آب مضاف

آب مُضاف، آبی که از چیزی گرفته شده یا با چیز دیگری مخلوط شده است، به‌گونه‌ای که عرفاً به آن آب مطلق (آب خالص) گفته نشود. گلاب، آب‌میوه و آب بسیار گل‌آلود از نمونه‌های آب مضاف‌اند. در فقه شیعه، آب مضاف پاک‌کننده نیست و نمی‌توان با آن وضو گرفت یا غسل کرد. همچنین، اگر با نجاست برخورد کند، نجس می‌شود.

معرفی

آب مضاف در مقابل آب مطلق قرار دارد. سید محمدکاظم طباطبایی یزدی در کتاب العروة الوثقی، آب مضاف را آبی دانسته است که از چیزی گرفته شده یا با چیزی مخلوط شده باشد، به‌گونه‌ای که عنوان آب بر آن صدق نکند. آب بسیار گل‌آلود، گلاب و آب‌میوه‌ها از نمونه‌های آن هستند.

احکام آب مضاف در کتاب‌های فقهی و در مبحث طهارت بررسی شده است.

احکام

آب مضاف در فقه شیعه دارای احکامی است؛ ازجمله:

• آب مضاف، اگر از چیز نجسی گرفته نشده یا با چیز نجسی مخلوط نشده باشد و با نجاست نیز برخورد نکرده باشد، پاک است.
• آب مضاف پاک‌کننده نجاست نیست و نمی‌توان با آن وضو گرفت یا غسل کرد.
• آب مضاف با برخورد با نجاست، نجس می‌شود؛ حتی اگر حجم آن به‌اندازه هزار آب کُر باشد.
• اگر آب مضاف پیش‌تر مطلق بوده و اکنون معلوم نباشد که همچنان مطلق است یا مضاف شده، حکم آب مضاف را دارد.
• آاگر آب مضاف به‌صورت فواره از پایین به بالا یا از بالا به پایین جریان داشته باشد، نجس شدن بخشی از آن موجب نجاست همه آب نمی‌شود؛ بلکه در حالت نخست، بخش بالایی و در حالت دوم، بخش پایینی آن نجس نمی‌شود.
• به فتوای برخی از مراجع تقلید، آب مضاف نجس با تبدیل شدن به بخار پاک می‌شود و آب حاصل از تبخیر آن نیز پاک است.
• آب مضاف نجس، اگر با آب کر یا جاری به‌اندازه‌ای مخلوط شود که دیگر به آن آب مضاف گفته نشود، پاک می‌شود.
• افزودن موادی که آب را به رنگ شیر درمی‌آورند، اگر موجب مضاف شدن آب نشود، مانع استفاده از آن برای تطهیر، وضو و غسل نیست.
• در غسل میت، مقدار سدر و کافور باید به‌اندازه‌ای باشد که با آب مخلوط شوند، اما آب را مضاف نکنند.

منابع

• آملى، ميرزا محمدتقى، مصباح الهدى فى شرح العروة الوثقى، ج۱، تهران، ۱۳۸۰ق، بی نا.
• خمینی، روح الله، تحریر الوسیله، ناشر: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى( ره)، تهران، بی تا.
• طباطبائی یزدی، محمد کاظم، العروة الوثقی، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، قم، ۱۴۱۷ -۱۴۲۰ق.
• طوسی، محمد بن حسن، المبسوط، تصحیح و تعلیق محمد تقی کشفی، بیروت، دار الکتاب، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۲م.