کاربر:Bazeli/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
جز ←معرفی و متن |
|||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
حدیث تشبیه حدیثی از پیامبر اسلام(ص) که در منابع شیعی<ref>به عنوان نمونه نگاه کنید به: التفسیرالمنسوب الی الامام العسکری، ۱۴۰۹ق، ص۴۹۷و۴۹۸؛ طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷؛ مفید، الامالی، ۱۴۱۳ق، ص۱۴؛ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۱۷؛ طبری آملی، بشارة المصطفی، ۱۳۸۳ق، ص۸۳.(عبارات این منابع یکدست نیست و اختلاف وجود دارد.)</ref> و اهل سنت<ref>به عنوان نمونه نگاه کنید به: عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۶؛ حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵، ح۳۴؛ ابن عساکر، ترجمة الامام علی بن ابیطالب، ۱۴۰۰ق، ج۲، ص۲۸۰؛ ابن مغازلی، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۱؛ خوارزمی، المناقب، ۱۴۱۱ق، ص۸۴و۳۱۲؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۰۳؛ طبری، ذخایر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۳و۹۴؛ حمویی جوینی، فرائد السمطین، ۱۳۹۸ق، ج۱، ص۱۷۰.</ref> نقل شده و در آن [[امام علی(ع)]] به سبب خصال و مناقبش به [[پیامبران(ع)]] تشبیه شده است.<ref>شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۶؛ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۴.</ref> | حدیث تشبیه حدیثی از پیامبر اسلام(ص) که در منابع شیعی<ref>به عنوان نمونه نگاه کنید به: التفسیرالمنسوب الی الامام العسکری، ۱۴۰۹ق، ص۴۹۷و۴۹۸؛ طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷؛ مفید، الامالی، ۱۴۱۳ق، ص۱۴؛ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۱۷؛ طبری آملی، بشارة المصطفی، ۱۳۸۳ق، ص۸۳.(عبارات این منابع یکدست نیست و اختلاف وجود دارد.)</ref> و اهل سنت<ref>به عنوان نمونه نگاه کنید به: عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۶؛ حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵، ح۳۴؛ ابن عساکر، ترجمة الامام علی بن ابیطالب، ۱۴۰۰ق، ج۲، ص۲۸۰؛ ابن مغازلی، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۱؛ خوارزمی، المناقب، ۱۴۱۱ق، ص۸۴و۳۱۲؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۰۳؛ طبری، ذخایر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۳و۹۴؛ حمویی جوینی، فرائد السمطین، ۱۳۹۸ق، ج۱، ص۱۷۰.</ref> نقل شده و در آن [[امام علی(ع)]] به سبب خصال و مناقبش به [[پیامبران(ع)]] تشبیه شده است.<ref>شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۶؛ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۴.</ref> | ||
عبارت حدیث به حسب پیامبرانی که امام علی(ع) به آنها تشبیه شده، مختلف است. در برخی منابع، امام علی(ع) به [[پیامبران اولوالعزم]] و [[نوح(ع)]] تشبیه شده است.<ref>طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷.</ref> در [[اکمال الدین]] اثر [[شیخ صدوق]]، در کنار اینها، [[داوود (پیامبر)|داوود(ع)]] نیز بیان شده است.<ref>شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۵.</ref> در برخی نقلها، امام علی(ع) به آدم و ابراهیم و موسی و یحیی و عیسی تشبیه شده<ref>حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵، ح۳۴؛</ref> و در بعضی علاوه بر اینها، [[شیث|شیث(ع)]] و [[ادریس(ع)]] نیز آمده است.<ref>التفسیرالمنسوب الی الامام العسکری، ۱۴۰۹ق، ص۴۹۷و۴۹۸.