کاربر:Shia/کارگاه۳: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات آئین ها|نام=مقتلخوانی|منشأ تاریخی=پس از واقعه عاشورا|زمان برگزاری=ایام عزاداری اهل بیت (ع)|وجه نمادین=قرائت مصائب اهل بیت|اشیاء و نمادها=مقتل|انواع=روضهخوانی}} | {{جعبه اطلاعات آئین ها|نام=مقتلخوانی|منشأ تاریخی=پس از واقعه عاشورا|زمان برگزاری=ایام عزاداری اهل بیت (ع)|وجه نمادین=قرائت مصائب اهل بیت|اشیاء و نمادها=مقتل|انواع=روضهخوانی|تصویر۱=مقتلخوانی سید محمد یثربی.jpg|زیرنویس۱=مقتلخوانی سید محمد یثربی در روز عاشورا ۱۴۰۱ش - کاشان}} | ||
'''مقتلخوانی''' از سنتهای رایج در عزاداری است که در [[محرم (ماه)|ماه محرم]]، به عنوان | '''مقتلخوانی''' از سنتهای رایج در عزاداری است که در [[محرم (ماه)|ماه محرم]]، به عنوان یکی از شیوه عزاداری شیعیان برای [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین (ع)]] به حساب میآید. در این شیوه از عزاداری، راوی، گزارشی را از حوادث حزنانگیز [[واقعه کربلا]] نقل میکند. | ||
از مقتلخوانی به عنوان روشی برای مقابله با تحریف وقایع [[روز عاشورا|عاشورا]] و همینطور بهترین روش تبلیغ فرهنگ کربلا یاد شدهاست. تاریخچه این مراسم، به قرن چهارم هجری قمری میرسد | از مقتلخوانی به عنوان روشی برای مقابله با تحریف وقایع [[روز عاشورا|عاشورا]] و همینطور بهترین روش تبلیغ فرهنگ کربلا یاد شدهاست. تاریخچه این مراسم، به قرن چهارم هجری قمری میرسد. | ||
در موضوع مقتل و مقتلخوانی، آثار متعددی نوشته شدهاست. برگزاری مسابقه، نشست و ساخت برنامههای مستند با این موضوع، دیگر اقدامات صورت گرفته در خصوص مقتلخوانی میباشد. | در موضوع مقتل و مقتلخوانی، آثار متعددی نوشته شدهاست. پس از نوشته شدن اولین مقتل فارسی به نام [[روضة الشهداء (کتاب)|روضهالشهدا]]، فرهنگ [[روضهخوانی (آیین)|روضهخوانی]] شکل گرفت. برگزاری مسابقه، نشست و ساخت برنامههای مستند با این موضوع، دیگر اقدامات صورت گرفته در خصوص مقتلخوانی میباشد. | ||
==اهمیت و خاستگاه== | ==اهمیت و خاستگاه== | ||
[[مقتل]] | [[مقتل]] در اصطلاح به کتابی گفته میشود که شرح کشته شدن کسی را گزارش کند. مقتلخوانی نیز به عنوان آئینی مذهبی در موضوع عزاداری، به معنای خواندن از روی کتاب مقتل و بیان مصائب است. با توجه به تاکید و توصیه به برپایی مراسم عزاداری برای امام حسین (ع) از جانب دیگر [[امامان شیعه|امامان (ع)]]، مقتلخوانی به عنوان یکی از روشهای عزاداری، مورد استقبال عموم قرار گرفته است.<ref>خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۶-۱۱۷.</ref> امروزه نیز عموم علمای شیعه، مقتلخوانی را بر شیوههای دیگر عزاداری، اولویت میدهند.<ref>«مقتل و مقتل خوانی چیست؟ و چه کتاب هایی منابع هستند»، پایگاه اطلاعرسانی وارث.</ref> مقتلخوانی به عنوان روشی برای مقابله با تحریف واقعه عاشورا، مورد توجه قرار گرفته است.<ref>«درباره تاریخنگاری عاشورا و سیری در مقتل نویسی»، خبرگزاری ایرنا.</ref> | ||
پس از واقعه عاشورا، اولین گزارشهای حادثه را شاهدان عینی نقل کردهاند.<ref>خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۶.</ref> بعد از آن، گزارشهایی در منابع تاریخی، از مقتلخوانی توسط [[اهلبیت(ع)|اهلبیت]] و امامان (ع) آمده است.<ref>عیوضی، این البکائون، ۱۳۸۷ش، ص۱۸۹.</ref> در روایتی که [[عبدالله بن عباس|ابن عباس]] گزارشگر آن است، صحیفهای نزد [[امام علی علیهالسلام|امام علی (ع)]] بود خود او، از [[پیامبر اسلام (ص)]] املاء کرده بود و در آن، چگونگی کشته شدن حسین بن علی نوشته شده بود. در این خبر آمده است که امام علی (ع) برای ابن عباس از این صحیفه خواند و هر دو گریه کردهاند.