مرکز تراث کربلاء
| مرکز آموزشی و فرهنگی | |
 نشان‌واره مرکز تراث کربلاء | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| نام‌های دیگر | مرکز میراث کربلا |
| تأسیس | ۲۰۱۳م |
| وابسته به | عتبه عباسیه |
| نوع فعالیت | علمی • پژوهشی |
| گستره فعالیت | عراق |
| اهداف | حفظ، احیا و نشر میراث فرهنگی، تاریخی و علمی کربلا |
| فعالیت‌ها | انتشار نشریات و مجلات تخصصی • برگزاری کنفرانس‌ها و همایش‌ها • مشارکت در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها • انتشار دائرةالمعارف تصویری کربلا |
| مکان | کربلا |
| رئیس/مسئول | احسان الغریفی |
| سایر | |
| وضعیت | فعال |
| فعالیت به زبان | عربی |
| وبگاه | https://mk.iq/karbala/ |
مرکز تُراث کربلاء نهادی تخصصی وابسته به بخش معارف انسانی و اسلامی در عتبه عباسیه است که در سال ۲۰۱۳م با هدف حفظ، احیا و نشر میراث فرهنگی، تاریخی و علمی شهر کربلا تأسیس شد. مدیریت آن بر عهده احسان الغریفی است و تحت حمایت و نظارت متولیان شرعی عتبه حسینیه و عباسیه فعالیت می‌کند.
این مرکز با پروژه‌هایی مانند «موسوعة تراث کربلاء»، دو مجموعه تخصصی، سه مجله و «دایرةالمعارف تصویری میراث کربلا» به پژوهش و انتشار میراث کربلا می‌پردازد و فعالیت‌هایی چون نشست‌های ماهانه، کنفرانس‌ها و نمایشگاه‌های فرهنگی برگزار می‌کند. مرکز تراث کربلا برای پیشبرد اهداف خود با دیگر عتبات و نهادهای دولتی در عراق و برخی نهادهای ایرانی نیز تعامل و همکاری دارد.
نهاد احیای میراث فرهنگی و علمی کربلا
مرکز تراث کربلا نهادی تخصصی وابسته به بخش معارف انسانی و اسلامی در عتبه عباسیه است که در سال ۲۰۱۳م با هدف حفظ، احیا و نشر میراث فرهنگی، تاریخی و علمی شهر کربلا تأسیس شده است.[۱] این مرکز می‌کوشد با رویکردی علمی و روش‌مند، آنچه را از میراث این شهر که رژیم‌های پیشین در صدد محو آن بودند، دوباره زنده سازد.[۲] بخش معارف انسانی و اسلامی که این مرکز زیرمجموعه آن است، شامل مراکز مشابه دیگری مانند تراث حله، تراث بصره و تراث جنوب نیز می‌شود.[۳]
مرکز تراث کربلا تحت حمایت و نظارت مستقیم شیخ عبدالمهدی کربلایی (متولی شرعی عتبه حسینیه) و سید احمد الصافی (متولی شرعی عتبه عباسیه) فعالیت می‌کند و شیخ عمار الهلالی به‌عنوان رئیس بخش معارف انسانی و اسلامی، پشتیبانی مستمری از برنامه‌های مرکز دارد.[۴] مدیریت این مرکز بر عهده احسان الغریفی است[۵] و واحد رسانه مرکز تحت نظارت علی طاهر الحلی فعالیت می‌کند که مسئولیت شمارش، فهرست‌برداری و مستندسازی نشست‌ها را بر عهده دارد.[۶]
به‌گزارش مرکز تراث کربلا، این مجموعه با عتبه‌های حسینیه و کاظمیه،[۷] نهادهای دولتی مانند اداره آثار کربلا[۸] و مؤسسات ایرانی[۹] همکاری علمی و فرهنگی داشته است.