</ref> در بعضی منابع اهل سنت مشابهت علی بن ابیطالب(ع) با [[آدم]]، نوح، [[ابراهیم]]، [[یحیی]] و [[موسی(ع)]] ذکر شده است.<ref>عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۵؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۰۳؛ طبری، ذخایر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۳و۹۴.</ref> در مناقب ابن مغازلی، فقط تشبیه به آدم و نوح بیان شده است.<ref>ابن مغازلی، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۱.</ref> | عبارت حدیث به حسب پیامبرانی که امام علی(ع) به آنها تشبیه شده، مختلف است. در برخی منابع، امام علی(ع) به [[پیامبران اولوالعزم]] و [[نوح(ع)]] تشبیه شده است.<ref>طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷.</ref> در [[اکمال الدین]] اثر [[شیخ صدوق]]، در کنار اینها، [[داوود (پیامبر)|داوود(ع)]] نیز بیان شده است.<ref>شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۵.</ref> در برخی نقلها، امام علی(ع) به آدم و ابراهیم و موسی و یحیی و عیسی تشبیه شده<ref>حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵، ح۳۴؛</ref> و در بعضی علاوه بر اینها، [[شیث|شیث(ع)]] و [[ادریس(ع)]] نیز آمده است.<ref>التفسیرالمنسوب الی الامام العسکری، ۱۴۰۹ق، ص۴۹۷و۴۹۸.</ref> در بعضی منابع اهل سنت مشابهت علی بن ابیطالب(ع) با [[آدم]]، نوح، [[ابراهیم]]، [[یحیی]] و [[موسی(ع)]] ذکر شده است.<ref>عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۵؛ ابن مردویه، مناقب علی بن ابیطالب، ۱۴۲۴ق، ص۱۴۷؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۰۳؛ طبری، ذخایر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۳و۹۴.</ref> در مناقب ابن مغازلی، فقط تشبیه به آدم و نوح بیان شده است.<ref>ابن مغازلی، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۱.</ref> | ||
در برخی نقلها، علی(ع) به هیبت [[اسرافیل]]، عظمت [[جبرئیل]] و رتبه [[میکائیل]] نیز تشبیه شده است.<ref>شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۳۹۶و۳۹۷، ج۱۵، ص۶۱۹، ج۲۲، ص۳۲۹.</ref> | در برخی نقلها، علی(ع) به هیبت [[اسرافیل]]، عظمت [[جبرئیل]] و رتبه [[میکائیل]] نیز تشبیه شده است.<ref>شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۳۹۶و۳۹۷، ج۱۵، ص۶۱۹، ج۲۲، ص۳۲۹.</ref> | ||
[[قاضی نورالله شوشتری]] حدیث تشبیه را با طرق و عبارات مختلف نقل و جمعآوری کرده است.<ref>شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۴، ص۳۹۲-۴۰۵، ج۵، ص۴-۶، ج۱۵، ص۶۱۰-۶۲۲، ج۲۲، ص۲۹۶-۳۰۰ و ج۳۱، ص۳۱۷و۳۱۸.</ref> | [[قاضی نورالله شوشتری]] حدیث تشبیه را با طرق و عبارات مختلف نقل و جمعآوری کرده است.<ref>شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۴، ص۳۹۲-۴۰۵، ج۵، ص۴-۶، ج۱۵، ص۶۱۰-۶۲۲، ج۲۲، ص۲۹۶-۳۰۰ و ج۳۱، ص۳۱۷و۳۱۸.</ref> | ||
ابن مردویه، احمد بن موسی، مناقب علی بن ابیطالب و ما نزل من القرآن فی علی، قم،دار الحدیث، چاپ دوم، ۱۴۲۴ق. | |||
==شباهت امام علی(ع) به پیامبران(ع)== | ==شباهت امام علی(ع) به پیامبران(ع)== | ||
نسخهٔ ۹ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۳۹
حدیث تشبیه
معرفی و متن
مَنْ أَرَادَ أَنْ یَنْظُرَ إِلَى آدَمَ فِی عِلْمِهِ وَ إِلَى نُوحٍ فِی سِلْمِهِ وَ إِلَى إِبْرَاهِیمَ فِی حِلْمِهِ وَ إِلَى مُوسَى فِی فِطَانَتِهِ وَ إِلَی دَاوُدَ فِی زُهْدِهِ فَلْیَنْظُرْ إِلَی هَذَا قَالَ فَنَظَرْنَا فَإِذَا عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ قَدْ أَقْبَلَ
