آیه ۶۵ سوره انفال
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره انفال |
| شماره آیه | ۶۵ |
| جزء | ۱۰ |
| اطلاعات محتوایی | |
| درباره | تشویق مسلمانان به جهاد و نتیجه صبر در میدان جنگ |
آیه ۶۵ سوره انفال، به تشویق مومنان برای جهاد با مشرکان و کافران اشاره دارد.[۱] همچنین در این آیه ذکر شده که ۲۰ مسلمان صابر و استوار، معادل ۲۰۰ نفر از دشمنان است.[۲]
﴿يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتَالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفًا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَفْقَهُونَ ٦٥﴾ [انفال:65]|﴿ای پیامبر مؤمنان را به جهاد برانگیز اگر از [میان] شما بیست تن شکیبا باشند بر دویست تن چیره میشوند و اگر از شما یکصد تن باشند بر هزار تن از کافران پیروز میگردند چرا که آنان قومیاند که نمیفهمند ٦٥﴾
به باور برخی از مفسران، علت پیروزی مسلمانان، اعتقاد و ایمان آنان به خداوند است؛[۳] چونکه فرد مسلمان یقین دارد در صورت پیروزی یا شکست، بهشتی میشود؛ لذا با شجاعت و جرات بیشتری میجنگد[۴] و در برابر دشمنان مقاومت میکند.[۵] اما کافران به خداوند ایمان نداشته[۶] و از قدرت معنوی ایمان و صبر و اشتیاق به بهشت آگاهی ندارند.[۷] آنها فقط به ابزار دنیوی و هواهای نفساتی متکی هستند[۸] و تا زمانی که جانشان در خط نیفتد، میجنگند.[۹]
به گفته محمدتقی مدرسی، مفسر شیعی، خداود در این آیه، ۲۰ نفر را معادل ۲۰۰ نفر قرار داده است نه اینکه هر نفر، معادل ده نفر باشد؛ زیرا بین ۲۰ نفر مومن، یک اتحاد و همکاری خاصی وجود دارد که به آنان قدرت میدهد، در حالی که این نیرو و اتحاد بین ۲۰۰ کافر وجود ندارد.[۱۰] همچنین برخی از مفسران شیعی معتقدند باید قبل از جنگ، رزمندگان را با تشویق و پاداشهای معنوی جهاد، آماده کرد تا بتوانند با روحیه بالایی به جهاد مشغول شوند.[۱۱]
شیخ طوسی و محمدتقی شوشتری بر این باورند که آیه ۶۶ سوره انفال، آیه ۶۵ سوره انفال را نسخ کرده است و مسلمانان موظفند در مقابل دو نفر از دشمنان مقاومت کنند.[۱۲] همچنین گفته شده که آیه ۶۵ سوره انفال قبل از جنگ بدر نازل شده است.[۱۳]
آیه ۶۵ سوره انفال در موارد مختلفی از دانش فقه و اخلاق مورد استناد قرار گرفته است. برخی از فقیهان شیعی، با استناد به این آیه، جهاد را واجب دانستهاند.[۱۴] همچنین گفته شده که صبر و استقامت در جنگ واجب است.[۱۵] به گفته کلینی[۱۶] و شیخ طوسی،[۱۷] در صدر اسلام، بر هر مسلمانی واجب بود با ۱۰ نفر از دشمنان بجنگد. برخی از عالمان شیعی همچون علی بن ابراهیم[۱۸] و محمدتقی شوشتری[۱۹] نیز بر اساس این آیه، نجنگیدن و فرار از این ۱۰ نفر کافر را یکی از مصادیق فرار از جنگ، یکی از گناهان کبیره،[۲۰] دانستهاند. همچنین برخی از این آیه، مطلوب بودن تشویق در تربیت را استفاده کردهاند.[۲۱]
پانویس
- ↑ شیخ طوسی، التبیان فى تفسیر القرآن، دار احیاء التراث العربى، ج۵، ص۱۵۳؛ طبرسی، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۶؛ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۲۲.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان فى تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۵۳؛ طبرسی، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۶؛ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۲۲.
- ↑ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۲۲.
- ↑ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، ج۹، ص۱۲۲.
- ↑ صدر، ما وراء الفقه، ۱۴۲۰ق، ج۲، ص۳۸۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، ج۹، ص۱۲۳.
- ↑ مدرسی، من هدى القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۹۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۲۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۲۳.
- ↑ مدرسی، من هدى القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۹۳.
- ↑ مکارم شیرازی ،تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۳۶؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۸، ص۱۱۹.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان فى تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۵۴؛ شوشترى، النجعة فی شرح اللمعة، ۱۴۰۶ق، ج۶، ص۱۶۵.
- ↑ طباطبایی، المیزان فى تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۲۲.
- ↑ نجفى، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲۱، ص۸؛ فاضل کاظمی، مسالک الأفهام، ناشر مرتضوی، ج۲، ص۳۳۰؛ خویى، منهاج الصالحین، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۳۶۰ و ۳۷۰؛ تبریزى، منهاج الصالحین، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۶۹.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان فى تفسیر القرآن، دار احیاء التراث العربى، ج۵، ص۱۵۳؛ طبرسی، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۶؛ جوادی آملی، «تفسیر سوره انفال جلسه ۷۷»، پرتال اسراء.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۶۹.
- ↑ شیخ طوسى، المبسوط، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۱۰.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، دارالکتاب، چاپ سوم، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۲۷۹.
- ↑ شوشترى، النجعة فی شرح اللمعة، ۱۴۰۶ق، ج۶، ص۱۶۵.
- ↑ شیخ طوسى، المبسوط، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۱۰.
- ↑ شیرازى، موسوعة أحکام الأطفال، ۱۴۲۹ق، ج۳، ص۴۰۹.
منابع
- تبریزى، جواد، منهاج الصالحین، قم، مجمع الإمام المهدی (ع)، چاپ اول، ۱۴۲۶ق.
- خویى، سید ابو القاسم موسوى، منهاج الصالحین، قم، مدینة العلم، ۱۴۱۰ق.
- جوادی آملی، «تفسیر سوره انفال جلسه ۷۷»، پرتال اسراء، تاریخ درج مطلب: ۲۵ خرداد ۱۳۷۹ش، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۴ش.
- رضایی اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۷ش.
- شوشترى، محمدتقى، النجعة فی شرح اللمعة، تهران، کتابفروشى صدوق، چاپ اول، ۱۴۰۶ق.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، التبیان فى تفسیر القرآن، تحقیق احمد قصیرعاملى، بیروت، دار احیاء التراث العربى، چاپ اول، بیتا.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة، تحقیق سید محمدتقى کشفى، تهران، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، چاپ سوم، ۱۳۸۷ق.
- شیرازى، قدرت الله انصارى و پژوهشگران مرکز فقهى ائمه اطهار(ع)، موسوعة أحکام الأطفال و أدلتها، قم، مرکز فقهى ائمه اطهار(ع)، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
- صدر، سید محمد، ما وراء الفقه، بیروت، دار الأضواء للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمدجواد بلاغی، تهران، ناصرخسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
- فاضل کاظمی، جواد بن سعد، مسالک الأفهام إلى آیات الأحکام، ناشر مرتضوی، بیجا، ، بیتا.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تحقیق: طیب موسوی جزایری، قم، دارالکتاب، چاپ سوم، ۱۳۶۳ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.