سید عباس موسویان
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۲ خرداد سال ۱۳۳۹ش |
| تاریخ وفات | ۱۹ مرداد سال ۱۳۹۹ش |
| محل دفن | قم، حرم حضرت معصومه(س) |
| شهر وفات | قم |
| اطلاعات علمی | |
| محل تحصیل | قم |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| سیاسی | عضویت در شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، عضو هیأت امنای دانشگاه امام صادق(ع) |
سید عباس موسویان (۱۳۳۹ش-۱۳۹۹ش) اقتصاددان شیعه، صاحبنظر در بانکداری اسلامی و عضو شورای فقهی و مشورتی بانک مرکزی کشور ایران بوده است. کتابهای «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و «بازار سرمایه اسلامی» ازجمله آثار نگاشته او است.
موسویان دارای نظرات خاصی در مسائل مالی بوده است. از جمله این آراء تدریجینبودن تحریم ربا و اولویت کاربست عقود مبادلهای بهجای عقود مشارکتی است.
موسویان در سال ۱۳۹۹ش بر اثر ابتلا به بیماری کرونا در قم درگذشت و در حرم حضرت معصومه(س)، دفن گردید.
معرفی
سید عباس موسویان متولد ۲ خرداد سال ۱۳۳۹ش در شهرستان عجبشیر از توابع تبریز بوده است.[۱] سید علی خامنهای وی را متخصص در زمینه فقه اقتصادی و صاحبنظر در بانکداری اسلامی و مسائل مالی معرفی کرده است.[۲] برخی از محققان چون ابوالقاسم علیدوست و علیاکبر رَشاد از وی با اوصافی چون پرهیزگار، متواضع و دانشمند یاد کردهاند.[۳] غلامرضا مصباحی مقدم، رئیس شورای فقهی بانک مرکزی ایران، از او بهعنوان فقیه اقتصاددان یاد کرده است.[۴] همچنین به گفته محمدباقر باقری کنی، عضو مجلس خبرگان رهبری، موسویان، در سالهای قبل از طلبگی، از شاگردان اخلاقی آیتالله مدنی بوده است.[۵]
موسویان در ۱۹ مرداد سال ۱۳۹۹ش بر اثر ابتلا به بیماری کرونا در بیمارستان کامکار قم درگذشت.[۶] شخصیتهایی چون آیتالله خامنهای، رهبر ایران،[۷] و سران وقت قوای سهگانه، محمدباقر قالیباف،[۸] سید ابراهیم رئیسی[۹] و حسن روحانی، برای درگذشت وی پیام تسلیت صادر کردند.[۱۰] موسویان در حرم حضرت معصومه(س) در شهر قم، دفن گردید.[۱۱]
تحصیلات
به گزارش پایگاه خبری طلیعه نوین، موسویان بعد از اخذ دیپلم از هنرستان برق در تبریز، در سال ۱۳۵۸ش، وارد دانشگاه تبریز در همین رشته شد.[۱۲] وی همزمان با خدمت در سپاه پاسداران به انجام فعالیتهایی مرتبط با انقلاب اسلامی ایران میپرداخت.[۱۳] موسویان در سال ۱۳۶۰ش در بحبوحه انقلاب فرهنگی ایران، با رها کردن دانشگاه، تحصیل علوم دینی را در حوزه علمیه قم شروع کرد.[۱۴] او از سال ۱۳۶۸ش بهمدت ده سال در درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه شرکت کرد[۱۵] و در سال ۱۳۸۴ش از پایاننامه خود در سطح چهار حوزه در زمینه فقه اقتصادی دفاع کرده است.[۱۶]
وی با شروع تحصیلات حوزوی در رشته اقتصاد نظریِ دانشگاه مفید، مقطع کارشناسی، به تحصیل پرداخت و در سالهای ۱۳۷۳-۱۳۷۵ش در دانشگاه شهید بهشتی در مقطع کارشناسی ارشد، تحصیل ادامه تحصیل داد. او دکترای خود را در رشته تفسیر و علوم قرآن در دانشگاه شهید بهشتی در سال ۱۳۸۲ش گرفت.[۱۷]
مسئولیتها و آثار علمی
.jpg)
برخی از فعالیتها و مسئولیتهای اجرایی موسویان چنین است:
- عضویت در شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- عضویت در هیات مدیره صندوق قرضالحسنه مرکز خدمات حوزههای علمیه.