از عبدالله بن عباس نقل شده است که ما نزد پیامبر(ص) نشسته بودیم که فرمود: هر که میخواهد به آدم در علمش، به نوح در صلحجوئیش، به ابراهیم در بردباریش، به موسی در زیرکیش و به داوود در زهدش بنگرد، به این شخص که میآید بنگرد. ابن عباس گوید همه خیره شدیم، بناگاه علی بن ابیطالب(ع) پیش آمد.[۱]
حدیث تشبیه حدیثی از پیامبر اسلام(ص) که در منابع شیعی[۲] و اهل سنت[۳] نقل شده و در آن امام علی(ع) به سبب خصال و مناقبش به پیامبران(ع) تشبیه شده است.[۴]
عبارت حدیث به حسب پیامبرانی که امام علی(ع) به آنها تشبیه شده، مختلف است. در برخی منابع، امام علی(ع) به پیامبران اولوالعزم و نوح(ع) تشبیه شده است.[۵] در اکمال الدین اثر شیخ صدوق، در کنار اینها، داوود(ع) نیز بیان شده است.[۶] در برخی نقلها، امام علی(ع) به آدم و ابراهیم و موسی و یحیی و عیسی تشبیه شده[۷] و در بعضی علاوه بر اینها، شیث(ع) و ادریس(ع) نیز آمده است.[۸] در بعضی منابع اهل سنت مشابهت علی بن ابیطالب(ع) با آدم، نوح، ابراهیم، یحیی و موسی(ع) ذکر شده است.[۹] در مناقب ابن مغازلی، فقط تشبیه به آدم و نوح بیان شده است.[۱۰] در برخی نقلها، علی(ع) به هیبت اسرافیل، عظمت جبرئیل و رتبه میکائیل نیز تشبیه شده است.[۱۱]
قاضی نورالله شوشتری حدیث تشبیه را با طرق و عبارات مختلف نقل و جمعآوری کرده است.[۱۲]
ابن مردویه، احمد بن موسی، مناقب علی بن ابیطالب و ما نزل من القرآن فی علی، قم،دار الحدیث، چاپ دوم، ۱۴۲۴ق.
شباهت امام علی(ع) به پیامبران(ع)
گفته شده براساس حدیث تشبیه، علی(ع) متخلق به اخلاق انبیاء و متصف به صفات اصفیاء بوده است.[۱۳]
موارد شباهت علی(ع) به پیامبران(ع)
احمد بن محمد عاصمی، از عالمان اهل سنت در قرن چهارم و پنجم قمری، در فصل پنجم کتاب «زین الفتی» که حجیمترین فصل کتاب است، پس از نقل حدیث تشبیه، وجوه مختلف شباهت امام علی(ع) به پیامبران را شرح داده است.[۱۴] فهرست شباهتهایی که عاصمی ذکر کرده از این قرار است:
- شباهتهای علی(ع) با آدم(ع): خلقت و طینت، صبر و تحمل، یار و همسر، تزویج و خلعت، علم و حکمت، فهم و تیزهوشی، امارت و خلافت، در دشمنی و مخالفت، وفاء و وصیت، اولاد و عترت.[۱۵]
- شباهتها با نوح(ع): فهم، دعوت، اجابت دعا، کشتی(نجات یافتن کسانی که سوار بر کشتی شدند و هلاکت بازماندگان،اشاره به حدیث سفینه)، برکت، سلام و تحیت، شاکر بودن و به هلاکت رساندن قوم.[۱۶]
- شباهتها با ابراهیم(ع): وفا، محفوظ بودن از شرور، مناظره با پدر و اقوام، بت شکنی، بشارت به اولاد، اختلاف ذریه نیکوکار و ظالم، آزمایش نسبت به خود، مال و اولاد و نامگذاری به خلیل(ابراهیم(ع) خلیل الله و علی(ع) خلیل رسول الله(ص)).[۱۷]
- شباهتها با موسی(ع): صلابت و شدت(قاطعیت و نیرومندی)، دفاع و دعوت، عصا و قوت، شرح صدر، برادری و نزدیکی(میان موسی و هارون و پیامبر و علی)، مودت و محبت، تحمل رنج و بلا و وراثت امارت.[۱۸]
- شباهتها با عیسی(ع): اذعان به ربوبیت و عبودیت خدا، علم به کتاب خدا در طفولیت، علم به خواندن و نوشتن، هلاکت دو گروه از گمراهان(یهود و نصاری نسبت به عیسی و خوارج و غلات نسبت به علی)، زهد در دنیا، بخشش و کرم، پیشگویی وقایع آینده و کفایت و برازندگی((الكفاءة و الأشكال)).[۱۹]
- شباهتها با پیامبر اسلام(ص): عاصمی در این باره ۲۳ مورد شباهت ذکر کرده از جمله: خلقت، برادری، مدت عمر، عفو و گذشت، حب و بغض، عصمت از گناه، اطاعت از آنها، ولایت، تشبیه به درخت.[۲۰]
عاصمی شباهتهای علی(ع) با یوسف(ع)،[۲۱] داوود(ع)،[۲۲] سلیمان(ع)،[۲۳] ایوب(ع)[۲۴] و یحیی بن زکریا(ع)،[۲۵] را نیز ذکر و شرح داده است.
