آیه ۲۸ سوره انفال
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | انفال |
| شماره آیه | ۲۸ |
| جزء | ۹ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | خیانت ابولبابه انصاری |
| موضوع | فتنه • امتحان الهی |
| آیات مرتبط | آیه ۱۵ سوره تغابن . آیه ۹ سوره منافقون . آیه ۴۶ سوره کهف |
آیه ۲۸ سوره انفال اموال و فرزندان را وسیله امتحان الهی معرفی کرده[۱] و اجر و ثواب الهی را نصیب کسانی میداند كه خدا را در انجام جهاد اطاعت کرده و مرتكب خيانت نشوند.[۲] همه عبارات و کلمات این آیه به جز عبارت «وَ اعْلَمُوا» در آیه ۱۵ سوره تغابن نیز تکرار شده است.
بَحرانی در تفسیر البرهان روایتی از امام على(ع) نقل میکند که در آن، با استناد به آیه ۲۸ سوره انفال، میفرمایند: هیچکس نباید بگوید «خدایا، از آزمایش و امتحان به تو پناه میبریم»، چون همه مردم در معرض امتحان هستند. بلکه باید از فتنههای گمراهکننده به خدا پناه برد، زیرا خداوند میفرماید: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ ...».[۳]
﴿وَاعْلَمُوا أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ ٢٨﴾ [انفال:28]
﴿و بدانید که اموال و فرزندان شما [وسیله] آزمایش [شما] هستند و خداست که نزد او پاداشی بزرگ است ٢٨﴾
بهگفته ناصر مکارم شیرازی، از مفسران شیعه، بعد از آنکه آیه ۲۷ سوره انفال در ارتباط با عدم خیانت به پیامبر(ص) و فاش نکردن اسرار نظامی نازل شد؛[۴] آیه ۲۸، علت خیانت برخی از همراهان پیامبر(ص) را علاقه به مال و فرزند و حفظ منافع شخصى معرفی میکند.[۵] علامه طباطبایی نیز آیه ۲۸ سوره انفال را مستقل از آیه ۲۷ نمیداند.[۶]
برخی مفسران با استناد به روایاتی از امام باقر(ع) و امام صادق(ع)، شأن نزول مشترک برای دو آیه ذکر کردهاند. طبق این روایات، در جریان غزوه بنیقریظه، یهودیان پیشنهاد کردند پیامبر(ص) مدینه را ترک کند و به شام برود، اما پیامبر با پیشنهاد آنها مخالفت کرده و خواستار پذیرش حکمیت سعد بن معاذ شد. یهودیان درخواست کردند ابولبابه نزد آنان فرستاده شود و او با اشاره به گلو، خیانت کرده و به آنان فهماند که اگر حکمیت را بپذیرند، کشته خواهند شد. بهدنبال این خیانت، آیات ۲۷ و ۲۸ سوره انفال نازل شد. ابولبابه پس از پشیمانی، خود را به ستون مسجد بست تا توبه کند.[۷]
اما برخی مفسران دیگر، این واقعه را شأن نزول آیه ۲۸ نمیدانند و آن را فقط بهعنوان نمونهای از آیه میدانند، درحالیکه سوره انفال بیشتر به حوادث غزوه بدر مربوط است و ربطی به بنیقریظه ندارد.[۸].
پانویس
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۳ش، ج۳۲، ص۳۳۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البيان فی تفسير القرآن، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۲۴.
- ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۷۲۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۹، ص۵۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۳۴.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۳ش، ج۳۲، ص۳۴۵؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۹، ص۶۴؛ فضلالله، من وحی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱۰، ص۳۶۳.
منابع
- بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
- جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ دوم، ۱۳۹۳ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
- فضلالله، محمدحسين، من وحىالقرآن، بیروت، دار الملاک، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.