- عضویت در شورای علمی بنیاد نخبگان استان قم.
- مشاور فقهی بانک توسعه صادرات ایران.
- مشاور ویژه دبیرکل در امور فقهی و اقتصادی کانون شرکتهای لیزینگ ایران.
- عضویت در هیئت امنای دانشگاه امام صادق(ع).[۱۸]
آثار و جوایز
موسویان در حوزه اقتصاد اسلامی دارای بیشتر از صد اثر (اعم از مشارکتی و شخصی) است.[۱۹] ازجمله آثار منفرد او میتوان به کتاب «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، کتاب «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و کتاب «بازار سرمایه اسلامی» اشاره کرد.[۲۰] موسویان همچنین برنده جوایز متعددی ازجمله جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی و جایزه شهید صدر شد.[۲۱] باقی سمتها، آثار و جوایز و افتخارات سید عباس موسویان در ضمن یادداشتی با عنوان «مروری بر زندگینامه و فعالیتهای مرحوم حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، در شماره ۳۳ فصلنامه علوم انسانی صدرا، ذکر شده است.[۲۲]
نمونهای از دیدگاههای موسویان در مسائل مالی
برخی از مبانی موسویان در عرصه اقتصاد اسلامی چنین است:
- اعتقاد به تدریجینبودن تحریم ربا: بهگفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینهای بر تدریجی بودن حرمت ربا وجود ندارد؛ بلکه تاریخ نزول آیات ربا با این نظریه معارض است.[۲۳]
- بهرهگیری از روش اسلاممحور در عرصه بانکداری و بازارهای مالی بهجای روش فقهمحور: به گزارش سید حسین میرمعزی، موسویان با پیمودن این مسیر در جهت تکامل معرفتی گام برداشته است. در روش فقهمحور معیار اسلامی بودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالف نبودن با فقه است. اما روش اسلاممحور علاوه بر فقه، امکان استفاده از دادههای ثابت اسلامی، در محدودهای بیش از فقه را مهیا میکند.[۲۴]
- نقش مهم عقود مبادلهای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی: به گفته حسین غفورزاده، در اندیشههای ابتدایی موسویان به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و برمبنای سود و زیان) در بانکداری تصریح میشد.[۲۵] اما وی در ادامه کار خود، به عنوان نمونه در کتاب بانکداری اسلامی که یکی از آخرین کتابهای او است، عقود مبادلهای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی دانسته و بهتر از عقود مشارکتی میداند.[۲۶]
درباره او
با توجه به شخصیت سید عباس موسویان گفتارهایی به عنوان نقد یا تمجید از مبانی و شخصیت علمی او شده است. برخی از این موارد چنین است:
- گردآوری کتابی به کوشش احمدعلی یوسفی، نماینده دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری در استان گیلان و استاد فقه اقتصاد، با عنوان «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»: این کتاب مجموعا شامل شانزده مقاله است؛ برخی از این مقالهها در تبیین و یا نقد دیدگاههای عباس موسویان نگاشته شده است.[۲۷]
- چاپ مجموعهای از سخنان اندیشمندان حوزه اقتصاد با عنوان «سید عباس موسویان: گفتارها و مصاحبهها» در مجله علوم انسانی صدرا منتشر شده در تابستان ۱۳۹۹ش شماره ۳۳: در این مجموعه، گفتارهایی از غلامرضا مصباحی مقدم و سید حسین میرمعزی و مصاحبههایی با مجید رضایی، محمود حکمتنیا، محمدجواد توکلی، و حسن آقانظری، از فعالان در عرصه اقتصاد اسلامی پیرامون شخصیت و نظرات علمی موسویان منتشر شده است.[۲۸]
- چاپ مجموعهای از یادداشتهای متفکران اقتصاد اسلامی، از دوستان سید عباس موسویان، در باب شخصیت و دیدگاههای او با عنوان «سید عباس موسویان؛ یادداشتها» در شماره ۳۳ مجله علوم اسلامی صدرا منتشر شده در تابستان ۱۳۹۹ش: در این نوشتار هشت یادداشت از اساتید دانشگاهی نظیر محمدعلی متفکر آزاد و حسین عیوضلو منتشر شده است.[۲۹]
پانویس
- ↑ «استاد سید عباس موسویان به لقاءالله پیوست»، خبرگزاری شبستان.