وجوه تشبیه علی به پیامبران(ع)
از نظر محمد بن یوسف گنجی شافعی، از عالمان شافعی مذهب قرن هفتم قمری، وجه شباهت علی(ع) به علم آدم(ع) به این خاطر بود که طبق آیه ۳۱ بقره، خداوند ویژگیهای هر چیزی را به آدم(ع) تعلیم داد. علی(ع) نیز عالم به همه چیز(هر حادثه و واقعهای) بود.[۲۶] وجه تشبیه علی(ع) به نوح(ع) در حکمت یا حکم،
این است که امام علی(ع) همچون نوح(ع)[۲۷] با کافران سرسخت و سختگیر و با مؤمنان مهربان بود.[۲۸] از آنجا که حضرت ابراهیم(ع) در قرآن به بردباری و حلیم توصیف شده است،[۲۹] علی(ع) در بردباری به او تشبیه شده است.[۳۰]
علامه مجلسی نیز در کتاب بحارالانوار به احادیث و وجوه اشتراک و مساوات علی(ع) با ویژگیها و فضائل انبیاء تحت بابی با همین عنوان پرداخته است.[۳۱]
میرحامد حسین، بر آن است حدیث تشبیه به برابری امام علی(ع) با پیامبران(ع) در ویژگیهای یادشده دلالت دارد و وجوهی را برای اثبات برابری ذکر میکند.[۳۲]
دلالت حدیث بر برتری امام علی(ع) و خلافت او
علمای شیعه حدیث تشبیه را دلیلی بر افضلیت و برتری امام علی(ع) نسبت به سایر مردم دانسته و از این رو آن را دلیل بر امامت و خلافت او دانستهاند.فاضل مقداد، ارشاد الطالببین، ۱۴۰۵ق، ص۳۵۴؛...... استدلال آنها اینگونه است که براساس حدیث، علی(ع) مساوی با انبیاء ذکر شده در حدیث است و از آنجا که پیامبران(ع) افضل از مردم هستند، از این رو علی(ع) نیز افضل مردم است.فاضل مقداد، ارشاد الطالببین، ۱۴۰۵ق، ص۳۵۴؛...
برخی حدیث تشبیه را دلیلی بر برتری امام علی(ع) بر پیامبران(ع) - غیر از پیامبر اسلام(ص)- شمردهاند؛ زیرا علی(ع) دارای ویژگیهای خاص هر یک از پیامبران است و کسی که دارای همه فضائل باشد افضل از کسی است که برخی از آنها را داراست.[۳۳]
به گفته محمد بن طلحه شافعی، از علمای شافعی مذهب قرن ششم و هفتم قمری، پیامبر(ص) در این حدیث برای علی(ع)، علمی شبیه علم آدم(ع)، تقوایی بسان تقوای نوح(ع)، بردباری چون حلم ابراهیم(ع)، هیبتی همانند هیبت موسی(ع) و عبادتی همچون عبادت عیسی(ع) ثابت کرده است.[۳۴] از نظر او تشبیه علی(ع) در این صفات به آن پیامبران(ع)، بر اوج و منتهای آن صفات در علی(ع) دلالت دارد.[۳۵]
راویان و منابع حدیث
حدیث تشبیه در منابع روایی گوناگون و از راویان متعددی نقل شده است.
