حروف یرملون
حروف یَرْمَلون در علم تجوید به شش حرف «یاء»، «راء»، «میم»، «لام»، «واو» و «نون» اشاره دارد. اگر یکی از این حروف، پس از نون ساکن یا تنوین قرار بگیرد قاعده یرملون جاری میشود. یعنی تنوین یا نون ساکن خوانده نمیشود و حرف یرملون با تشدید ادا میگردد. دلیل این ادغام نزدیکی مخارج حروف و برای سهولت در تلفظ است. برخی فقیهان شیعه رعایت ادغام یرملون در نماز را لازم نمیدانند؛ ولی عدهای دیگر رعایت آن را احتیاط واجب و حتی برخی عدم رعایت آن در فرض جهل یا ترک عمدی را سبب بطلان نماز میدانند.
معرفی
حروف یرملون یا قاعده یرملون[۱] اصطلاحی در علم تجوید است و در باب احکام نون ساکن و تنوین از آن سخن به میان آمده است.[۲] اگر بعد از نون ساکن و تنوین در ابتدای کلمه بعد، یکی از حروف یرملون (ی، ر، م، ل، و و ن)[۳] قرار گیرد با این حروف ادغام میشود.[۴] بدین صورت که نون یا تنوین خوانده نمیشود و حرف بعد به صورت مشدّد ادا میشود.[۵] مانند مَنْ یقُول، مَنْ رَحِم، مَنْ مَعِی، مِنْ لَدُن، مِنْ وَلَد و َ إِنْ نَشَأ.
ادغام کامل و ناقص
در ادغام یرملون گاهی ادغام کامل است[۶] و حروف بدون غُنّه ادا میشوند.[۷] این ادغام به دو حرف «راء» و «لام» اختصاص دارد زیرا مخارج این حروف نزدیکی بیشتری دارند.[۸] مانند هُدی لِلْمُتَّقین، که هُدَ لِّلْمُتَّقین و یا مِنْ رَسُول که مِرَّسُول خوانده میشود. در سایر حروف یرملون (ی، ن، م، و)[۹] ادغام با غُنِّه (صدایی که از خیشوم بینی خارج میشود) همراه است.[۱۰] به این ادغام، به جهت آنکه به صورت کامل ادغام نشده و برخی صفات حرف اول باقی میماند، ادغام ناقص میگویند.[۱۱] برخی نیز ادغام در نون ساکن و تنوین را به سه دسته ادغام کامل بدون غنه، ادغام کامل به غنه و ادغام ناقص به غنه تقسیم کردهاند.[۱۲] احکام چهارگانه مربوط به حروف یرملون در دو بیت شعر زیر بیان شده است:
حکم فقهی در نماز
برخی فقها رعایت نکات تجویدی از جمله رعایت تنوین و نون ساکن در نماز را واجب نمیدانند[۱۴] هرچند رعایت آن را سزاوار، [۱۵] مستحب، [۱۶] و یا احتیاط مستحب[۱۷] میدانند.