<ref>عیوضی، این البکائون، ۱۳۸۷ش، ص۱۹۲.</ref> | پس از واقعه عاشورا، اولین گزارشهای حادثه را شاهدان عینی نقل کردهاند.<ref>خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۶.</ref> بعد از آن، گزارشهایی در منابع تاریخی، از مقتلخوانی توسط [[اهلبیت(ع)|اهلبیت]] و امامان (ع) آمده است.<ref>عیوضی، این البکائون، ۱۳۸۷ش، ص۱۸۹.</ref> در روایتی که [[عبدالله بن عباس|ابن عباس]] گزارشگر آن است، صحیفهای نزد [[امام علی علیهالسلام|امام علی (ع)]] بود خود او، از [[پیامبر اسلام (ص)]] املاء کرده بود و در آن، چگونگی کشته شدن حسین بن علی نوشته شده بود. در این خبر آمده است که امام علی (ع) برای ابن عباس از این صحیفه خواند و هر دو گریه کردهاند.<ref>عیوضی، این البکائون، ۱۳۸۷ش، ص۱۹۲.</ref> | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
یکی از قدیمیترین گزارشها از مقتلخوانی، مربوط به ممنوعیت مقتلخوانی در کرخ و مختاره (از نواحی شیعهنشین [[عراق]]) به سال ۶۵۸ق است. پیش از این نیز در بیان اقدامات شیعیان در روز عاشورا، گزارش شده است که آنان در سال ۵۸۲ق، مراسم مقتلخوانی داشتهاند.<ref>الویری و موحد ابطحی، نقش شیعیان در ساختار حکومت عباسیان از خلافت ناصر تا سقوط بغداد، ۱۳۹۲ش، ص۲۷۱.</ref> در گزارشی دیگر، [[مستعصم عباسی]] از محسب بغداد درخواست ممنوعیت برگزاری مراسم مقلخوانی شیعیان را خواستار است. تاریخ این درخواست به سال ۶۴۱ق میرسد.<ref>ریشهری و دیگران، گزیده شهادتنامه امام حسین علیه السلام بر پایه منابع معتبر، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۳.</ref> | |||
[[پرونده:محمدحسین سیبویه.jpg|بندانگشتی|تصویری از محمدحسین سیبویه، احیاگر مقتلخوانی در ایران معاصر]] | |||
این سنت در روزگار معاصر، بیشتر در عراق مرسوم بود تا آنکه در سال ۱۳۵۷ش و با اقدامات [[محمدحسین سیبویه|محمدحسین سیبویه حائری]] در [[مشهد]]؛ این سنت در ایران معاصر، مجدد رواج یافت. منابع از وی بهعنوان احیاگر مقتلخوانی در ایران یاد میکنند.<ref>«مردی که مقتلخوانی را در ایران احیاء کرد» خبرگزاری فارس.</ref> | |||
[[رسول جعفریان]] گزارش میکند که در روزگار صفویان، جماعتی از [[اهل سنت و جماعت|اهل سنت]] که [[سنی دوازدهامامی|سنیان دوازدهامامی]]<ref group="یادداشت">سنیان دوازدهامامی، عبارتی است که رسول جعفریان برای اشاره به سنیهای معتقد به فقه ابوحنیفه با گرایش صوفیانه استفاده میکند. این گروه از اهل سنت، دوازده امام شیعه را میستودند ولی رفتار شیعیان در خصوص طعن به خلفا را برنمیتافتند.</ref> نام گرفتهاند، مراسم مقتلخوانی برای امام حسین (ع) برپا میکردند.<ref>جعفریان، صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۴۶.</ref> به عقیده [[علی دوانی|رجبی دوانی]]، در دوران [[صفویان|صفویه]]، پس از جمع شدن دستههای عزادارای در میدان شهر، روحانی شهر به بالای منبر میرفت و از روی مقاتل، مقتلخوانی میکرد. بر این اساس وقتی کتاب مقتل فارسی روضهالشهدا تالیف شد، کسانی که از روی این کتاب مقتل میخواندند، به روضهخوان مشهور شدند و سنت روضهخوانی شکل گرفت.<ref>«ایرانیان آغازگر عزاداری به صورت رسمی و گسترده برای سیدالشهداء بودند»، خبرگزاری خبربان.</ref> | === در ایران === | ||
