آیه ۱۴ سوره عنکبوت
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره عنکبوت |
| جزء | ۲۰ |
| اطلاعات محتوایی | |
| موضوع | نبوت و مدت تبلیغ حضرت نوح(ع) |
آیه ۱۴ سوره عنکبوت، نبوت حضرت نوح(ع) را بیان میکند.[۱] بر اساس آیه، او ۹۵۰ سال قوم خود را به سوی خدا دعوت کرد.[۲]
﴿وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ ١٤﴾ [عنکبوت:14]|﴿و به راستی نوح را به سوی قومش فرستادیم پس در میان آنان نهصد و پنجاه سال درنگ کرد تا طوفان آنها را در حالی که ستمکار بودند فرا گرفت ١٤﴾
خداوند در این آیه در ادامه بحث آزمایش انسانها در آیات پیشین، به آزمون حضرت نوح(ع) در دعوت قومش میپردازد و سرگذشت او را مایه دلداری پیامبر اسلام(ص) و یارانش و هشداری برای مخالفان میداند.[۳] در آیه بعدی نیز نجاتیافتگان طوفان نوح بیان شده است.[۴]
آیه ۱۴ سوره عنکبوت با یادآوری صبر و پایداری حضرت نوح(ع) در دعوت، الگویی برای رهبران الهی و مبلغان دینی ارائه میکند؛[۵] او شب و روز، در خلوت و اجتماع، قوم خود را به توحید دعوت کرد و با وجود ایمان آوردن حدود هشتاد نفر، از دعوت دست نکشید.[۶] همچنین، سرگذشت او و قومش برای دلداری پیامبر اسلام(ص) و یارانش در برابر فشار و آزار مخالفان مکه بیان شده است؛[۷] زیرا پیامبران پیشین نیز با ایمان نیاوردن مردم و آزمایشهای الهی روبهرو بودند.[۸]
تعبیر «هزار سال جز پنجاه سال» به جای «۹۵۰ سال»، مورد توجه مفسران قرار گرفته است. برخی آن را از نظر فصاحت و بلاغت مناسبتر دانسته و معتقدند که مدت رسالت را دقیق و بدون احتمال کم یا زیاد مشخص میکند.[۹] برخی دیگر آن را نشانه عظمت و طولانی بودن این مدت دانستهاند[۱۰] و برخی نیز آن را برای بیان کثرت میدانند.[۱۱]
به گفته برخی مفسران، ۹۵۰ سال در آیه، مدت تمام عمر نوح نیست؛[۱۲] بلکه زمان حضور نوح(ع) به عنوان پیامبر و دعوتکننده به دین الهی را بیان میکند.[۱۳] علامه طباطبایی، مفسر شیعی، نیز آن را فاصله میان نبوت تا وقوع طوفان دانسته و گزارش تورات درباره ۹۵۰ سال بودن مجموع عمر نوح(ع) را با مفاد آیه ناسازگار شمرده است.[۱۴]
عالمان دینی متعددی همچون سید مرتضی (درگذشت: ۴۳۶ق)،[۱۵] ابنمیثم بحرانی (درگذشت: ۶۷۹یا۶۹۹ق)[۱۶] و محمدباقر صدر (درگذشت: ۱۴۰۰ق)[۱۷] برای طول عمر امام مهدی(ع) به آیه ۱۴ سوره عنکبوت استناد کردهاند.
پانویس
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۱۶، ص۴۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۶، ص۲۲۹.
- ↑ طباطبایی، الميزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۶، ص۱۱۴؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۶، ص۲۲۸.
- ↑ طباطبایی، الميزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۶، ص۱۱۴.
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۱۶، ص۴۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۶، ص۲۲۹.
- ↑ قرطبی، الجامع لأحكام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۱۳، ص۳۳۲؛ صادقی تهرانی، الفرقان في تفسير القرآن، ۱۴۰۶ق، ج۲۳، ص۳۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۶، ص۲۲۸.
- ↑ صادقی تهرانی، الفرقان في تفسير القرآن، ۱۴۰۶ق، ج۲۳، ص۳۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۶، ص۲۲۹؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۱۶، ص۴۷.
- ↑ طباطبایی، الميزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۶، ص۱۱۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۶، ص۲۲۹.
- ↑ ثعالبی، جواهر الحسان في تفسير القرآن، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۲۹۱.
- ↑ طباطبایی، الميزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۶، ص۱۱۴.
- ↑ سید مرتضی، شرح جمل العلم و العمل، ۱۴۱۹ق، ص۲۳۴.
- ↑ ابنمیثم، قواعد المرام، ۱۴۰۶ق، ص۱۹۱.
- ↑ صدر، بحث حول المهدي(ع)، ۱۴۱۷ق، ص۳۰-۳۱.
منابع
- ابنمیثم، میثم بن علی، قواعد المرام في علم الكلام، قم، مكتبة آية الله العظمى المرعشي النجفي، ۱۴۰۶ق.
- ثعالبی، عبد الرحمن بن محمد، تفسير الثعالبي المسمى بالجواهر الحسان في تفسير القرآن، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ۱۴۱۸ق.
- رضایی اصفهانی، محمد علی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۷ش.
- سید مرتضی، علی بن حسین، شرح جمل العلم و العمل، تحقیق یعقوب جعفری مراغی، تهران، دار الأسوة للطباعة والنشر، ۱۴۱۹ق.
- صادقی تهرانی، محمد، الفرقان في تفسير القرآن بالقرآن و السنة، بیروت، فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۶ق.
- صدر، محمدباقر، بحث حول المهدي(عج)، بیروت، مركز الغدير للدراسات الإسلامية، ۱۴۱۷ق.
- طباطبایی محمد حسین، الميزان في تفسير القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
- قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحكام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۶۴ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، ۱۳۷۴ش.