پرش به محتوا

باب (باب‌الله)

از ویکی شیعه

باب‌الله به معنای «درِ خدا»، لقبی است که براساس آیات و روایات اسلامی به پیامبر اکرم(ص)، امام علی(ع) و سایر ائمه اطهار(ع) اطلاق شده است. این لقب بیانگر آن است که ایشان، راه‌های ورود و رسیدن به سوی خداوند متعال هستند و برای حرکت در مسیر کمال و هدایت الهی، باید از طریق ایشان گام برداشت.[۱] تعابیر مشابهی مانند «ابواب» (درها)،[۲] «ماء» (آب حیات‌بخش)،[۳] «باب حطه» (درِ آمرزش)،[۴] «سبیل» (وسیله)،[۵] و «صراط مستقیم» (راه مستقیم)[۶] نیز برای تأکید بر همین جایگاه اهل‌بیت(ع) به کار رفته‌اند.

در آیه ۱۸۹ سوره بقره، واژه «أَبْوابِها» به امامان شیعه تفسیر شده که دروازهٔ ورود به علم پیامبرند.[۷] همچنین واژه «ماء» در آیه ۳۰ سوره ملک به امامان(ع) تفسیر شده که سرچشمهٔ حیات معنوی و راه هدایت هستند.[۸] عنوان «باب حطه» نیز در روایات شیعه[۹] و سنی[۱۰] برای امامان(ع) به کار رفته که ورود از آن موجب نجات است و آنان به‌عنوان «باب حطهٔ امت اسلام» و «باب ناطق و صادق» که و برتر از باب حطهٔ بنی‌اسرائیل‌اند.[۱۱]

در روایتی از امام باقر(ع)، پیامبر(ص) تنها راه و درِ رسیدن به خدا معرفی شده است.[۱۲] امام علی(ع) نیز با تعابیری چون «درِ گشودهٔ الهی»،[۱۳] «باب هدایت و بهشت»،[۱۴] «باب خدا و باب خود»[۱۵] و «باب مدینهٔ علم پیامبر»[۱۶] مورد اشاره قرار گرفته‌اند. اهل‌بیت(ع) نیز به‌عنوان »ابواب اللّه»، «صراط مستقیم» و «درهای ورود» به دین و راه دسترسی به خدا شناخته شده‌اند.[۱۷]

روایت نبوی متواتر معنوی: انا مدينه العلم و علي بابها

پانویس

  1. صفار، بصائر الدرجات،‌ ۱۴۰۴ق، ص۴۹۹.
  2. طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۵۰۹.
  3. مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۴، ص۱۰۰.
  4. هیتمی، الصواعق المحرقه، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۴۷.
  5. صفار، بصائر الدرجات،‌ ۱۴۰۴ق، ص۱۹۹.
  6. شیخ صدوق، معانی الاخبار، ۱۴۰۳ق، ص۳۵؛ شیبانی، نهج البيان عن كشف معاني القرآن، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۳۸۵
  7. برای نمونه نگاه کنید به: طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۵۰۹؛کوفی، تفسیر فرات الکوفی، ۱۴۱۰ق، ص۶۳-۶۴.
  8. عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۳۸۷؛ گنابادی، تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۱۹۴.
  9. صدوق، الامالی، ۱۳۷۶ش، ص۷۴، ح۶.
  10. طبرانی، المعجم الصغیر، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۸۲.
  11. سیوطی، الدرالمنثور، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۷۱؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۳، ص۱۱۹-۱۲۵.
  12. صفار، بصائر الدرجات،‌ ۱۴۰۴ق، ص۱۹۹.
  13. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۳۷.
  14. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۸۸ـ۳۸۹.
  15. مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۶، ص۲۶۳.
  16. حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۲۶.
  17. شریف الرضی، نهج البلاغه (للصبحی صالح)، ۱۴۱۴ق، حطبه ۱۵۴؛مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۴، ص۱۲.

منابع

  • حاکم حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، مترجم: احمد روحانی، قم، دارالهدی، ۱۳۸۰ش.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، مکتبة آیت‌الله المرعشی النجفی(ره)، ۱۴۰۴ق.
  • شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، قم، نشر هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
  • شیبانی، محمد بن حسن، نهج البیان عن کشف معانی القرآن، به‌تحقیق: حسین درگاهی، قم، نشر الهادی، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی‏، معانی الأخبار، به‌تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ اول‏، ۱۴۰۳ق.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، الامالی، تحقیق محمدباقر کمره‌ای، تهران، کتابچی، ۱۳۷۶ش.
  • صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفی‏، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
  • طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الصغیر، تحقیق محمد شکور محمود الحاج أمریر، بیروت-عمان، دار عمار، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: فضل‌الله یزدی طباطبایی، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۰۸ق.
  • عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی،قم، نشر اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تصحیح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
  • کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات الکوفی، به‌تصحیح: محمد کاظم، تهران، وزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی. مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
  • گنابادی، سلطان محمد، تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • هیثمی، علی بن ابوبکر، مجمع الزوائد، تحقیق حسین سلیم أسد الدّارانی، دمشق، دَارُ المَأْمُون لِلتُّرَاثِ، ۱۴۱۴ق.