت رسیدند که ۱۴ تن از آنان، از نیروهای مقاومت حزب‌الله بودند.

حزب‌الله توانست در برابر تهاجمات اسرائیل ایستادگی کند و به توافق آوریل دست یابد. در این توافق اسرائیل به صورت کتبی پذیرفت که به غیر نظامیان حمله نکند و در رویارویی نظامی، صرفاً با نیروهای مقاومت درگیر شود. همین نکته حزب‌الله را قادر ساخت تا بتواند بدون این که اسرائیل بهانه‌ای برای حمله به مردم داشته باشد به نیروهای اشغالگر اسرائیلی حمله کند.

حزب‌الله بر این اساس، عملیات انصاریه را در ۱۹۹۲/۹/۵برای مقابله با تجاوز دریایی کماندوهای اسرائیلی را سامان داد که نتیجه نبرد کشته و زخمی شدن هفده صهیونیست بود.[۱۵]

آزادسازی اسرا

مصطفی دیرانی(راست) و عبدالکریم عبید(چپ)

اسرای دربند زندان‌های صهیونیستی در جنوب لبنان، پس از خروج نیروهای اشغالگر از آن مناطق رهایی یافتند اما هنوز تعدادی از رزمندگان مقاومت از جمله حاج مصطفی دیرانی و شیخ عبدالکریم عبید در زندان‌های اسرائیل بودند و اسرائیل حاضر به تحویل آنان نبود. حزب‌الله با اجرای یک عملیات در مناطق اشغالی مزارع شبعا در جنوب لبنان توانست سه سرباز اسرائیلی را در تاریخ ۲۰۰۰/۱۰/۷ به اسارت خود در بیاورد و در بیروت نیز یک سرهنگ اسرائیلی را بازداشت کرد.

حزب‌الله توانست با در اختیار داشتن این چهار اسیر، اسرائیل را به پای میز مذاکره کشاند و توانست پس از چهار سال مذاکره، اسرائیل را وادار کند در برابر آزاد کردن تعدادی لبنانی‌ و ۴۰۰ فلسطینی و شهروند عرب از دیگر کشورها و تحویل اجساد ۵۹ شهید و افشای سرنوشت ۲۴ مفقود الاثر و تسلیم نقشهٔ مین‌هایی را که اسرائیل در اماکن مختلفی در مرزهای خود با لبنان کار گذاشته بود، جنازه ۴ اسیر خود را تحویل بگیرد.

عملیات مبادله در ۲۰۰۴/۱/۲۹ و ۲۰۰۴/۱/۳۰ انجام پذیرفت. از میان تمام این اسیران فقط ۱۱ نفر به حزب‌الله وابستگی داشتند و از میان شهیدان نیز فقط ۱۲ نفر از رزمندگان حزب‌الله بودند.[۱۶]

حزب‌الله در سال ۲۰۰۸ نیز در پی نبرد ۳۳ روزه، با انجام مذاکرات با اسرائیل و با وساطت آلمان موفق شد باقی‌مانده اسرای لبنانی را آزاد کند و هم‌چنین پیکر هشت شهید مقاومت در جریان نبرد ۳۳ روزه و اجساد مابقی شهدای مقاومت لبنان و فلسطین از جمله پیکر شهید دلال مغربی و گروه ۱۲ نفره او را از اسرائیل تحویل بگیرد.[۱۷]

فعالیت‌های سیاسی

حزب‌الله خود را یک جنبش جهادی می‌داند که هدف آن در وهلهٔ نخست جهاد با دشمن صهیونیستی است و تلاش‌های سیاسی پشتوانه و حامی این حرکت جهادی است.

بر این اساس حزب‌الله برای این که گرفتار زدوبند و بده‌بستان‌های سیاسی نشود وقتی پا در عرصه سیاسی گذاشت که موقعیت خود را تثبیت کرده بود.[۱۸]

حزب‌الله برای اولین بار در سال ۱۹۹۲ در انتخابات لبنان شرکت جست و ۱۲ کرسی کسب کرد. در سال ۱۹۹۶، ۱۰ کرسی و در سال ۲۰۰۰، ۸ کرسی از ۱۲۸ کرسی مجلس لبنان را به دست آورد و در انتخابات عمومی سال ۲۰۰۵ در سطح کشور به تنهایی ۱۴ کرسی و در جنوب لبنان تمام ۲۳ کرسی را در ائتلاف با جنبش امل کسب نمود و برای اولین بار محمد فنیش را به عنوان وزیر آب و انرژی به کابینه فرستاد.

حزب‌الله با احزاب مختلف لبنانی ارتباط‌های دوجانبه و چندجانبه دارد. این دیدارها با هدف ادامهٔ تماس‌ها و روابط یا بحث و بررسی مسائل مشخص یا نزدیک کردن دیدگاه‌ها یا همکاری در زمینه‌های مورد توافق طرفین دیدار صورت گرفته است.[۱۹]

فعالیت‌های رسانه‌ای

حزب‌الله فعالیت‌های رسانه‌ای گسترده‌ای دارد و رفتار سازمانی رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی حزب‌الله قابل توجه است. حزب‌الله رسانه‌های متعددی دارد. رسانه‌های حزب‌الله در سه دسته جای می‌گیرند:

شبکه تلویزیونی المنار؛ این شبکه از ارکان جنگ روانی حزب‌الله علیه اسرائیل است. فرانسه چندین بار پخش این شبکه را از ماهواره یوتل ست قطع کرده است.[۲۰]

۱- رسانه‌های صوتی و تصویری مانند تلویزیون المنار (تأسیس ۱۹۹۱)،ورادیو النو