اهداف و مأموریت‌ها
بر اساس اسناد رسمی مرکز، اهداف اصلی آن عبارتند از:
- گردآوری و اعتبارسنجی میراث کربلا در ابعاد علمی-ادبی (علما، مدارس، قاریان، خطبا، شعرا، مدیحه‌سرایان)، مکتوب (مدارک، مخطوطات، تصاویر)، شفاهی (حکایات و روایات) و مردمی (آداب و رسوم اصیل در مناسبت‌های دینی و اجتماعی).
- تأکید بر کربلا به‌عنوان مقدس مادی و معنوی و حامل معانی غنی تراث.
- ایجاد ذائقه فرهنگی آگاهانه از طریق نشست‌ها و گفتگوهای تراثی سندمحور.
- تعمیق هویت کربلایی و ارزش‌های شهروندی به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی عراق.[۱۰]
پروژه‌های پژوهشی و انتشارات
مرکز تراث کربلاء در حال تألیف مجموعه‌ای جامع با عنوان «موسوعة تراث کربلاء» است که برخی جلدها از آن منتشر شده است: «مَحاسِنُ المَجالس فی کربلاء»، جلد اول «الخَطّ و الخَطّاطون فی کربلاء»، «فِهرسُ الوَثائق الکُربلائیة فی الأرشیف العثمانی» (۴ جزء)، جلد اول «قرآنیو کربلاء المقدّسة» و «کربلاء فی مُذکرات الرّحالَة».[۱۱] این مرکز همچنین دو مجموعه تخصصی تراثی را دنبال می‌کند: «سلسلة مخطوطات کربلائیة محقّقة» که به تحقیق و تصحیح نسخه‌های خطی کربلا اختصاص دارد و «سلسلة الذاکرة الصحفیة» که به مستندسازی تاریخ مطبوعات و رسانه‌های کربلا می‌پردازد.[۱۲]
انتشار سه مجله تخصصی از دیگر پروژه‌های مرکز تراث کربلاست. «مجلة تراث کربلاء» به‌عنوان فصلنامه علمی-تخصصی محکمه با موضوعات مختلف میراث کربلا، «مجلة الغاضریة» به‌عنوان فصلنامه تراثی-فرهنگی با محتوای متنوع تراثی و فرهنگی، و «مجلة تراث کربلاء المخطوط» به‌عنوان سالنامه تخصصی تحقیق و تصحیح رسائل و مخطوطات.[۱۳]
همچنین مرکز تراث کربلاء کتاب‌های متعددی را تحقیق، تصحیح و منتشر کرده است[۱۴] که از جمله این آثار می‌توان به کتاب «یوم الطف.. مقتل الامام ابی عبدالله الحسین» اشاره کرد که توسط شیخ محمدجعفر اسلامی مورد تحقیق قرار گرفته و مرکز تراث کربلا آن را بازبینی و فهرست‌نویسی کرده است.[۱۵]
فعالیت‌های فرهنگی و علمی
- برگزاری نشست‌های ماهانه: مرکز به‌صورت منظم و ماهانه، نشست‌هایی برگزار می‌کند و در آنها علما، دانشجویان، ادبا، رسانه‌گران و علاقه‌مندان به تراث را از داخل و خارج کربلا دعوت می‌کند تا درباره مسائل میراث کربلا بحث و گفتگو کنند.[۱۶]
- برگزاری کنفرانس‌ها و همایش‌ها: برگزاری کنفرانس‌های علمی متعدد، از جمله اولین کنفرانس علمی اینترنتی مرکز،[۱۷] کنگره بزرگ «تراث علمای کربلا در قرن دوازدهم هجری»،[۱۸] شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی، از جمله «مؤتمر الآثار والتراث» که با حمایت عتبه حسینیه مقدسه برگزار شد،[۱۹] از جمله همایش‌ها و کنفرانس‌هاست.