((منابع شیعه: بعدا حذف شود))
این حدیث در منابع شیعه از عبدالله بن عباس،[۳۶] عبدالله بن مسعود،[۳۷] انس بن مالک[۳۸] و ابوهریره[۳۹] نقل شده است.
((منابع اهل سنت:))
حدیث تشبیه از بسیاری از بزرگان اهل سنت نیز نقل شده است. میرحامد حسین در کتاب عبقات الانوار، ۳۸ نفر از محدثان اهل سنت را که این حدیث را نقل کردهاند، نام میبرد از جمله: عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری، محدث واستاد بخاری، احمد بن حنبل، از فقهای چهارگانه اهل سنت و پایهگذار مکتب حنبلی، حاکم نیشابوری، ابن مردویه اصفهانی.[۴۰]
در منابع اهل سنت نیز در کتاب «حدیث ابیالقاسم الحلبی» اثر حلبی[۴۱] و «مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب» اثر ابن مغازلی[۴۲] از انس بن مالک، در منابعی همچون «العسل المصفی من تهذیب زین الفتی» اثر عاصمی، «ترجمة الامام علی بن ابیطالب من تاریخ مدینة دمشق» اثر ابن عساکر،[۴۳] شواهد التنزیل اثر حاکم حسکانی، مناقب خوارزمی، ذخائر العقبی اثر طبری[۴۴] و فرائد السمطین اثر حمویی جوینی[۴۵] از ابوالحمراء(هلال بن حارث)، خادم پیامبر(ص)،[۴۶] نقل شده است. در ذخائر العقبی و کفایة الطالب اثر گنجی شافعی، حدیث از عبدالله بن عباس نقل شده است.[۴۷]
اعتبار
سلطان الواعظین صاحب کتاب شبهای پیشاور، حدیث تشبیه را مجمع علیه شیعه و اهل سنت دانسته است.[۴۸]
اهل سنت
شمس الدین ذهبی، مورخ و محدث سلفى قرن هشتم قمری،[۴۹] ابن حجر عسقلانی، مورخ و محدث شافعی مذهب قرن هشتم و نهم قمری[۵۰] و ابن کثیر، از عالمان اهل سنت قرن هشتم قمری[۵۱] حدیث تشبیه را خبر منکر (از اقسام روایت ضعیف) شمردهاند.
ذهبی[۵۲] و ابن تیمیه[۵۳] پس از نقل بدون سند حدیث از بیهقی، آن را بیسند دانسته و گفتهاند که این حدیث نزد حدیثشناسان جعلی و دروغ است. از این رو حدیثشناسان آن را نقل نکردهاند؛ در حالی که خوارزمی، از علمای اهل سنت در قرن ششم قمری، در کتاب مناقب خود، این حدیث را به سند کامل از بیهقی نقل کرده است.[۵۴] افزون بر آن، این حدیث با اسناد کامل دیگری از اهل سنت نیز نقل شده است.[۵۵]
ابن جوزی، از عالمان اهل سنت قرن ششم قمری، نیز حدیث تشبیه را مجعول دانسته است.[۵۶]
پانویس
منابع
- سلطان الواعظین، سید محمد موسوی شیرازی، شبهای پیشاور در دفاع از حریم تشیع، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ سی و نهم، ۱۳۷۹ش.
- نصیبی شافعی، محمد بن طلحه، مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول، تصحیح عبدالعزیز طباطبایی، بیروت، مؤسسه البلاغ، بیتا.
- ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، تحقیق عبدالله بن عبدالمحسن الترکی، دار هجر، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
- ابن جوزی، جمال الدین عبدالرحمن بن علی، الموضوعات، تحقیق عبدالرحمن محمد عثمان، مدینه، محمد عبدالمحسن، چاپ اول، جلد ۱و۲: ۱۳۸۶ق و جلد۳: ۱۳۸۸ق.
