یا منصور امت

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

یا مَنْصورُ اَمِتْ، به معنای «ای پیروز بمیران»، شعاری که در بعضی از جنگ‌های زمان پیامبر(ص) به کار رفته‌ است. شعار جنگ جمل نیز همین بود و پس از آن، در قیام‌هایی همچون قیام مسلم بن عقیل، قیام مختار و قیام زید بن علی مورد استفاده قرار گرفت. این شعار گاهی به صورت یا «منصور اَمِت اَمِت» و گاهی نیز با حذف منصور به صورت «اَمِت اَمِت» بیان شده است.

ترجمه

یا منصور امت به معنای «ای پیروز بمیران»، این جمله در جنگ‌ها گفته می‌شد و نوعی فال خیر زدن بود. بوسیله این شعار، یکدیگر را به‌پیروزی بشارت می‌دادند.[۱] بعضی گفته‌اند، این جمله علامتی بود بین جنگجویان که در شب همدیگر را شناسایی کنند.[۲]

سید جعفر مرتضی عاملی شعار مسلمانان در تمام جنگ‌های زمان پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) «حم، لا ینصرون» و نیز «یا منصور امت» می‌داند. به گفته وی، این دو شعار دلالت‌ها و اشارت‌های خاص خود را در آن شرایط داشت. بذر امید به پیروزی را در قلب و روح رزمنده مسلمان می‌‎کارد، به او جرأت نبرد و فداکاری می‌بخشد، تا با اعتماد و اطمینان هر چه بیشتر به پیروزی و رستگاری، سختی‌ها و مشکلات را با صبر و بردباری تمام تحمل کند و با حکمت، درایت و خردمندی نیروی خویش را برای پویایی و تحرک بیشتر در میدان جنگ و عبور موفقیت‌آمیز از این مرحله بحرانی به کار گیرد.[۳][۴]

در جنگ‌های پیامبر(ص)

در جنگ‌های زمان پیامبر(ص) از شعارهای متعددی استفاده شده است. به گفته بسیاری از مورخان، در جنگ بدر[۵]، بنی مصطلق[۶]، خیبر و حُنَین[۷] شعار مسلمانان یا منصور امت بوده است. در بعضی از منابع واژه اَمِت دوبار تکرار شده است؛ بدین صورت «یا منصور امت امت».[۸] و گاهی بدون منصور «امت امت». طبق بعضی از گزارش‌ها در جنگ احد، بنی نضیر، و مریسیع (نام دیگر غزوه بنی مصطلق) شعار مسلمانان «اَمِت اَمِت» بوده است.[۹] به گفته مجلسی مخاطب در امت امت یکایک جنگویان است اگر چه بعضی مخاطب را خدا دانسته‌اند.[۱۰]

پس از پیامبر(ص)

پس از پیامبر(ص) این شعار در جنگ جمل دیده می‌شود.[۱۱][۱۲] محمد بن حنفیه می‌گوید: به خدا سوگند همین که این شعار شنیده شد، دیدم آنان (اهل جمل) سست شدند، لرزه بر اندامشان افتاد و به یکدیگر پناه بردند.[۱۳]

این شعار به عنوان شعار رسمی علویان در بسیاری از جنگ‌ها کاربرد داشته است؛ از جمله:

پانویس

  1. ارشاد مفید، ترجمه رسولی محلاتی، ج۱، ص: ۱۰۵
  2. بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج۱۹، ص: ۱۶۴
  3. الصحیح من السیرة النبی الأعظم، مرتضی العاملی،ج۱۰،ص:۲۹۴
  4. سیرت جاودانه،ج۲،ص:۵۸۹
  5. الکافی (ط - الإسلامیة)، ج۵، ص: ۴۷؛المغازی،ج۱،ص:۸
  6. ارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۱، ص: ۱۱۸؛ أسدالغابة،ج۲،ص:۳۰۷
  7. إمتاع الأسماع،ج۹،ص:۲۷۶
  8. أنساب الأشراف،ج۱،ص:۲۹۳(چاپزکار،ج۱،ص:۳۵۰)
  9. إمتاع الأسماع،ج۹،ص:۲۷۶
  10. بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج۱۹، ص: ۱۶۴
  11. الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصرة، ص: ۳۴۳
  12. شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید، ج۱، ص: ۲۶۲
  13. الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصرة، ص: ۳۴۴
  14. تاریخ الطبری،ج۵،ص:۳۶۸
  15. البدایةوالنهایة،ج۸،ص:۱۵۴
  16. فرزندان آل ابی طالب/ترجمه،ج۱،ص:۱۴۷
  17. أنساب الأشراف،ج۶،ص:۳۹۰
  18. أنساب الأشراف،ج۳،ص:۲۴۴(چاپزکار،ج۳،ص:۴۳۸)
  19. تاریخ الطبری،ج۷،ص:۱۸۳
  20. مقاتل الطالبیین،ص:۱۳۳
  21. أنساب الأشراف،ج۹،ص:۳۱۷

منابع

  • ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبه الله(۶۵۶ق)شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، ۱۴۰۴ ق.
  • ابن اثیر، عزالدین علی بن محمد(۶۳۰ق)أسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۰۹/۱۹۸۹.
  • ابن کثیر، اسماعیل بن عمر(م ۷۷۴)، البدایة و النهایة، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۰۷/ ۱۹۸۶
  • اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین(۳۵۶)فرزندان ابو طالب، ترجمه جواد فاضل، تهران، کتابفروشی علی اکبر علمی،۱۳۳۹ش
  • بلاذری، احمد بن یحیی(م ۲۷۹)، کتاب جمل من انساب الأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌دار الفکر، ط الأولی، ۱۴۱۷/۱۹۹۶
  • شیخ مفید(۴۱۳ ق)، ارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، کنگره شیخ مفید، قم ۱۴۱۳ ق.
  • شیخ مفید(۴۱۳ق)الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصرة، کنگره شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ ق.
  • طبری، محمد بن جریر(م۳۱۰)تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت،‌دار التراث، ط الثانیة، ۱۳۸۷/۱۹۶۷
  • عاملی، جعفر مرتضی، الصحیح من سیرة النبی الأعظم،‌دار الحدیث، قم، ۱۴۲۶ ق.
  • عاملی، جعفرمرتضی، سیرت جاودانه ترجمه الصحیح، مترجم سپهری محمد، پژوشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران،۱۳۴۸ق.
  • کلینی(۳۲۹)، الکافی، اسلامیة، تهران، ۱۳۶۲ ش.
  • مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی(۱۱۱۰ ق)، بحار الأنوار(ط- بیروت)،‌دار إحیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۰۳ ق، چاپ دوم.
  • مقریزی، احمد بن علی(۸۴۵م)، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، تحقیق محمد عبد الحمید النمیسی، بیروت،‌دار الکتب العلمیة، ط الأولی، ۱۴۲۰/۱۹۹۹.
  • واقدی، محمد بن عمر(۲۰۷)کتاب المغازی، تحقیق مارسدن جونس، بیروت، مؤسسة الأعلمی، ط الثالثة، ۱۴۰۹/۱۹۸۹.