شیعه انگلیسی
شیعه انگلیسی یا شیعه لندنی، اصطلاحی برای اشاره به جریانی اعتقادی-سیاسی در تشیع است. این اصطلاح اولین بار از سوی سید علی خامنه‌ای مطرح شد و برای توصیف گروه‌هایی به کار رفته است که به ترویج اختلاف میان شیعه و اهل‌سنت، مخالفت با تقریب مذاهب، تأکید بر برخی آیین‌های خاص عزاداری و ارتباط با دولت‌های غربی، به‌ویژه انگلیس، متهم شده‌اند. جریان شیرازی از مهم‌ترین جریان‌هایی است که با این عنوان معرفی شده است.
پیشینه و خاستگاه
شیعه انگلیسی اصطلاحی سیاسی ـ مذهبی است که برای توصیف جریانی از تشیع به کار می‌رود که به ترویج تفرقه میان مسلمانان، تأکید بر برخی شعائر افراطی و اهانت به مقدسات اهل‌سنت متهم شده است.[۱] این اصطلاح در برخی منابع به «شیعه لندنی» نیز تعبیر شده است؛[۲] زیرا شماری از جریان‌ها و شخصیت‌های منتسب به آن در لندن فعالیت دارند و منتقدان، آن را برخوردار از حمایت‌های مالی و رسانه‌ای دولت‌های غربی، به‌ویژه بریتانیا، می‌دانند.
منتقدان این جریان، ریشه برخی تقابل‌های مذهبی میان شیعه و اهل‌سنت در تاریخ معاصر ایران را به سیاست‌های استعماری بریتانیا در سده نوزدهم نسبت می‌دهند. به باور آنان، این سیاست‌ها پس از شکل‌گیری جمهوری اسلامی ایران و گسترش بیداری اسلامی، از حوزه سیاسی و نظامی به حوزه‌های فرهنگی و رسانه‌ای نیز گسترش یافته است.[۳] بر اساس این دیدگاه، ایجاد اختلاف مذهبی و عقیدتی میان مسلمانان و اختلاف‌های قومی و قبیله‌ای میان عرب‌ها و غیرعرب‌ها از ابزارهای این سیاست بوده است.[۴]
جریان شیرازی
برخی جریان شیرازی را از مصادیق شیعه انگلیسی می‌دانند.[۵] این جریان در عراق، ایران، کویت، سوریه، لبنان، بریتانیا و برخی دیگر از کشورها فعالیت‌های مذهبی و رسانه‌ای دارد. سید صادق شیرازی از شخصیت‌های برجسته این جریان است که در حوزه‌های مذهبی و سیاسی دیدگاه‌هایی متفاوت با جمهوری اسلامی ایران دارد.
از دیگر چهره‌های مرتبط با شیعه انگلیسی، یاسر الحبیب است که در لندن فعالیت رسانه‌ای دارد و شبکه فدک را راه‌اندازی کرده است.[۶]
عقاید و اقدامات
از جمله ویژگی‌هایی که در منابع برای جریان موسوم به «شیعه انگلیسی» برشمرده شده، تأکید بر برخی شیوه‌های عزاداری مانند قمه‌زنی، مخالفت با تقریب مذاهب اسلامی و وحدت مسلمانان،[۷] مخالفت با تحصیل و تدریس فلسفه و اعتقاد به سکولاریسم دینی[۸] است. همچنین برگزاری مناسبت‌هایی مانند عمرکشان و لعن علنی یا توهین به مقدسات اهل‌سنت از دیگر اقداماتی است که به این جریان نسبت داده شده است.[۹]
از آثار رسانه‌ای مرتبط با این جریان، ساخت فیلم سینمایی بانوی بهشت به نویسندگی یاسر الحبیب در سال ۲۰۲۱م در انگلستان است. این فیلم با واکنش‌های منفی برخی مسلمانان و مراجع تقلید شیعه روبه‌رو شد و در برخی کشورها با محدودیت‌هایی برای نمایش مواجه شد.[۱۰]
انتقادات
تبلیغ عقاید خاص و برگزاری مناسبت‌هایی چون هفته برائت از جمله انتقادات واردشده به این جریان است.[۱۱] همچنین وابستگی رسانه‌ای و مالی به انگلیس و کشورهای غربی از اتهامات وارده به این جریان است.[۱۲] به گفته منتقدان، رویکرد این جریان موجب تشدید اختلاف میان مسلمانان و ارائه تصویری منفی از تشیع شده و به شیعه‌هراسی در جهان می‌انجامد.[۱۳]
