محمد بن مسعود عیاشی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از عیاشی)
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد بن مسعود عیاشی
زادگاه -
درگذشت ۳۲۰ق
محل زندگی سمرقند
شاگردان کشی
نقش‌های برجسته مفسر ،محدث، فقیه
دین اسلام
مذهب شیعه
آثار تفسیر عیاشی
خویشاوندان جعفر بن محمد بن مسعود عیاشی (فرزند)

محمد بن مسعود عیاشی سمرقندی از علما شیعه در قرن چهارم هجری است. وی سنی مذهب بود اما با تحقیق در آثار شیعی تغییر مذهب داد. عیاشی صاحب آثار فراوانی در زمینه تفسیر، فقه، ادب و حدیث بود. تفسیر عیاشی مشهورترین اثر اوست.


معرفی

محمد بن مسعود بن محمد عیاشی سلمی سمرقندی با کنیه ابوالنضر از دانشمندان شیعی بود. براساس نظر مشهور وی متولد سمرقند بوده است گرچه نقلی درباره تمیمی بودن نیز مطرح است.[۱] عیاشی به سبب تولد در منطقه‌ای که غالب آن از اهل سنت بودند در ابتدا سنی بوده است اما پس از تحقیق در آثار شیعی تغییر مذهب داد و شیعه شد. وی سپس برای تحصیل به کوفه و بغداد و قم سفر کرد.[۲]او از شدت علاقه به تعلیم و ترویج دین پس از بازگشت به سمرقند، تمام میراث پدری خود را صرف نشر دانش و حدیث کرد.[۳]

عیاشی معاصر با شیخ کلینی بود.[۴] زرکلی وفات عیاشی را در سال ۳۲۰قمری دانسته است.[۵]

برپایی مجالس علمی

عیاشی پس از تحصیل در حوزه‌های علمی کوفه، بغداد و قم به سمرقند بازگشت و در منزل خود به آموزش و ترویج معارف دینی و شیعی پرداخت. خانه وی هر روزه شاهد مراجعه تعداد بسیاری از قاریان و کاتبان و اهل علم بود.[۶]

وی دو جلسه برگزار می‌کرد؛ یک جلسه علمی برای عموم مردم و مجلس دیگری برای خواص شاگردان برپا می‌نمود. [۷]

تالیفات

برای عیاشی دویست و هشت اثر در حوزه‌های مختلف علمی از جمله تاریخ و فقه و ادبیات و تفسیر و نجوم ذکر شده است. [۸] از جمله تالیفات وی کتاب‌های مختلف فقهی در موضوعات نماز و حج و روزه و ... است. بیشتر تالیفات وی نابود شده است و از بین این آثار تنها یک اثر تفسیری با نام تفسیر عیاشی باقی مانده است.[نیازمند منبع]

اساتید

عیاشی در حوزه‌های علمی كوفه، بغداد، قم از اساتید مختلفی كسب دانش نمود. از جمله آنان می توان به علی بن حسن بن علی بن فضال و عبدالله بن محمد بن خالد طیالسی اشاره کرد. [۹]

شاگردان

عیاشی شاگردان فراوانی تربیت کرد که در آثار رجالی ذکر شده است. از مشهورترین شاگردان وی محمد بن عمر بن عبدالعزیز کشی است.[۱۰] شاگرد دیگر صاحب نام وی فرزند خود او جعفر بن محمد بن مسعود عیاشی است که در طبقات روایات عیاشی و اکثر آثار عیاشی نام جعفر ذکر شده است.[نیازمند منبع]

پانویس

  1. ابن الندیم، الفهرست، دارالمعرفه، ص۲۷۴؛ النجاشی، رجال النجاشی، موسسه نشر اسلامی، ج۱، ص۳۵۰.
  2. النجاشی، رجال النجاشی، موسسه نشر اسلامی، ج۱، ص۳۵۰
  3. النجاشی، رجال النجاشی، موسسه نشر اسلامی، ج۱، ص۳۵۱
  4. آقابزرگ تهرانی، الذریعه الی التصانیف الشیعه، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۳۵
  5. الزركلی، الاعلام، ۱۹۸۹م، ج۷، ص۹۵.
  6. النجاشی، رجال النجاشی، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۳۵۱.
  7. طوسی، رجال الطوسی، موسسه نشر اسلامی ،ج۱، ص۴۴۰.
  8. ابن الندیم، الفهرست لابن الندیم، دارالمعرفه، ص۲۷۷.
  9. تفرشی، نقد الرجال، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۸۲؛ طوسی، رجال الکشی، مرکز تحقیقات و مطالعات دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ج۱، ص۳۶۲.
  10. النجاشی، رجال النجاشی، دارالمعرفه، ج۱، ص۳۷۲؛ طوسی، رجال الطوسی، موسسه نشر اسلامی، ج۱، ص۴۴۰


منابع

  • آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی التصانیف الشیعه، قم، اسماعیلیان، ۱۴۰۸ق.
  • ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست لابن الندیم، بیروت، دارالمعرفه، بی تا.
  • اردبیلی، محمد بن علی، جامع الروات، بیروت، دارالاضواء، بی تا.
  • تفرشی، مصطفی بن حسین، نقد الرجال، قم، موسسه آل البیت، ۱۳۷۷ش.
  • زركلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، دارالعلم، ۱۹۸۹م.
  • طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، به تحقیق جواد قیومی اصفهانی، قم، موسسه نشر اسلامی، بی تا.
  • طوسی، محمد بن حسن، رجال الکشی، به تحقیق سیدمهدی رجائی، مشهد، مرکز تحقیقات و مطالعات دانشکده الهیات و معارف اسلامی، بی تا.
  • نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، به تحقیق سیدموسی شبیری زنجانی، موسسه نشر اسلامی، بی تا.