پرش به محتوا

باب (باب‌الله)

از ویکی شیعه

باب‌الله به معنای «درِ خدا»، لقبی است که براساس آیات و روایات اسلامی به پیامبر اکرم(ص)، امام علی(ع) و سایر ائمه اطهار(ع) اطلاق شده است. این لقب بیانگر آن است که ایشان، راه‌های ورود و رسیدن به سوی خداوند متعال هستند و برای حرکت در مسیر کمال و هدایت الهی، باید از طریق ایشان گام برداشت.[۱] تعابیر مشابهی مانند «ابواب» (درها)،[۲] «ماء» (آب حیات‌بخش)،[۳] «باب حطه» (درِ آمرزش)،[۴] «سبیل» (وسیله)،[۵] و «صراط مستقیم» (راه مستقیم)[۶] نیز برای تأکید بر همین جایگاه اهل‌بیت(ع) به کار رفته‌اند.

در آیه ۱۸۹ سوره بقره، واژه «أَبْوابِها» به امامان شیعه تفسیر شده که دروازهٔ ورود به علم پیامبرند.[۷] همچنین واژه «ماء» در آیه ۳۰ سوره ملک به امامان(ع) تفسیر شده که سرچشمهٔ حیات معنوی و راه هدایت هستند.[۸] عنوان «باب حطه» نیز در روایات شیعه[۹] و سنی[۱۰] برای امامان(ع) به کار رفته که ورود از آن موجب نجات است و آنان به‌عنوان «باب حطهٔ امت اسلام» و «باب ناطق و صادق» که و برتر از باب حطهٔ بنی‌اسرائیل‌اند.[۱۱]

در روایتی از امام باقر(ع)، پیامبر(ص) تنها راه و درِ رسیدن به خدا معرفی شده است.[۱۲] امام علی(ع) نیز با تعابیری چون «درِ گشودهٔ الهی»،[۱۳] «باب هدایت و بهشت»،[۱۴] «باب خدا و باب خود»[۱۵] و «باب مدینهٔ علم پیامبر»[۱۶] مورد اشاره قرار گرفته‌اند. اهل‌بیت(ع) نیز به‌عنوان »ابواب اللّه»، «صراط مستقیم» و «درهای ورود» به دین و راه دسترسی به خدا شناخته شده‌اند.[۱۷]

روایت نبوی متواتر معنوی: انا مدينه العلم و علي بابها

پانویس

  1. ↑ صفار، بصائر الدرجات،‌ ۱۴۰۴ق، ص۴۹۹.
  2. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۵۰۹.
  3. ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۴، ص۱۰۰.
  4. ↑ هیتمی، الصواعق المحرقه، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۴۷.
  5. ↑ صفار، بصائر الدرجات،‌ ۱۴۰۴ق، ص۱۹۹.
  6. ↑ شیخ صدوق، معانی الاخبار، ۱۴۰۳ق، ص۳۵؛ شیبانی، نهج البيان عن كشف معاني القرآن، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۳۸۵
  7. ↑ برای نمونه نگاه کنید به: طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۵۰۹؛کوفی، تفسیر فرات الکوفی، ۱۴۱۰ق، ص۶۳-۶۴.
  8. ↑ عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۳۸۷؛ گنابادی، تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۱۹۴.
  9. ↑ صدوق، الامالی، ۱۳۷۶ش، ص۷۴، ح۶.
  10. ↑ طبرانی، المعجم الصغیر، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۸۲.
  11. ↑ سیوطی، الدرالمنثور، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۷۱؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۳، ص۱۱۹-۱۲۵.
  12. ↑ صفار، بصائر الدرجات،‌ ۱۴۰۴ق، ص۱۹۹.
  13. ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۳۷.
  14. ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۸۸ـ۳۸۹.
  15. ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۶، ص۲۶۳.
  16. ↑ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۲۶.
  17. ↑ شریف الرضی، نهج البلاغه (للصبحی صالح)، ۱۴۱۴ق، حطبه ۱۵۴؛مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۴، ص۱۲.

منابع

  • حاکم حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، مترجم: احمد روحانی، قم، دارالهدی، ۱۳۸۰ش.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، مکتبة آیت‌الله المرعشی النجفی(ره)، ۱۴۰۴ق.
  • شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، قم، نشر هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
  • شیبانی، محمد بن حسن، نهج البیان عن کشف معانی القرآن، به‌تحقیق: حسین درگاهی، قم، نشر الهادی، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی‏، معانی الأخبار، به‌تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ اول‏، ۱۴۰۳ق.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، الامالی، تحقیق محمدباقر کمره‌ای، تهران، کتابچی، ۱۳۷۶ش.
  • صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفی‏، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
  • طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الصغیر، تحقیق محمد شکور محمود الحاج أمریر، بیروت-عمان، دار عمار، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: فضل‌الله یزدی طباطبایی، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۰۸ق.
  • عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی،قم، نشر اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تصحیح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
  • کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات الکوفی، به‌تصحیح: محمد کاظم، تهران، وزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی. مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
  • گنابادی، سلطان محمد، تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • هیثمی، علی بن ابوبکر، مجمع الزوائد، تحقیق حسین سلیم أسد الدّارانی، دمشق، دَارُ المَأْمُون لِلتُّرَاثِ، ۱۴۱۴ق.