درباره تاریخ رواج سنت مقتلخوانی در ایران، منابع سخنی را گزارش نکردهاند اما چنین تحلیل کردهاند که با رواج [[تشیع در ایران]]، این سنت نیز رواج یافته است.<ref>خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۶.</ref> بر اساس قصیدهای از کسایی مروزی، متوفی در ۳۸۱ق، سنت مقتلخوانی در روزگاران او، در منطقه خراسان رواج داشته است.<ref>ریشهری و دیگران، گزیده شهادتنامه امام حسین علیه السلام بر پایه منابع معتبر، ۱۳۹۱ش، ص۱۲۷.</ref> [[رسول جعفریان]] گزارش میکند که در روزگار صفویان، جماعتی از [[اهل سنت و جماعت|اهل سنت]] که [[سنی دوازدهامامی|سنیان دوازدهامامی]]<ref group="یادداشت">سنیان دوازدهامامی، عبارتی است که رسول جعفریان برای اشاره به سنیهای معتقد به فقه ابوحنیفه با گرایش صوفیانه استفاده میکند. این گروه از اهل سنت، دوازده امام شیعه را میستودند ولی رفتار شیعیان در خصوص طعن به خلفا را برنمیتافتند.</ref> نام گرفتهاند، مراسم مقتلخوانی برای امام حسین (ع) برپا میکردند.<ref>جعفریان، صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۴۶.</ref> به عقیده [[علی دوانی|رجبی دوانی]]، در دوران [[صفویان|صفویه]]، پس از جمع شدن دستههای عزادارای در میدان شهر، روحانی شهر به بالای منبر میرفت و از روی مقاتل، مقتلخوانی میکرد. بر این اساس وقتی کتاب مقتل فارسی روضهالشهدا تالیف شد، کسانی که از روی این کتاب مقتل میخواندند، به روضهخوان مشهور شدند و سنت روضهخوانی شکل گرفت.<ref>«ایرانیان آغازگر عزاداری به صورت رسمی و گسترده برای سیدالشهداء بودند»، خبرگزاری خبربان.</ref> | |||
برگزاری سه دوره مسابقه مقتلخوانی با عنوان «مسابقه ملّی آیین مقتل خوانی» با هدف جلوگیری از انحرافات در عزاداری در ایران،<ref>«آئین اختتامیه سومین دوره مسابقه ملّی مقتلخوانی برگزار شد»، خبرگزاری تسنیم.</ref> و همینطور نشست بینالمللی با عنوان «نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی» از اقدامات صورت گرفته در موضوع مقتلخوانی بوده است.<ref>«نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی در اردبیل برگزار میشود»، خبرگزاری خبربان.</ref> | برگزاری سه دوره مسابقه مقتلخوانی با عنوان «مسابقه ملّی آیین مقتل خوانی» با هدف جلوگیری از انحرافات در عزاداری در ایران،<ref>«آئین اختتامیه سومین دوره مسابقه ملّی مقتلخوانی برگزار شد»، خبرگزاری تسنیم.</ref> و همینطور نشست بینالمللی با عنوان «نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی» از اقدامات صورت گرفته در موضوع مقتلخوانی بوده است.<ref>«نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی در اردبیل برگزار میشود»، خبرگزاری خبربان.</ref> | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۷: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* خیاط، میلاد و مسعود ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، پژوهشنامه معارف حسینی، ۱۴۰۱ش. | * خیاط، میلاد و مسعود ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، در نشریه پژوهشنامه معارف حسینی، شماره ۲۶، ۱۴۰۱ش. | ||
* دهخدا، علیاکبر، لغت نامه دهخدا، تهران، روزنه، ۱۳۷۳ش. | * دهخدا، علیاکبر، لغت نامه دهخدا، تهران، روزنه، ۱۳۷۳ش. | ||
* عیوضی، مجید، این البکائون، بیجا: بینا، ۱۳۷۸ش. | * عیوضی، مجید، این البکائون، بیجا: بینا، ۱۳۷۸ش. | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۳: | ||