- مشارکت در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها: برگزاری نمایشگاه‌های سالانه در بین‌الحرمین، شرکت در جشنواره‌های فرهنگی دانشگاه‌ها، کالج‌ها، مَعاهد و مؤسسات علمی، برگزاری نمایشگاه‌های ویژه به مناسبت‌هایی مانند زیارت اربعین و نمایش تصاویر و تابلوهای هنری درباره تاریخ کربلا و عتبات عالیات را می‌توان نام برد.[۲۰]
- دائرةالمعارف تصویری: مرکز تراث کربلا این اثر را با عنوان «موسوعة تراث کربلاء المصورة» (دایرةالمعارف تصویری میراث کربلا) منتشر کرده است و نخستین دایرةالمعارف تصویری درباره تاریخ و میراث شهر کربلا شناخته می‌شود.[۲۱]
پانویس
- ↑ «من نحن»، وبگاه مرکز تراث کربلا.
- ↑ مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، ۲۰۱۷م، ص۴.
- ↑ محمودی، منبع شناخت، ۱۳۹۶ش، ج۲، ص۸۶۰؛ «انتشار شمارۀ نخست مجلۀ «تراث کربلاء المخطوط»»، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.
- ↑ العتبة العباسیة المقدسة، ندوات مرکز تراث کربلاء التراثیة ۲۰۱۴-۲۰۱۶م، ۱۴۳۹ق، ص۵؛ مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، ۲۰۱۷م، ص۴.
- ↑ «من نحن»، وبگاه مرکز تراث کربلا.
- ↑ العتبة العباسیة المقدسة، ندوات مرکز تراث کربلاء التراثیة ۲۰۱۴-۲۰۱۶م، ۱۴۳۹ق، ص۵و۶.
- ↑ «مدير مركز تراث كربلاء يستقبل مسؤول شعبة التراث في العتبة الحسينية المقدسة»، وبگاه مرکز تراث کربلا؛ «مدير مركز تراث كربلاء يشارك مع وفد العتبة العباسية المقدسة لزيارة الامانة العامة للعتبة الكاظمية المقدسة»، وبگاه مرکز تراث کربلا.
- ↑ «مركز تراث كربلاء يستقبل وفداً من دائرة آثار كربلاء»، وبگاه مرکز تراث کربلا.
- ↑ «وفدٌ من الجمهوريّة الإسلاميّة الإيرانيّة يزورُ مركزَ تراثِ كربلاء»، وبگاه مرکز تراث کربلا؛ «وفد مركز تراث كربلاء يحضر الاحتفالية التي أقامتها القنصلية الإيرانية في كربلاء»، وبگاه مرکز تراث کربلا.
- ↑ «من نحن»، وبگاه مرکز تراث کربلا؛ مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، ۲۰۱۷م، ص۴؛ العتبة العباسیة المقدسة، ندوات مرکز تراث کربلاء التراثیة ۲۰۱۴-۲۰۱۶م، ۱۴۳۹ق، ص۵.
- ↑ مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، ۲۰۱۷م، ص۴.
- ↑ مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، ۲۰۱۷م، ص۴.
- ↑ «من نحن»، وبگاه مرکز تراث کربلا؛ مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، ۲۰۱۷م، ص۴.
- ↑ آل طعمه، محاسن المجالس فی کربلاء، ۱۴۳۷ق، ص۸.
- ↑ «چاپ کتاب «یوم الطف» در مرکز تراث کربلا»، خبرگزاری شبستان؛ «بررسی یکی از آثار علمی علمای قرن سیزدهم در مرکز تراث کربلا»، خبرگزاری شبستان.
- ↑ العتبة العباسیة المقدسة، ندوات مرکز تراث کربلاء التراثیة ۲۰۱۴-۲۰۱۶م، ۱۴۳۹ق، ص۵.
- ↑ «میراث کربلا و جایگاه آن در کتابخانه های اسلامی»، خبرگزاری شبستان.
- ↑ «برگزاری دو کنگره بزرگ تراث علمای قرن دوازدهم کربلا و تراث بصره از سوی عتبه مقدسه عباسیه»، خبرگزاری رسا.
- ↑ «مدير مركز تراث كربلاء يشارك في افتتاح مؤتمر الآثار والتراث في العتبة الحسينية المقدّسة»، وبگاه مرکز تراث کربلا.