تعدادی از فقیهان شیعه ادغام یرملون را در نماز احتیاط واجب دانسته[۱۸] و حتی در «واو» و «یاء» تأکید بیشتری بر رعایت آن به همراه غنه کردهاند[۱۹] و اشتباه از روی جهل یا عمد را سبب بطلان نماز ذکر کردهاند.[۲۰] ناصر مکارم شیرازی معتقد است رعایت آن در نماز بهاندازهای لازم است که به آن عربی صحیح صدق کند.[۲۱]
نزدیکی مخارج حروف
دلیل ادغام نون ساکن و تنوین در حروف یرملون، نزدیکی مخارج حروف به هم عنوان شده[۲۲] که برای سهولت در تلفظ انجام میشود.[۲۳] نون ساکن و تنوین با سه حرف «یاء»، «راء»، «لام» قریبالمخرج هستند و با دو حرف «م» و «و» که از نظر مخرج چندان نزدیک نیستند، در بیشتر صفات اصلی همچون جهر متحد و مشترکاند.[۲۴]
عالمان علم تجوید، یکی از شرایط ادغام را قرار گرفتن نون ساکن و حروف یرملون در دو کلمه عنوان کردهاند؛ بنابراین اگر نون ساکن با حروف یرملون در یک کلمه واقع شود ادغام صورت نمیگیرد؛ مانند صِنْوان، قِنْوان، دُنْیا و بُنْیان.[۲۵] دلیل آن، جلوگیری از اخلال در معنای کلمه در هنگام ادغام عنوان شده است.[۲۶] البته برخی معتقدند که تنها در همین چهار کلمه اظهار واجب است.[۲۷]
نحوه نگارش در رسمالخط قرآن
در برخی از نسخههای قرآن، نون ساکن بدون علامتِ سکون، تنوین به طور نامساوی و روی چهار حرف «راء»، «لام»، «میم» و «نون» علامت تشدید گذاشته شده تا دلالت بر ادغام کامل کند. همچنین دو حرف «واو» و «یاء» بدون علامت تشدید آورده شده تا دلالت بر ادغام ناقص کند.[۲۸]
در برخی از رسم الخطهای قرآن، نون ساکن و تنوین با حروف یرملون به صورت ترکیب شده آمده و تنها حرف دوم نگاشته شده است. مانند «فَإِنْ لَمْ یسْتَجیبُوا» که «فَإِ لَّمْ یسْتَجیبُوا» و یا «أَن لَّنْ نَجْمَع» که «أَلَّنْ نَجْمَع» نگارش شده است.[۲۹]
پانویس
- ↑ «رعایت قاعده یرملون در نماز»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیتالله مکارم شیرازی.
- ↑ حبیبی، شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن، ۱۳۸۴ش، ص۱۴۹؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، ۱۴۲۸ق، ص۴۰؛ بیگلری، سرالبیان فی علم القرآن، ۱۳۶۳ش، ص۱۹۱-۱۹۵.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، ۲۰۱۰م، ص۱۱۶؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، ۱۴۲۸ق، ص۵۱.
- ↑ ابنجزری، النشر فی القرائات العشر، ج۲، ص۲۲-۲۷؛ حبیبی، شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن، ۱۳۸۴ش، ص۱۵۰؛ زکریا العبد، فریال، المیزان فی احکام تجوید القرآن، ۲۰۱۰م، ص۱۱۶.
- ↑ ابنجزری، النشر فی القرائات العشر، انتشارات جعفری، ج۱، ص۲۷۴-۲۷۵؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، ۱۴۲۸ق، ص۵۱.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، ۲۰۱۰م، ص۱۱۷.
- ↑ حیدری، حسن القرائه، ۱۳۸۹ش، ص۵۳.
- ↑ بیگلری، سرالبیان، ۱۳۶۳ش، ص۱۹۳.
- ↑ بیگلری، سرالبیان، ۱۳۶۳ش، ص۱۹۳.
- ↑ ابنجزری، النشر فی القرائات العشر، بیتا. ج۲، ص۲۲-۲۷؛ حبیبی، شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن، ۱۳۸۴ش، ص۱۵۰؛ حیدری، حسن القرائه، ۱۳۸۹، ص۵۳.
- ↑ الصراف، الجدید فی علم التجوید، ۱۴۲۸ق، ص۵۲.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، ۲۰۱۰م، ص۱۱۸.
- ↑ «تنوین و نون ساکن»، سایت احسن الحدیث.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: نراقی، رسائل و مسائل، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۱۱۶؛ صافی گلپایگانی، هدیة العباد، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۳۱؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۶۵۶، امام خمینی، تحریر الوسیله، تهران، ج۱، ص۱۶۷.
- ↑ فیاض کابلی، تعالیق مبسوطة علی العروة الوثقی، قم، ج۳، ص۲۴۲؛ محدث قمی، الغایة القصوی، ۱۴۲۳ق، ج۱، ص۴۱۴.
- ↑ صدر، سیدمحمد، ماوراء فقه، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۲۹۸-۳۰۱، نراقی، رسائل و مسانل، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۱۱۶.
- ↑ «رعایت احکام تجوید در نماز»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری؛ خویی، منهاج الصالحین، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۶۵.
- ↑ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۵۱۹؛ اصفهانی، رساله صلاتیه، ۱۴۲۵ق، ص۲۱۵.
