الفوائد الطوسیة (کتاب)

مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده
از ویکی شیعه
(تغییرمسیر از الفوائد الطوسیه)
الفوائد الطوسیة
اطلاعات کتاب
نویسندهشیخ حر عاملی
موضوعموضوعات مختلف
سبکروایی
زبانعربی
مجموعهیک جلد
اطلاعات نشر
ناشرچاپخانه علمیه
تاریخ نشر۱۴۰۳ق


اَلْفَوائدُ الطّوسیّة کتابی به زبان عربی در موضوعات مختلف، تألیف شیخ حر عاملی (متوفای ۱۱۰۴ق) است. نویسنده در ۱۰۲ فائده، به تبیین و توضیح روایات مشکل پرداخته و به سؤالاتِ علوم گوناگون در فقه، اصول، عقائد، تفسیر، رجال و... پاسخ گفته است.

جایگاه

کتاب «الفوائد الطوسیة» با عنایت به شخصیت علمی مؤلّف و تبیین و توضیح روایات مشکل، اهمیت ویژه‌ای دارد و در آن، نکات و تحقیقات و دقّت‌ها و نیز جواب شبهات و مغالطاتی وجود دارد که در کتب دیگر کمتر یافت می‌شود.[۱]

مرعشی نجفی این اثر را کتاب خوبی توصیف می‌کند که دارای فوائد بسیار و مطالب متنوعی در علوم مختلف است.[۲]

درباره مؤلف

محمد بن حسن بن علی بن محمد بن حسین معروف به شیخ حُرّ عاملی، از دانشمندان، محدثان و فقهای امامیه در قرن یازدهم هجری و صاحب تألیفات گرانقدر و صاحب اثر گرانبهای «وسائل الشیعه» است. شیخ حر به «صاحب وسائل» نیز شهرت دارد. وی در شهر مشهد درگذشت و آرامگاهش در حرم رضوی است.

انگیزه نگارش

شیخ حر عاملی، زمانی که در طوس اقامت داشته، اهل علم از او سؤالاتی کرده‌اند و او به این پرسش‌ها در قالب ذکر فوائد، پاسخ گفته است.[۳]

روش مؤلف و فوائد ۱۰۲گانه

اثبات متن روایت، اطمینان از صحّت روایت، تثبیت متن روایت، تشکیل خانواده حدیث، شناخت مفهوم واژه‌های موجود در روایت، شناخت سبب و شرایط و مورد صدور حدیث، توجّه به سیاق روایت، شناخت پیام ضرب المثل‌های موجود در متن، حل تعارض بین روایات متعارض، توجه به قرآن و روایات دیگر از روش‌های بکار رفته در توضیح و تبیین روایات است.[۴] او در ۱۰۲ فائده به این‌ها پاسخ گفته است:

فوائد کتاب به تفکیک موضوعات

  • رجال: فائده‌های ۱، ۴۲، ۵۲، ۷۲، ۷۳.
  • اصول فقه: فائده‌های ۳، ۶، ۴۹، ۵۴، ۶۳، ۷۴، ۷۵، ۷۹، ۸۳، ۹۱، ۹۲، ۹۶.
  • فقه: فائده‌های ۵، ۱۱، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۲۷، ۲۸، ۴۱، ۵۱، ۵۸، ۶۰، ۶۵، ۷۰، ۷۶، ۷۷، ۸۹.
  • احادیث و روایات: فائده‌های ۸، ۱۹، ۲۱، ۲۲، ۲۵، ۲۶، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۳، ۴۳، ۴۶، ۵۰، ۵۷، ۵۹، ۶۱، ۶۴، ۶۷.
  • عقاید: فایده‌های ۲، ۴، ۱۲، ۱۳، ۲۰، ۳۲، ۳۴، ۳۶، ۳۷، ۳۸، ۴۴، ۴۵، ۴۷، ۵۴، ۵۶، ۶۲، ۷۱.
  • تفسیر: فایده‌های ۱۴، ۲۳، ۲۴، ۳۵، ۴۸، ۶۶، ۶۸، ۶۹، ۱۰۲.
  • منطق: فایده‌های ۳۹، ۴۰.
  • ادبیات عربی: فایده‌های ۷، ۹، ۱۰، ۵۳.[۵]

نسخه‌ها

آقا بزرگ تهرانی در الذریعه به سه نسخه اشاره می‌کند:

محقق کتاب هم به دو نسخه قابل اعتماد اشاره کرده است:

چاپ

الفوائد الطوسیه در سال ۱۴۰۳ق با تحقیق و تصحیح محمد درودی و مهدی لاجوردی در چاپخانه علمیه قم به چاپ رسید.[۸]

پانویس

  1. میرجلیلی، مبانی فهم حدیث از دیدگاه شیخ حر عاملی با تأکید بر کتاب «الفوائد الطوسیه»، ۱۳۹۲ش.
  2. عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۰۳ق، ص۴.
  3. عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۰۳ق، ص۶.
  4. میرجلیلی، مبانی فهم حدیث از دیدگاه شیخ حر عاملی با تأکید بر کتاب «الفوائد الطوسیه»، ۱۳۹۲ش.
  5. عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۰۳ق، فهرست کتاب.
  6. تهرانی، الذریعه، ج۱۶، ص۳۴۷.
  7. عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۰۳ق، ص۵.
  8. الفوائد الطوسیة، کتابخانه محقق طباطبایی.

منابع

  • حر عاملی، محمد بن حسن، الفوائد الطوسیة، قم، چاپخانه علمیه، ۱۴۰۳ق.
  • تهرانی، آقابزرگ، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، بیروت، دار الاضواء، بی‌تا.
  • میرجلیلی، علی محمد، مبانی فهم حدیث از دیدگاه شیخ حر عاملی با تأکید بر کتاب «الفوائد الطوسیه»، بهار و تابستان ۱۳۹۲، شماره۱۲.
  • الفوائد الطوسیة، کتابخانه محقق طباطبایی، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۳۹۹ش.

پیوند به بیرون