- ابن عساکر، علی بن حسن، ترجمة الامام علی بن ابیطالب من تاریخ مدینة دمشق، تحقیق محمد باقر محمودی، بیروت، مؤسسه محمودی، چاپ دوم، ۱۴۰۰ق.
- ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، منهاج السنة النبویة فی نقض کلام الشیعة القدریة، تحقیق محمد رشاد سالم، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، ۱۴۰۶ق-۱۹۸۶م.
- ابن مغازلی، علی بن محمد، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، تحقیق ابوعبدالرحمن ترکی بن عبدالله الوادعی، صنعا، دار الآثار، چاپ اول، ۱۴۲۴ق-۲۰۰۳م.
- ذهبی، شمس الدین، المنتقی من منهاج الاعتدال فی نقض کلام اهل الرفض و الاعتزال، تحقیق محب الدین الخطیب، بیجا، بینا، بیتا.
- ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، بیروت، مؤسسه اعلمی، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق-۱۹۷۱م.
- طبری، محب الدین، ذخایر العقبی فی مناقب ذوی القربی، قاهره، مکتبة القدسی، ۱۳۵۴ق.
- خوارزمی، موفق بن احمد، المناقب، تحقیق شیخ مالک محمودی، قم، مؤسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین حوزه، ۱۴۱۱ق.
- حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تحقیق محمد باقر محمودی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
- عاصمی، احمد بن محمد، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی فی شرح سورة هل أتی، تحقیق محمد باقر محمودی، قم، مجمع إحیاء الثقافة الاسلامیه، ۱۴۱۸ق.
- حمویی جوینی، ابراهیم، فرائد السمطین، تحقیق محمدباقر محمودی، بیروت، مؤسسه محمودی، چاپ اول، ۱۳۹۸ق-۱۹۷۸م.
- گنجی شافعی، محمد بن یوسف، کفایة الطالب فی مناقب علی بن ابیطالب(ع)، تحقیق محمد هادی امینی، تهران، دار احیاء تراث اهل البیت(ع)، چاپ سوم، ۱۳۶۲ش-۱۴۰۴ق.
- مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- ↑ شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۵.
- ↑ به عنوان نمونه نگاه کنید به: التفسیرالمنسوب الی الامام العسکری، ۱۴۰۹ق، ص۴۹۷و۴۹۸؛ طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷؛ مفید، الامالی، ۱۴۱۳ق، ص۱۴؛ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۱۷؛ طبری آملی، بشارة المصطفی، ۱۳۸۳ق، ص۸۳.(عبارات این منابع یکدست نیست و اختلاف وجود دارد.)
- ↑ به عنوان نمونه نگاه کنید به: عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۶؛ حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵، ح۳۴؛ ابن عساکر، ترجمة الامام علی بن ابیطالب، ۱۴۰۰ق، ج۲، ص۲۸۰؛ ابن مغازلی، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۱؛ خوارزمی، المناقب، ۱۴۱۱ق، ص۸۴و۳۱۲؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۰۳؛ طبری، ذخایر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۳و۹۴؛ حمویی جوینی، فرائد السمطین، ۱۳۹۸ق، ج۱، ص۱۷۰.
- ↑ شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۶؛ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۴.
- ↑ طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷.
- ↑ شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۵.
- ↑ حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵، ح۳۴؛
- ↑ التفسیرالمنسوب الی الامام العسکری، ۱۴۰۹ق، ص۴۹۷و۴۹۸.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۵؛ ابن مردویه، مناقب علی بن ابیطالب، ۱۴۲۴ق، ص۱۴۷؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۰۳؛ طبری، ذخایر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۳و۹۴.
- ↑ ابن مغازلی، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۱.
- ↑ شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۳۹۶و۳۹۷، ج۱۵، ص۶۱۹، ج۲۲، ص۳۲۹.
- ↑ شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۴، ص۳۹۲-۴۰۵، ج۵، ص۴-۶، ج۱۵، ص۶۱۰-۶۲۲، ج۲۲، ص۲۹۶-۳۰۰ و ج۳۱، ص۳۱۷و۳۱۸.