- ↑ انصاری، صراط النجاة، ۱۴۱۵ق، ص۱۲۸؛ نجفی، مجمع الرسائل، ۱۴۱۵ق، ص۲۵۸.
- ↑ اصفهانی، رساله صلاتیه، ۱۴۲۵ق، ص۲۱۵.
- ↑ مکارم شیرازی، استفتاءات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۳، ص۸۰.
- ↑ حیدری، حسن القرائه، ۱۳۸۹ش، ص۵۳؛ گیلانی شفتی، تحفة الأبرار، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۶۲.
- ↑ حبیبی، شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۶.
- ↑ بیگلری، سرالبیان فی علم القرآن، ۱۳۶۳ش، ص۱۹۳.
- ↑ میرتقی، تجوید و آواشناسی، ۱۳۸۹ش، ص۱۵۰؛ حبیبی، شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن، ۱۳۸۴ش، ص۱۵۱؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، ۱۴۲۸ق، ص۵۳.
- ↑ الصراف، الجدید فی علم التجوید، ۱۴۲۸ق، ص۵۳.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، ۲۰۱۰م، ص۱۱۶.
- ↑ حبیبی، شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن، ۱۳۸۴ش، ص۱۵۰
- ↑ بیگلری، سرالبیان، ۱۳۶۳ش، ص۱۹۴.
منابع
- «تنوین و نون ساکن»، سایت احسن الحدیث، تاریخ بازدید: ۱۳ خرداد ۱۴۰۲ش.
- ابنجزری، محمد، النشر فی القرائات العشر، تصحیح علی محمد ضباع، انتشارات جعفری، بیتا.
- اصفهانی، محمدتقی، رساله صلاتیه، قم، انتشارات ذوی القربی، ۱۴۲۵ق.
- الصراف، الحاج مصطفی، الجدید فی علم التجوید، کربلا، مکتبة العلامه ابن الفهد الحلی، چاپ ششم، ۱۴۲۸ق.
- امام خمینی، روحالله، تحریر الوسیله، تهران، موسسه مطبوعات دارالعلم، بیتا.
- انصاری، مرتضی بن محمد امین، صراط النجاة (محشّی)، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، ۱۴۱۵ق.
- بیگلری، حسن، سرالبیان فی علم القرآن، تهران، انتشارات سنایی، چاپ هشتم، ۱۳۶۳ش.
- حبیبی، علی و محمدرضا شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۸۴ش.
- حیدری، محمدرضا، حسن القرائه، قم، نشر نصایح، ۱۳۸۹.
- «رعایت قاعده یرملون در نماز»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیتالله مکارم شیرازی. تاریخ بازدید: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «رعایت احکام تجوید در نماز»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ بازدید: ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ق.
- زکریا العبد، فریال، المیزان فی احکام تجوید القرآن، اسکندریه، دارالایمان، ۲۰۱۰م، ص۱۱۶.
- صافی گلپایگانی، لطفالله، هدایة العباد، قم، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۶ق.
- صدر، سیدمحمد، ماوراء فقه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۲۰ق.
- طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۹ق.
- فیاض کابلی، محمد اسحاق، تعالیق مبسوطة علی العروة الوثقی، قم، انتشارات محلاتی، بیتا.
- گیلانی شفتی، سید محمدباقر، تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار، اصفهان، انتشارات کتابخانه مسجد سید، ۱۴۰۹ق.
- محدث قمی، شیخ عباس، الغایة القصوی فی ترجمة العروة الوثقی، قم، منشورات صبح پیروزی، ۱۴۲۳ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، استفتاءات جدید، قم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب(ع)، ۱۴۲۷ق.
- میرتقی، سیدحسین، تجوید و آواشناسی، قم، مشهور، ۱۳۸۹ش.
- نجفی، محمدحسن، مجمع الرسائل (محشّٰی)، مشهد، مؤسسه صاحب الزمان(ع)، ۱۴۱۵ق.
- نراقی، احمد بن محمدمهدی، رسائل و مسائل، قم، کنگره نراقیین، ۱۴۲۲ق.