سید علی خامنه‌ای دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، شیعه انگلیسی را جریانی در خدمت سیاست‌های تفرقه‌افکنانه کشورهای غربی می‌دانست. او در سخنرانی‌ای در ۱۹ دی ۱۳۹۳ش گفت: «تشیعی که با سازمان جاسوسی انگلیس (ام‌آی‌شش) در ارتباط باشد و تسننی که مزدور سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سی‌آی‌اِی) باشد، هر دو ضداسلام هستند. همچنین در جای دیگری تسنن مورد حمایت آمریکا و تشیع صادرشده از لندن را لبه‌های یک قیچی و عوامل غرب دانسته است.[۱۴]
از جمله آثار منتشرشده در نقد جریان موسوم به شیعه انگلیسی می‌توان به کتاب تشیع انگلیسی: معادله‌ای برای مهار تمدنی شیعه و درس‌نامه نقد تشیع انگلیسی اشاره کرد.[۱۵] همچنین صالح قاسمی کتاب مرجعیت موروثی یا تشیع انگلیسی را درباره جریان موسوم به شیعه انگلیسی و خاندان شیرازی منتشر کرده است.[۱۶]
پانویس
- ↑ قاسم‌آبادی، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir.
- ↑ آزادی، «انحرافات تشیع انگلیسی»، ص ۲۶۰–۲۶۱.
- ↑ قاسم‌آبادی، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir.
- ↑ عقابیان و طباطبایی، «شیعه انگلیسی»، ص ۲۶.
- ↑ قاسم‌آبادی، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir.
- ↑ قاسم‌آبادی، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir.
- ↑ قاسم‌آبادی، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir.
- ↑ خانی آرانی، «شاخصه‌های فکری و رویکردهای عملی شیعه وحدت‌ستیز»، ص۲۲.
- ↑ عقابیان و طباطبایی، «شیعه انگلیسی»، ص۳۱.
- ↑ قاسم‌آبادی، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir.
- ↑ خانی آرانی، «شاخصه‌های فکری و رویکردهای عملی شیعه وحدت‌ستیز»، ص ۱۹.
- ↑ قاسم‌آبادی، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir.
- ↑ آزادی، «انحرافات تشیع انگلیسی»، ص ۲۶۱–۲۶۲.
- ↑ «تشیع انگلیسی»، خامنه‌ای دات‌آی‌آر.
- ↑ خانی آرانی، «شاخصه‌های فکری و رویکردهای عملی شیعه وحدت‌ستیز»، ص ۹.
- ↑ «مرجعیت موروثی یا تشیع انگلیسی»، فرهنگ سدید.
منابع
- آزادی، علی، «انحرافات تشیع انگلیسی از مبانی و عقاید شیعه ناب محمدی (ص)»، در نشریه پژوهش‌های مطالعات اسلامی معاصر، قم، شماره ۲، مرداد ۱۴۰۲ش.
- خانی آرانی، الهه، «شاخصه‌های فکری و رویکردهای عملی جریان شیعه وحدت‌ستیز (تعارض‌گرا)»، در نشریه اندیشه سیاسی در اسلام، تهران، شماره ۳۱، بهار ۱۴۰۱ش.
- عقابیان، ملیحه و سیده فاطمه طباطبایی، «شیعه انگلیسی»، در نشریه مطالعات قدرت نرم، شماره ۱۶، تیر ۱۳۹۶ش.
- قاسم‌آبادی، فاطمه، «وقتی شیعه لندنی تاریخ را جعل می‌کند!»، kayhan.ir، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «تشیع انگلیسی»، خامنه‌ای دات‌آی‌آر، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ بازدید: ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «مرجعیت موروثی یا تشیع انگلیسی کتابی در جهت معرفی فصل مشترک جریان شیرازی‌ها و جریان‌های لندن‌نشین»، فرهنگ سدید، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «توطئه تازه دولت انگلیس با بهره‌گیری از پادوهای فرقه شیرازی»، کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ اسفند ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «فرقه شیرازی‌های بحرین تعرض به سفارت ایران در لندن را محکوم کردند»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۹ اسفند ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «Men clad in black climb onto Iran’s embassy in London, take down flag", RT، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اوت ۲۰۲۶ش، تاریخ بازدید: ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ش.