ملا احمد نراقی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
ملا احمد نراقی
ملا احمد نراقی.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: احمد بن محمد مهدی بن ابی ذر نراقی
لقب: فاضل نراقی، ملا احمد
تاریخ تولد: ‏۱۱۸۵ ق
زادگاه: نراق کاشان
تاریخ وفات: ۲۳ ربیع الثانی سال ۱۲۴۵ ق
محل دفن: حرم امیرالمؤمنین
شهر وفات: کاشان
خویشاوندان
سرشناس:
ملا مهدی نراقی
اطلاعات علمی
استادان: ملاّ مهدی نراقی  • سید مهدی بحر العلوم • میرزا محمد مهدی موسوی شهرستانی‏  • شیخ جعفر کاشف الغطا • سید علی طباطبایی و...
شاگردان: شیخ مرتضی انصاری  • محمد باقر هزار جریبی  • مهدی بن محمد مهدی نراقی  • سید محمد شفیع حسینی جاپلقی  • محمد حسن جاسبی  • حاج میرزا ابوالقاسم کاشانی و...
محل تحصیل: کاشان  • نجف
تألیفات: عوائد الأیام من مهمات الأحکام، مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، معراج السعادة، عین الأصول، تنقیح الفصول فی شرح التجرید و...
سایر: مرجعیت
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: رهبری مردم علیه قوای روس
اجتماعی: مبارزه با انحرافات

احمد نراقی معروف به فاضل نراقی (۱۱۸۵ - ۱۲۴۵ق) فرزند ملا مهدی نراقی از عالمان شیعه در قرن سیزدهم هجری بود. او پس از وفات پدر، مرجعیت را در موطن خویش عهده‌دار شد. فاضل نراقی، تألیفات متعددی در علوم مختلف اسلامی دارد که مستند الشیعة، عوائد الایام و کتاب اخلاقی معراج السعادة معروف‌ترین آنها هستند. فاضل نراقی در جریان حمله روس‌ها به ایران و اشغال مناطقی از آن، با مردم همراه شد و سرپرستی آنان را در تظاهرات برعهده داشت.

زندگی‌نامه

ملا احمد در سال۱۱۸۵ق (مطابق با ۱۱۵۰ ش) در نراق به دنیا آمد.[۱] وی دوران نوجوانی را در شهر کاشان در محضر پدرش به تحصیل مقدمات و سطح گذراند و به سرعت مدارج علمی را طی و خود شروع به تدریس معالم و مطول نمود.[۲] او در سال ۱۲۰۵ ق. همراه پدر به عتبات عالیات مشرف و از اساتید آنجا استفاده کرد و پس از کسب درجه اجتهاد به تدریس، بحث، تألیف و تصنیف پرداخت.[۳]

ملا احمد پس از وفات پدرش در سال ۱۲۰۹ق به ناچار به کاشان برگشت و به جای پدرش مرجعیت عامه به او منتقل شد و مورد توجه عموم مردم قرار گرفت به صورتی که او را رئیس علی الاطلاق می‌گفتند.[۴]

او در ۲۳ ربیع الثانی سال ۱۲۴۵ق در اثر وبایی که نراق و کاشان و اطراف آن را فرا گرفته بود چشم از جهان فرو بست.[۵] پیکر او را به نجف اشرف منتقل نموده و پشت سر مبارک علی بن ابی طالب(ع) و در کنار قبر پدرش به خاک سپردند.[۶]

فرزندان

از ملا احمد نراقی دو فرزند پسر بجای ماند:

  1. «حاج ملا محمد‌» ملقّب به «عبد الصاحب» و معروف به «حجة الاسلام»؛ وی صاحب تألیفاتی بوده و بعضی از آنها چاپ شده است. وی در سن هشتاد سالگی در سال ۱۲۹۷ (ه. ق) در کاشان از دنیا رفت.
  2. «نصیر الدین‌»؛ وی دارای تألیفاتی از جمله شرحی بر کتاب کافی است.[۷]

مشایخ و اساتید

  1. پدرش ملاّ مهدی نراقی
  2. سید مهدی بحر العلوم
  3. میرزا محمدمهدی موسوی شهرستانی
  4. شیخ جعفر نجفی کاشف الغطا
  5. سید علی طباطبایی (صاحب ریاض)