* «[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/07/15/1846247/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%85%D9%84%D9%91%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 آئین اختتامیه سومین دوره مسابقه ملّی مقتلخوانی برگزار شد]»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مهر ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش. | * «[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/07/15/1846247/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%85%D9%84%D9%91%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 آئین اختتامیه سومین دوره مسابقه ملّی مقتلخوانی برگزار شد]»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مهر ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش. | ||
* «[https://khabarban.com/a/29395709 نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی در اردبیل برگزار میشود]»، خبرگزاری خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش. | * «[https://khabarban.com/a/29395709 نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی در اردبیل برگزار میشود]»، خبرگزاری خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش. | ||
* «[https://www.farsnews.ir/news/14010810000635/%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%AA%D9%84%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 مردی که مقتلخوانی را در ایران احیاء کرد]» خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مرداد ۱۴۰۲ش. | |||
نسخهٔ ۱۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۰
 مقتلخوانی سید محمد یثربی در روز عاشورا ۱۴۰۱ش - کاشان | |
| زمانبرگزاری | ایام عزاداری اهل بیت (ع) |
|---|---|
| منشأ تاریخی | پس از واقعه عاشورا |
| انواع | روضهخوانی |
| اشیاء و نمادها | مقتل |
| وجه نمادین | قرائت مصائب اهل بیت |
| آیینهای مهم | |
| سینهزنی • افطاری • تشییع جنازه • تعزیه خوانی سایر آیینها | |
مقتلخوانی از سنتهای رایج در عزاداری است که در ماه محرم، به عنوان یکی از شیوه عزاداری شیعیان برای امام حسین (ع) به حساب میآید. در این شیوه از عزاداری، راوی، گزارشی را از حوادث حزنانگیز واقعه کربلا نقل میکند.
از مقتلخوانی به عنوان روشی برای مقابله با تحریف وقایع عاشورا و همینطور بهترین روش تبلیغ فرهنگ کربلا یاد شدهاست. تاریخچه این مراسم، به قرن چهارم هجری قمری میرسد.
در موضوع مقتل و مقتلخوانی، آثار متعددی نوشته شدهاست. پس از نوشته شدن اولین مقتل فارسی به نام روضهالشهدا، فرهنگ روضهخوانی شکل گرفت. برگزاری مسابقه، نشست و ساخت برنامههای مستند با این موضوع، دیگر اقدامات صورت گرفته در خصوص مقتلخوانی میباشد.
اهمیت و خاستگاه
مقتل در اصطلاح به کتابی گفته میشود که شرح کشته شدن کسی را گزارش کند. مقتلخوانی نیز به عنوان آئینی مذهبی در موضوع عزاداری، به معنای خواندن از روی کتاب مقتل و بیان مصائب است. با توجه به تاکید و توصیه به برپایی مراسم عزاداری برای امام حسین (ع) از جانب دیگر امامان (ع)، مقتلخوانی به عنوان یکی از روشهای عزاداری، مورد استقبال عموم قرار گرفته است.[۱] امروزه نیز عموم علمای شیعه، مقتلخوانی را بر شیوههای دیگر عزاداری، اولویت میدهند.[۲] مقتلخوانی به عنوان روشی برای مقابله با تحریف واقعه عاشورا، مورد توجه قرار گرفته است.[۳]
پس از واقعه عاشورا، اولین گزارشهای حادثه را شاهدان عینی نقل کردهاند.[۴] بعد از آن، گزارشهایی در منابع تاریخی، از مقتلخوانی توسط اهلبیت و امامان (ع) آمده است.[۵] در روایتی که ابن عباس گزارشگر آن است، صحیفهای نزد امام علی (ع) بود خود او، از پیامبر اسلام (ص) املاء کرده بود و در آن، چگونگی کشته شدن حسین بن علی نوشته شده بود. در این خبر آمده است که امام علی (ع) برای ابن عباس از این صحیفه خواند و هر دو گریه کردهاند.[۶]
شیوه اجرا
