خانهداری زن
خانهداری زنان به معنای مدیریت امور منزل شامل آشپزی، نظافت و نگهداری از فرزندان است. برای این عمل در روایات، پاداشی والا همچون جهاد برشمرده شده است. در روایات شیعه مردان نیز به مشارکت در کارهای خانه ترغیب شدهاند، ولی مسئولیت کلی سرپرستی با زنان است. روایات مربوط به خانهداری تأکید دارند که این کار عبادت در نظر گرفته شود، و از منتگذاری بابت اعمال آن پرهیز شود. این عمل هرچند از نظر فقهی بر زنان واجب نیست. مگر آنکه در خود عقد ازدواج شرط شده باشد. همچنین تأمین نفقه بر عهدهٔ مرد است و زن میتواند برای کارهای خانه اجرت بگیرد و درآمدش را در اختیار خود نگه دارد.
تعریف و جایگاه خانهداری
در منابع شیعی، خانهداری به عنوان مدیریت و اداره امور منزل تعریف میشود که شامل کارهایی مانند آشپزی، نظافت، نگهداری از فرزندان و سر و سامان دادن به امور داخلی خانواده است.[۱] فقیهان بر اساس روایات تشخیص میدهند که مدیریت آن بعنوان خانهدارى بهعهده بانوان گذاشته شده؛[۲] اما یک وظیفه شرعی نیست.[۳] در روایتی از پیامبر(ص) نقل شده که خانهدارى هر یک از شما به منزلۀ جهاد در راه خدا مىباشد.[۴]
در روایتی برای بیان اهمیت جایگاه خانهداری زن، بیان شده که «جِهادُ المَرأةِ حُسنُ التَّبعُّل»: جهاد زن، نیکو همسرداری است.[۵] بنا بر روایات اگر زنى به همسرش جرعهاى آب بنوشاند، ارزش معنوى آن از ثواب یک سال روزهدارى و شبزندهدارى براى او بهتر است.[۶] هر زنى که غذاى گوارا براى شوهر تهیه کند خدا در بهشت خوراکهاى گوناگون براى او خلق کند.[۷] هر زنى که در خانه ظرف مىشوید، خداوند گناهان و خطاهاى او را مىشوید.[۸] وقتى زن آبستن شود خداوند اجر كسى كه همه شب قائم براى نماز و همه روزه صائم و روزهدار است براى وى مىنويسد و چون درد زايمانش فرارسد هيچكس جز خداوند، ثواب او را نمىداند، در زمانى كه وضع حمل مىكند، به هربار مكيدن شيرش از سوى بچّه حسنهاى ثبت و گناهى را محو مىنمايد.[۹]
آداب خانهداری
بر اساس نظر پژوهشگران، زن وظیفه دارد کانون خانوادگی را برای زندگی مشترک گرم نگه دارد؛ به گونهای که مرد پس از پایان کار روزانه علاقهمند شود به سوی خانه بیاید.[۱۰] طبق روایات چنین گفتهاند که زن در محیط خانواده امین اموال شوهر است[۱۱] و باید با تدبیر خود برنامه اقتصادی خانه را تنظیم کند.[۱۲] زن بایستی از مطیع مرد باشد، از فرمانش سرپیچی نکند و بدون اجازۀ او چیزی به کسی ندهد.[۱۳] بر اساس منابع شیعی، شایسته است که زن به آنچه خدا روزی او کرده است رضا دهد.[۱۴] همچنین در روایات تاکید شده که خانهدار باید پرداختن به امور منزل را براى خود عبادت بشمارد و با شور و نشاط آنها را انجام دهد[۱۵] و با کم ارزش دانستن کارهاى خانه و بىتابى کردن، نق زدن، آزردن همسر و یا منّت گذاشتن بر او اجر خود را ضایع نسازد.[۱۶]
احکام شرعی خانهداری
بر اساس منابع فقهی، از نظر شرعى انجام دادن کارهاى خانه، بر زن واجب نیست.[۱۷] از دیدگاه اسلام کارهاى منزل بر عهده زن نیست، حتى دربارۀ نگهدارى، پرستارى و شیردادن بچهها نیز وظیفهاى بر عهدهاش گذاشته نشده است.[۱۸] اگر شوهر در عقد ازدواج با همسرش شرط کند که کارهاى منزل بر عهده او باشد؛ زن باید به این شرط عمل و از شوهر اطاعت کند.[۱۹]
نفقه زن بر عهدۀ مرد نهاده شده است و این حق حتی اگر زن درآمد کافی داشته باشد نیز باقی است.[۲۰] همه مراجع: خیر، نمىتواند نفقه ندهد؛ زیرا انجام دادن کارهاى خانه وظیفۀ زن نیست.[۲۱] زن مىتواند هیچ کارى را انجام ندهد و مستخدم بخواهد و در برابر انجام دادن کارهاى منزل، پرستارى و شیردادن بچه مزد بگیرد.[۲۲] مىتواند مزد طلب كند، ولى سزاوار است زن و مرد در امور زندگى با يكديگر همكارى داشته باشند.[۲۳] درآمد زن به شخص خودش تعلق دارد و مجبور نیست در زندگى صرف کند.[۲۴]
اهمیت کمک مرد به خانهداری زن
بر اساس روایات شیعه، مشارکت مرد در امور خانه به عنوان عملی نیکو و دارای پاداش معنوی اشاره شده است.[۲۵] به گفته محققان، امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) کارهای مخصوص خانه را بین یکدیگر تقسیم کرده بودند و این الگویی است تا مردها این تقسیم کار خانه را دون شأن خود ندانند و زنان نیز بدانند که خانهداری توهین و تحقیر زن نیست.[۲۶]
پانویس
- ↑ نوری همدانی، جایگاه بانوان در اسلام، ۱۳۸۳ش، ص۴۲۵.