او به واسطه پدرش از شیخ یوسف بحرانی، ملا رفیع گیلانی و محمد باقر مجلسی روایت نقل کرده است.[۸]

شاگردان

بعضی از بزرگانی که از محضر فاضل نراقی فیض برده‌اند عبارتند از:

  1. شیخ مرتضی انصاری (م ۱۲۸۱ ق)
  2. آقا محمد باقر هزار جریبی
  3. برادرش محمد مهدی بن محمد مهدی نراقی (م ۱۲۸۶) ملقب به آقا بزرگ
  4. سید محمدشفیع حسینی جاپلقی (م ۱۲۸۰)
  5. محمدحسن جاسبی
  6. حاج مولی محمد (م ۱۲۹۷) ملقب به عبدالصاحب نوه محقق قمی
  7. برادر حاج میرزا ابوالقاسم کاشانی (م ۱۲۵۶).[۹]
معراج السعادة

تألیفات

ملا احمد نراقی در بین علمای قرون اخیر از جایگاه خاصی برخوردار است. وی در علوم مختلف اسلامی نظیر علم فقه، اصول فقه، حدیث، رجال، درایه، ریاضیات، نجوم، حکمت، کلام، اخلاق و ادبیات و شعر سرآمد علمای زمان خود بوده است. از وی تألیفات متعددی بجای مانده است. معراج السعاده، کتابی به زبان فارسی در اخلاق اسلامی از مشهورترین آثر او به‌شمار می‌رود.

کتابخانه فاضلین نراقی

نرم‌افزار کتابخانه فاضلین نراقی

به دنبال پیشنهاد برخی از عالمان برجسته نراق و استقبال و ترغیب فضلای حوزه علمیه قم مبنی بر قدرشناسی و پاسداشت مقام و منزلت علمی «ملا محمدمهدی و ملا احمد نراقی» و به سفارش کنگره بزرگداشت فاضلین نراقی، نرم‌افزاری از سوی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور طراحی و تولید شده است.[۱۰]

اشعار

ملا احمد در فنون شعری نیز مهارت داشت و به صفایی تخلص می‌کرد و بیشتر اشعار او اخلاقی، عاشقانه، ذوقی و عارفانه بوده است.[۱۱]

ساقی به یاد یار بده ساغری ز می از آن گنه چه باک که باشد به یاد وی
من ژنده پوش یارم و دارم به جان او ننگ از قبای قیصر و عار از کلاه کی
تا کی دلا به مدرسه طامات طرهات بشنو حدیث یار دو روزی ز نای نی
واعظ مگو حدیث بهشت و قصور و حور ما توسن هوا و هوس کرده‌ایم پی
ما عندلیب گلشن قدسیم باغ ما ایمن بود ز باد خزان و هوای دی
زاهد برو چه طعنه مستی زنی که هست مست از خیال دوست صفایی نه مست می

ویژگی‌های شخصیتی

مبارزه با انحرافات

وی تسلط کامل به زبان عربی، عبری و لاتین داشته است و تسلط او بر علوم مختلف باعث شده که کتاب‌های متنوعی تألیف نماید. کتاب سیف الأمة و برهان الملة که در رد شبهات کشیش انگلیسی هانری مارتین نوشته شده است نشان از تسلط وی بر مذهب مسیحیت و حساسیت وی در جواب‌گویی به افکار انحرافی دارد.[۱۲]

فعالیت‌های سیاسی

نراقی در عهد قاجاریه و در دوران پادشاهی فتحعلی شاه قاجار می‌زیسته و روس‌ها قسمتی از نواحی شمالی ایران را اشغال کرده و به بدترین وضع با اهالی آنجا رفتار می‌کردند.