- ↑ «پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّد عباس موسویان»، سایت دفتر حفظ و نشر اثار آیت الله خامنهای.
- ↑ «گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «موسویان؛ فقیه اقتصاددان و استاد برجسته مالی»، پژوهشکده پولی و مالی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «حجت الاسلام والمسلمین سید عباس موسویان درگذشت»، پایگاه بینالمللی همکاریهای خبری شیعه (شفقنا).
- ↑ «پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّدعباس موسویان»، پایگاه اینترنتی حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای.
- ↑ «تسلیت قالیباف برای درگذشت سیدعباس موسویان»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «پیام تسلیت رئیس قوه قضاییه در پی درگذشت حجتالاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان»، پایگاه اطلاعرسانی سید ابراهیم رئیسی.
- ↑ «دکتر روحانی درگذشت حجتالاسلاموالمسلمین موسویان را تسلیت گفت»، سایت حسن روحانی.
- ↑ «پیکر حجتالاسلام موسویان در قم تشییع شد»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت طیبات.
- ↑ نگاه کنید به: «معرفی استاد حجتالاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.
- ↑ نگاه کنید به: «معرفی استاد حجتالاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.
- ↑ «زندگی نامه زنده یاد حجت الاسلام دکتر موسویان»، سایت انجمن مالی اسلامی.
- ↑ «مروری بر زندگینامه و فعالیتهای مرحوم حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، ص۲۷۷-۲۷۸.
- ↑ فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.
- ↑ میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، ص۴۰-۵۸.
- ↑ غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۷.
- ↑ غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۸.
- ↑ نگاه کنید به: یوسفی، «مجموعه مقالات: نکوداشت سید عباس موسویان»، ۱۴۰۳ش.
- ↑ نگاه کنید به: «سید عباس موسویان؛ گفتارها و مصاحبهها»، ص۲۹۳-۳۱۳.
- ↑ نگاه کنید به: «سید عباس موسویان؛ یادداشتها»، ص۳۱۴-۳۳۰.
منابع
- «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «دکتر روحانی درگذشت حجتالاسلاموالمسلمین موسویان را تسلیت گفت»، سایت حسن روحانی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «استاد سید عباس موسویان به لقاءالله پیوست»، خبرگزاری شبستان؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «انتشار کتاب نکوداشت سید عباس موسویان، چهره شناخته شده بانکداری اسلامی»، خبرگزاری مهر؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «بزرگداشت مقام علمی استاد موسویان در قم برگزار میشود.»، سایت خبرگزاری ایسنا؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّدعباس موسویان»، پایگاه اینترنتی حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «پیام تسلیت رئیس قوه قضاییه در پی درگذشت حجتالاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان»، پایگاه اطلاعرسانی سید ابراهیم رئیسی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «پیکر حجتالاسلام موسویان در قم تشییع شد»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «تسلیت قالیباف برای درگذشت سیدعباس موسویان»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «حجت الاسلام والمسلمین سید عباس موسویان درگذشت»، پایگاه بینالمللی همکاریهای خبری شیعه (شفقنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «زندگی نامه زنده یاد حجت الاسلام دکتر موسویان»، سایت انجمن مالی اسلامی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «زیست نامه حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت شبکه اجتهاد؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «سید عباس موسویان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «سید عباس موسویان؛ گفتارها و مصاحبهها»، فصلنامه علوم انسانی صدرا، شماره ۳۳، ۱۳۹۹ش.
- «سید عباس موسویان؛ یادداشتها»، فصلنامه علوم انسانی صدرا، شماره ۳۳، ۱۳۹۹ش.
- غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
- فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
- «مروری بر زندگینامه و فعالیتهای مرحوم حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، فصلنامه علوم انسانی صدرا، شماره ۳۳، ۱۳۹۹ش.
- «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «موسسه عالی فقه و علوم اسلامی درگذشت حجت الاسلام و المسلمین موسویان تسلیت گفت»، خبرگزاری رسمی حوزه؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «موسویان؛ فقیه اقتصاددان و استاد برجسته مالی»، سایت پژوهشکده پولی و بانکی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
- یوسفی، احمد، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.