- ↑ گنجی شافعی، کفایة الطالب، ۱۳۶۲ش، ص۱۲۲.
- ↑ نگاه کنید به: عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، فصل پنجم، ج۱، ص۱۲۹-۵۰۳ و ج۲، ص۵-۲۸۶.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۹.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۲۹-۴۵۸.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۵۹-۴۸۳.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۵-۲۵.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۱۷-۱۶۶.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۶۷-۲۸۶.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۸۸-۵۰۳.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۶-۳۷.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۸-۸۰.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۸۱-۸۹.
- ↑ عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۹۰-۱۱۶.
- ↑ گنجی شافعی، کفایة الطالب، ۱۳۶۲ش، ص۱۲۲.
- ↑ سوره نوح، آیه ۲۶.
- ↑ گنجی شافعی، کفایة الطالب، ۱۳۶۲ش، ص۱۲۲.
- ↑ سوره توبه، آیه ۱۱۴.
- ↑ گنجی شافعی، کفایة الطالب، ۱۳۶۲ش، ص۱۲۲.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۹، ص۳۵-۸۲.
- ↑ میرحامد حسین، خلاصه عبقات الانوار، ص۳۰۳.
- ↑ شوشتری، احقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۲۷۹؛ سلطان الواعظین، شبهای پیشاور، ۱۳۷۹ش، ص۴۷۸و۴۷۹.
- ↑ نصیبی شافعی، مطالب السؤول، مؤسسه البلاغ، ص۹۸.
- ↑ نصیبی شافعی، مطالب السؤول، مؤسسه البلاغ، ص۹۸.
- ↑ شیخ صدوق، اکمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۵.
- ↑ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۱۷.
- ↑ طبری آملی، بشارة المصطفی، ۱۳۸۳ق، ص۸۳.
- ↑ طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷.
- ↑ میرحامد حسین، خلاصه عبقات الانوار، ص۲۵-۲۷.
- ↑ حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵، ح۳۴.
- ↑ ابن مغازلی، مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۲۸۱.
- ↑ ابن عساکر، ترجمة الامام علی بن ابیطالب، ۱۴۰۰ق، ج۲، ص۲۸۰.
- ↑ طبری، ذخائر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۳.
- ↑ حمویی جوینی، فرائد السمطین، ۱۳۹۸ق، ج۱، ص۱۷۰.
- ↑ طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۸۶؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۷۴.
- ↑ طبری، ذخایر العقبی، ۱۳۵۴ق، ص۹۴؛ گنجی شافعی، کفایة الطالب، ۱۴۰۴ق، ص۱۲۱و۱۲۲.
- ↑ سلطان الواعظین، شبهای پیشاور، ۱۳۷۹ش، ص۴۷۸.
- ↑ ذهبی، المنتقی من منهاج الاعتدال، ص۳۴۴.
- ↑ ابن حجر عسقلانی، لسان المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۲۴.
- ↑ ابن کثیر، البدایة و النهایة، ۱۴۱۸ق، ج۱۱، ص۸۹.
- ↑ ذهبی، المنتقی من منهاج الاعتدال، ص۳۴۴.
- ↑ ابن تیمیه، منهاج السنة، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۵۱۰ و ۵۱۱.
- ↑ خوارزمی، المناقب، ۱۴۱۱ق، ص۸۳و۸۴.
- ↑ به عنوان نمونه نگاه کنید به: عاصمی، العسل المصفی من تهذیب زین الفتی، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۶؛ طبری آملی کبیر، المسترشد فی الامامة، ۱۴۱۵ق، ص۲۸۷؛ حلبی، حدیث ابی القاسم الحلبی، ۲۰۰۴م، ص۳۵؛ ابن عساکر، ترجمة الامام علی بن ابیطالب، ۱۴۰۰ق، ج۲، ص۲۸۰؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۰۳؛ حمویی جوینی، فرائد السمطین، ۱۳۹۸ق، ج۱، ص۱۷۰.
- ↑ ابن جوزی، الموضوعات، ۱۳۸۶ق، ج۱، ص۳۷۰.