متنی را که مقتلخوان میخواند، از روی کتب مقاتل استخراج میشود و هر ساله متنی تکراری است که به جهت جذابیت معنوی، برای مخاطب ملال آور نیست. این مراسم در شبهای مختلف محرم برگزار میشود که غنیترین آنها، در روز عاشورا شکل میگیرد.[۷] در این مراسم، مقتلخوان بدون هیچگونه پیشزمینه تاریخی، مصائب حزنانگیز واقعه را برای مخاطبان گزارش میکند.[۸]
تاریخچه
یکی از قدیمیترین گزارشها از مقتلخوانی، مربوط به ممنوعیت مقتلخوانی در کرخ و مختاره (از نواحی شیعهنشین عراق) به سال ۶۵۸ق است. پیش از این نیز در بیان اقدامات شیعیان در روز عاشورا، گزارش شده است که آنان در سال ۵۸۲ق، مراسم مقتلخوانی داشتهاند.[۹] در گزارشی دیگر، مستعصم عباسی از محسب بغداد درخواست ممنوعیت برگزاری مراسم مقلخوانی شیعیان را خواستار است. تاریخ این درخواست به سال ۶۴۱ق میرسد.[۱۰]
این سنت در روزگار معاصر، بیشتر در عراق مرسوم بود تا آنکه در سال ۱۳۵۷ش و با اقدامات محمدحسین سیبویه حائری در مشهد؛ این سنت در ایران معاصر، مجدد رواج یافت. منابع از وی بهعنوان احیاگر مقتلخوانی در ایران یاد میکنند.[۱۱]
در ایران
درباره تاریخ رواج سنت مقتلخوانی در ایران، منابع سخنی را گزارش نکردهاند اما چنین تحلیل کردهاند که با رواج تشیع در ایران، این سنت نیز رواج یافته است.[۱۲] بر اساس قصیدهای از کسایی مروزی، متوفی در ۳۸۱ق، سنت مقتلخوانی در روزگاران او، در منطقه خراسان رواج داشته است.[۱۳] رسول جعفریان گزارش میکند که در روزگار صفویان، جماعتی از اهل سنت که سنیان دوازدهامامی[یادداشت ۱] نام گرفتهاند، مراسم مقتلخوانی برای امام حسین (ع) برپا میکردند.[۱۴] به عقیده رجبی دوانی، در دوران صفویه، پس از جمع شدن دستههای عزادارای در میدان شهر، روحانی شهر به بالای منبر میرفت و از روی مقاتل، مقتلخوانی میکرد. بر این اساس وقتی کتاب مقتل فارسی روضهالشهدا تالیف شد، کسانی که از روی این کتاب مقتل میخواندند، به روضهخوان مشهور شدند و سنت روضهخوانی شکل گرفت.[۱۵]
برگزاری سه دوره مسابقه مقتلخوانی با عنوان «مسابقه ملّی آیین مقتل خوانی» با هدف جلوگیری از انحرافات در عزاداری در ایران،[۱۶] و همینطور نشست بینالمللی با عنوان «نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی» از اقدامات صورت گرفته در موضوع مقتلخوانی بوده است.[۱۷]
منبعشناسی
برای مراسم مقتلخوانی از مقاتل دست اول نوشته شده در دورههای مختلف تاریخی استفاده میشود. برای مقتلخوانی امام حسین (ع)، مقتل ابومخنف، مقاتل الطالبین، مقتل خوارزمی، لهوف و آثار متقدمی چون نفس المهموم و... استفاده میشود.[۱۸] در موضوع شناخت مقاتل، آثار متعددی نوشته شدهاند که میتوان به «مقتلشناسی و شیوههای روضهخوانی» اثر قاسم رضایی[۱۹] و «صدق در مقتل خوانی» اثر میرزا حسین نوری مازندرانی اشاره کرد.[۲۰] در زمینه مقتلخوانی، کتابهایی با موضوع آموزش مقتلخوانی تالیف شدهاند. منتخب المقاتل اثر سید محسن برزنونی از جمله این آثار است.[۲۱]
شبکه رادیویی نمایش، مستندی را با عنوان راوی تهیه کردهاست که در آن، به تاریخچه مقتلخوانی و معرفی مقتلخوانان مشهور ایرانی پرداخته است. این مستند به تهیه کنندگی انسیه شمس اللهی و گزارشگری لیلا علاقهمند در سال ۱۳۹۹ش ساخته شد.[۲۲]
پانویس
- ↑ خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۶-۱۱۷.
- ↑ «مقتل و مقتل خوانی چیست؟ و چه کتاب هایی منابع هستند»، پایگاه اطلاعرسانی وارث.
- ↑ «درباره تاریخنگاری عاشورا و سیری در مقتل نویسی»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۶.
- ↑ عیوضی، این البکائون، ۱۳۸۷ش، ص۱۸۹.
- ↑ عیوضی، این البکائون، ۱۳۸۷ش، ص۱۹۲.