- ↑ مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، ۲۰۱۷م، ص۴؛ «مركزُ تراث كربلاء يُقيم معرضاً تراثيّاً على طريق (يا حسين) ...»، المرجع الکترونی للمعلوماتیة؛ «السيد الصافي يفتتح المعرض السنويّ الثاني لمركزُ تراث كربلاء...»، العتبة الحسینیة المقدسة.
- ↑ «دایرة المعارف تصویری سه جلدی با موضوع میراث شهر کربلا»، شبکه جهانی الکفیل.
منابع
- آل طعمه، سلمان هادی، محاسن المجالس فی کربلاء، کربلا : قسم شؤون المعارف الاسلامية، ۱۴۳۷ق.
- «السيد الصافي يفتتح المعرض السنويّ الثاني لمركزُ تراث كربلاء بمشاركة فعالة من العتبة الحسينية المقدسة»، العتبة الحسینیة المقدسة، تاریخ انتشار: ۹ اکتبر ۲۰۱۴م، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- العتبة العباسیة المقدسة، ندوات مرکز تراث کربلاء التراثیة ۲۰۱۴-۲۰۱۶م، کربلا، العتبة العباسية المقدسة، قسم شؤون المعارف الإسلامية والإنسانية، ۱۴۳۹ق.
- «انتشار شمارۀ نخست مجلۀ تراث کربلاء المخطوط»، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، تاریخ انتشار: ۱۴ بهمن ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «برگزاری دو کنگره بزرگ تراث علمای قرن دوازدهم کربلا و تراث بصره از سوی عتبه مقدسه عباسیه»، خبرگزاری رسا، تاریخ انتشار: ۰۶ مهر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «بررسی یکی از آثار علمی علمای قرن سیزدهم در مرکز تراث کربلا»، خبرگزاری شبستان، تاریخ انتشار: ۲۳ تیر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «چاپ کتاب «یوم الطف» در مرکز تراث کربلا»، خبرگزاری شبستان، تاریخ انتشار: ۲۴ تیر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «دایره المعارف تصویری سه جلدی با موضوع میراث شهر کربلا»، شبکه جهانی الکفیل، تاریخ انتشار: ۱۱ ژوئن ۲۰۲۰م، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «مدير مركز تراث كربلاء يشارك في افتتاح مؤتمر الآثار والتراث في العتبة الحسينية المقدّسة»، وبگاه مرکز تراث کربلا، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «مدير مركز تراث كربلاء يستقبل مسؤول شعبة التراث في العتبة الحسينية المقدسة»، وبگاه مرکز تراث کربلا، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «مدير مركز تراث كربلاء يشارك مع وفد العتبة العباسية المقدسة لزيارة الامانة العامة للعتبة الكاظمية المقدسة»، وبگاه مرکز تراث کربلا، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «میراث کربلا و جایگاه آن در کتابخانه های اسلامی»، خبرگزاری شبستان، تاریخ انتشار: ۳۰ شهریور ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «مركزُ تراث كربلاء يُقيم معرضاً تراثيّاً على طريق (يا حسين) ويذكّر زائريه بجرائم البعث تجاه العتبات المقدّسة في كربلاء..»، المرجع الکترونی للمعلوماتیة، تاریخ انتشار ۲۰ نوامبر ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «من نحن»، وبگاه مرکز تراث کربلا، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- مرکز تراث کربلاء، صحافة العتبات المقدسة فی العراق من ۱۴۲۴- ۱۴۳۷م، کربلا، العتبة العباسية المقدسة، قسم شؤون المعارف الإسلامية والإنسانية، ۲۰۱۷م.
- محمودی، اکبر، منبع شناخت، قم، امام علی‌بن‌ابی‌طالب، ۱۳۹۶ش.
- «مركز تراث كربلاء يستقبل وفداً من دائرة آثار كربلاء»، وبگاه مرکز تراث کربلا، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «وفدٌ من الجمهوريّة الإسلاميّة الإيرانيّة يزورُ مركزَ تراثِ كربلاء»، وبگاه مرکز تراث کربلا، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.
- «وفد مركز تراث كربلاء يحضر الاحتفالية التي أقامتها القنصلية الإيرانية في كربلاء»، وبگاه مرکز تراث کربلا، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۵ش.