- ↑ نوری همدانی، جایگاه بانوان در اسلام، ۱۳۸۳ش، ص۴۲۵.
- ↑ حسینی، احکام روابط زن و شوهر و همسرداری، ۱۳۸۹ش، ص۱۰۶.
- ↑ موسوی جزایری، همسران رحمت شده و همسران نفرين شده، ۱۳۹۰ش، ص۲۵۵.
- ↑ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۳۶۳ش، ج۳، ص۴۳۹.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ص۶۱.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ص۶۲.
- ↑ موسوی جزایری، همسران رحمت شده و همسران نفرين شده، ۱۳۹۰ش، ص۲۵۵.
- ↑ غضنفری، ازدواج و آداب زناشویی در آیینه حدیث، ۱۳۸۲ش، ص۱۴۳.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ص۵۹.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۶۳.
- ↑ نوری همدانی، جایگاه بانوان در اسلام، ۱۳۸۳ش، ص۴۲۷.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۶۴.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۶۴.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ص۶۱.
- ↑ یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، ۱۳۸۷ش، ص۶۱.
- ↑ حسینی، احکام روابط زن و شوهر و همسرداری، ۱۳۸۹ش، ص۱۰۶.
- ↑ امینی، آشنايی با وظايف و حقوق زن، ۱۳۹۰ش،، ص۸۲.
- ↑ حسینی، احکام روابط زن و شوهر و همسرداری، ۱۳۸۹ش، ص۱۰۶.
- ↑ حسینی، احکام روابط زن و شوهر و همسرداری، ۱۳۸۹ش، ص۶۳.
- ↑ حسینی، احکام روابط زن و شوهر و همسرداری، ۱۳۸۹ش، ص۶۶.
- ↑ امینی، آشنايی با وظايف و حقوق زن، ۱۳۹۰ش، ص۸۲»
- ↑ فاضل لنکرانی، جامع المسائل، ۱۳۸۳ش، ص۴۳۵.
- ↑ امینی، آشنايی با وظايف و حقوق زن، ۱۳۹۰ش، ص۸۵.
- ↑ بحرانی عوالم العلوم، ۱۳۷۵ش، ج۱۱،ص۵۰۰.
- ↑ فضلالله و معموری، فاطمه زهرا سلام الله علیها، ۱۴۲۳ق، ج۱، ص۷۶.
منابع
- امینی، ابراهیم، آشنايی با وظايف و حقوق زن، قم، مؤسسه بوستان کتاب، ۱۳۹۰ش.
- بحرانی، عبد الله بن نور الله، عوالم العلوم و المعارف و الأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال، قم، مدرسة الإمام المهدی(ع)، ۱۳۷۵ش.
- حسینی، مجتبی، احکام روابط زن و شوهر و همسرداری، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۸۹ش.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۶۳ش.
- غضنفری، علی، ازدواج و آداب زناشویی در آیینه حدیث، لاهیجی، قم، ۱۳۸۲ش.
- فاضل لنکرانی، محمد، جامع المسائل، بیجا، بینا، ۱۳۸۳ش.
- فضلالله، محمدحسین و معموری، علی، فاطمه زهرا سلام الله علیها، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۲۳ق.
- موسوی جزایری، هاشم، همسران رحمت شده و همسران نفرين شده، قم، ناجی الجزائری، ۱۳۹۰ش.
- نوری همدانی، حسین، جایگاه بانوان در اسلام، بیجا، مهدی موعود(عج)، ۱۳۸۳ش.
- یوسفیان، نعمتالله، مدیریت در خانه و خانواده، تهران، نمایندگی ولی فقیه سپاه پاسداران، اداره آموزشهای عقيدتی سياسی، ۱۳۸۷ش.