- ↑ خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۲۴-۱۲۵.
- ↑ «مقتل خوانی؛ تصویرگری واقعه کربلا در قالب منظوم مثنوی»، خبرگزاری شبستان.
- ↑ الویری و موحد ابطحی، نقش شیعیان در ساختار حکومت عباسیان از خلافت ناصر تا سقوط بغداد، ۱۳۹۲ش، ص۲۷۱.
- ↑ ریشهری و دیگران، گزیده شهادتنامه امام حسین علیه السلام بر پایه منابع معتبر، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۳.
- ↑ «مردی که مقتلخوانی را در ایران احیاء کرد» خبرگزاری فارس.
- ↑ خیاط و ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۶.
- ↑ ریشهری و دیگران، گزیده شهادتنامه امام حسین علیه السلام بر پایه منابع معتبر، ۱۳۹۱ش، ص۱۲۷.
- ↑ جعفریان، صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۴۶.
- ↑ «ایرانیان آغازگر عزاداری به صورت رسمی و گسترده برای سیدالشهداء بودند»، خبرگزاری خبربان.
- ↑ «آئین اختتامیه سومین دوره مسابقه ملّی مقتلخوانی برگزار شد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی در اردبیل برگزار میشود»، خبرگزاری خبربان.
- ↑ «درباره تاریخنگاری عاشورا و سیری در مقتل نویسی»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ رضایی، مقتلشناسی و شیوههای روضهخوانی، ۱۳۹۷ش، ص۷.
- ↑ نوری مازندرانی، صدق در مقتل خوانی، ۱۳۷۵ش، ص۱.
- ↑ «منتخب المقاتل آموزش مقتل خوانی»، کتاب جمکران.
- ↑ «روایت زندگی مقتل خوانان در مستند«راوی»»، خبرگزاری صدا و سیما.
یادداشت
- ↑ سنیان دوازدهامامی، عبارتی است که رسول جعفریان برای اشاره به سنیهای معتقد به فقه ابوحنیفه با گرایش صوفیانه استفاده میکند. این گروه از اهل سنت، دوازده امام شیعه را میستودند ولی رفتار شیعیان در خصوص طعن به خلفا را برنمیتافتند.
منابع
- خیاط، میلاد و مسعود ولیعرب، «آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر»، در نشریه پژوهشنامه معارف حسینی، شماره ۲۶، ۱۴۰۱ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغت نامه دهخدا، تهران، روزنه، ۱۳۷۳ش.
- عیوضی، مجید، این البکائون، بیجا: بینا، ۱۳۷۸ش.
- الویری محسن و رضیه موحد ابطحی، نقش شیعیان در ساختار حکومت عباسیان از خلافت ناصر تا سقوط بغداد، قم، شیعهشناسی، ۱۳۹۲ش.
- محمدیریشهری، محمد و دیگران، گزیده شهادتنامه امام حسین علیه السلام بر پایه منابع معتبر، قم، موسسه علمی و فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.
- جعفریان، رسول، صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، قم، پژوهشکده، حوزه و دانشگاه، ۱۳۷۹ش.
- رضایی، قاسم، مقتلشناسی و شیوههای روضهخوانی، تهران، فرشتگان فردا، ۱۳۹۷ش.
- نوری مازندرانی، حسین، صدق در مقتل خوانی، بیجا، بینا، (نسخه الکترونیک)، ۱۳۷۵ش.
- «مقتل و مقتل خوانی چیست؟ و چه کتاب هایی منابع هستند»، پایگاه اطلاعرسانی وارث، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «منتخب المقاتل آموزش مقتل خوانی»، کتاب جمکران، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «درباره تاریخنگاری عاشورا و سیری در مقتل نویسی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ شهریور ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «مقتل خوانی؛ تصویرگری واقعه کربلا در قالب منظوم مثنوی»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «روایت زندگی مقتل خوانان در مستند«راوی»»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مرداد ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «ایرانیان آغازگر عزاداری به صورت رسمی و گسترده برای سیدالشهداء بودند»، خبرگزاری خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ شهریور ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «آئین اختتامیه سومین دوره مسابقه ملّی مقتلخوانی برگزار شد»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مهر ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «نشست بینالمللی مقتلخوانی و مرثیهخوانی در اردبیل برگزار میشود»، خبرگزاری خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ش.
- «مردی که مقتلخوانی را در ایران احیاء کرد» خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مرداد ۱۴۰۲ش.