مؤلف کتاب «تاریخ سیاسی و دیپلماسی‌» در این زمینه می‌نویسد:
اجحافات و رفتار بی‌رویه مأمورین دولت روس که باعث تنفّر مردم در ایالات متصرفه گردیده و افکار مردم به حد اعلا بر ضد روسیه تهییج شده بود. ملت و روحانیون و اغلب زمامداران تقاضای اعلان جنگ بر ضد دولت روسیه داشتند. در تاریخ ۵ ذیحجه ۱۲۴۱ (۱۱ ژوئیه ۱۸۲۹) آقا سید محمد مجتهد به همراهی یکصد تن از روحانیون وارد سلطانیه شد. دسته دیگری از اهالی به سرپرستی ملا احمد نراقی نزد فتحعلیشاه آمده و به تظاهرات پرداختند و نتیجه این شد که در اثر حمله نیروهای ایران به قوای روس که از ذیحجه ۱۲۴۱ تا آخر محرم ۱۲۴۲ انجام گرفت تمام نواحی که مطابق «معاهده گلستان» تسلیم روس‌ها شده بود از جانب قُوای ایران اشغال گردید.[۱۳]

کرامات

صاحب روضات الجنات از قول بعضی از شاگردان ملا احمد نراقی داستانی را نقل می‌کند. او می‌نویسد:

در هنگام انتقال جنازه نراقی به نجف اشرف در یکی از منازل بین راه به خاطر گرمی شدید هوا می‌ترسیدیم جنازه متعفن شود. جنازه بر زمین و قرّاء در اطرافش مشغول به تلاوت قرآن کریم بودند که من برای اطلاع از این موضوع به نزدیک جنازه رفته و در صدد تحقیق برآمدم اما جز رائحه‌ای طیب که گویا بوی مشک ناب بود چیزی استشمام نکردم. و این وضع ادامه داشت تا هنگام دفن که اصلا تغییری در بدنش حاصل نشد.[۱۴]

مدرس تبریزی صاحب ریحانة الادب پس از نقل این داستان از صاحب روضات، داستانی را نقل می‌کند و می‌نویسد:

استادم سید احمد خسروشاهی نقل کرده، وقتی جنازه پدرش حاج سید محمد خسروشاهی را به نجف منتقل کردند خودش وارد قبر شده تا جنازه پدر را بگذارد که در این حال دو جنازه ملا مهدی و ملا احمد نراقی را صحیح و سالم دیده؛ به طوری که هیچ آسیبی متوجه آنها نشده است.[۱۵]

کنگره بزرگداشت

کنگره سه روزه بزرگداشت فاضلین نراقی در تاریخ اول تا سوم خرداد ۱۳۸۱ شمسی در قم، کاشان و نراق برگزار شد. در این کنگره که به منظور تجلیل از مقام علمی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی دو شخصیت نامدار شیعه، ملا محمد مهدی نراقی و ملا احمد نراقی برگزار شده و جمع زیادی از علما، بزرگان اساتید و اندیشمندان حوزه و دانشگاه در آن حضور یافتند، جمعی از شخصیتها به سخنرانی پرداختند و گروهی از محققان نیز مقاله‌های خود را ارائه نمودند.[۱۶]

پانویس

  1. نراقی، معراج السعادة، ۱۳۷۷ش، ص۱۶.
  2. نراقی، مستند الشیعه، ۱۴۱۵ق، ص۱۵.
  3. نراقی، مستند الشیعه، ۱۴۱۵ق، ص۱۵.
  4. نراقی، معراج السعادة، ۱۳۷۷ش، ص۲۱.
  5. نراقی، مستند الشیعة، ۱۴۱۵ق، ص۱۶.
  6. نراقی، مستند الشیعة، ۱۴۱۵ق، ص۱۸.
  7. نراقی، معراج السعادة، ۱۳۷۷ش، ص۲۶.
  8. نراقی، معراج السعاده، ۱۳۷۷ش، ص۲۱ و ۲۲.
  9. نراقی، معراج السعاده، ۱۳۷۷ش، ص۲۲.
  10. نور سافت، نرم‌افزار کتابخانه فاضلین نراقی رحمهما الله
  11. مدرس، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۶، ص۱۶۴. نراقی، معراج السعادة، ۱۳۷۷ش، ص۱۸.
  12. کتاب شناخت آثار فاضلین نراقی.
  13. نراقی، معراج السعادة، ص۱۹، به نقل از دیپلماسی ایران.
  14. نراقی، معراج السعاده ص۲۶ به نقل از روضات الجنات، ج۱، ص۹۸.
  15. نراقی، معراج السعاده، ۱۳۷۷ش، ص۲۷ به نقل از ریحانه الادب، ج۱، ص۱۶۳.
  16. حوزه نت.

منابع