آیه ۲۳ سوره حدید
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | حدید |
| شماره آیه | ۲۳ |
| جزء | بیست و هفتم |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
آیه ۲۳ سوره حدید مؤمنان را به حفظ تعادل روحی در برابر حوادث زندگی فرا میخواند.[۱] مفسران با استناد به سخنان امام علی(ع) و امام باقر(ع)، این آیه را بیانگر حقیقت زهد دانستهاند[۲] و آن را دعوتی به پرهیز از افراط و تفریط در رویارویی با فراز و نشیبهای زندگی شمردهاند.[۳] آنان با اشاره به اندوه پیامبر(ص) در مرگ فرزندش ابراهیم، اصل اندوه و شادی را امری طبیعی دانستهاند؛ اما اندوهی را که انسان را از یاد خدا و انجام وظیفه بازدارد، ناپسند شمردهاند.[۴]
﴿لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ ٢٣﴾ [حدید:23]|﴿تا بر آنچه از دستشما رفته اندوهگین نشوید و به [سبب] آنچه به شما داده است شادمانی نکنید و خدا هیچ خودپسند فخرفروشی را دوست ندارد ٢٣﴾
ابنعاشور، مفسر اهلسنت، با استناد به این آیه، شادیهای افراطی را زمینهساز تکبر و فخرفروشی دانسته، معتقد است چنین شادیهایی مورد رضایت خدا نیست.[۵] به باور علامه طباطبایی، مفسر شیعه، تکبر و فخرفروشی از آنجا پدید میآید که انسان نعمتهای الهی را به خود نسبت دهد و آنها را نتیجه شایستگی خویش بداند.[۶]
از نظر علامه طباطبایی، این آیه نتیجه آیه قبل است؛ زیرا در آیه پیشین بیان شده است که همه حوادث، پیش از وقوع، در تقدیر الهی ثبت شدهاند.[۷] مکارم شیرازی نیز در تفسیر نمونه با استناد به این آیه و آیه پیشین، معتقد است حفظ تعادل در شادی و غم، ناظر به حوادثی است که خارج از اختیار انسان رخ میدهد؛ مانند بلاهای طبیعی یا از دست دادن عزیزان. اما در مشکلاتی که بر اثر گناه یا کوتاهی انسان پدید آمده است، باید مسئولیت آن را پذیرفت و برای جبران آن کوشید؛ چنانکه آیه ۳۰ سوره شوری نیز بر این معنا دلالت دارد.[۸] به باور علامه طباطبایی، این آیه در کنار آیات پیش و پس از خود، مردم را به انفاق، پرهیز از بخل و دل نبستن به دنیا فرا میخواند.[۹]
پانویس
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۹، ص۱۶۷.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۷، ص۲۵۴؛ مشکینی، تفسیر روان، ۱۳۹۲ش، ج۸، ص۱۲۶.
- ↑ تسخیری و نعمانی، المختصر المفيد، ۱۴۳۱ق، ص۵۴۰.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۷، ص۴۲۳.
- ↑ ابنعاشور، تفسیر التحریر والتنویر، ۱۴۲۰ق، ج۲۷، ص۳۷۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۹، ص۱۶۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۹، ص۱۶۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۳، ص۳۶۲-۳۶۳ و ۳۶۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۹، ص۱۶۸.
منابع
- ابنعاشور، محمد طاهر، تفسیر التحریر والتنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- تسخیری، محمدعلی و محمد سعید نعمانی، المختصر المفيد في تفسير القرآن المجيد، تهران، المجمع العالمي للتقريب بين المذاهب الاسلامیة. المعاونیة الثقافیة، ۱۴۳۱ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق.
- مشکینی، علی، تفسیر روان، قم، مؤسسه دارالحدیث، ۱۳۹۲ش.
- مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، قم، دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.