نعمتالله صالحی نجفآبادی: تفاوت میان نسخهها
imported>Mahboobi بدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Mahboobi بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
==اندیشه های صالحی نجف آبادی== | ==اندیشه های صالحی نجف آبادی== | ||
* صالحی در باب علم امام دیدگاه خاصی دارد. وی معتقد بود که مقتضای ادله بیش از این نیست که امام باید به تمامی احکام دینی و مسائل مورد نیاز مردم علم داشته باشد ولی دلیلی بر آگاهی امام از تمامی حوادث گذشته و آینده نداریم. <ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 431 ـ 430</ref> | * صالحی در باب علم امام دیدگاه خاصی دارد. وی معتقد بود که مقتضای ادله بیش از این نیست که [[امام]] باید به تمامی احکام دینی و مسائل مورد نیاز مردم علم داشته باشد ولی دلیلی بر آگاهی امام از تمامی حوادث گذشته و آینده نداریم. <ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 431 ـ 430</ref> | ||
* یکی از دیدگاه های اصلی کتاب شهید جاوید طرح بحثِ هدف امام حسین(ع) از قیام عاشورا بود که آن را تشکیل حکومت عنوان کرده بود. <ref>جعفریان، جریان ها و جنبش های مذهبی ـ سیاسی ایران، ص 365</ref> | * یکی از دیدگاه های اصلی کتاب [[شهید جاوید]] طرح بحثِ هدف امام حسین(ع) از [[قیام امام حسین|قیام عاشورا]] بود که آن را تشکیل حکومت عنوان کرده بود.<ref>جعفریان، جریان ها و جنبش های مذهبی ـ سیاسی ایران، ص 365</ref> | ||
* صالحی ضمن پذیرش حاکمیت ملی و نیز تأکید بر این مطلب که حکومت اسلامی بایست سر از قرائتی درآورد که هم مقبول اهل سنت واقع شود و هم نظام بین الملل، به تفسیری از ولایت فقیه پرداخت که هم خصائص شیعی بودن آن کم رنگ و هم میزان انطباق آن با الگوهای دمکراسی بیشتر باشد. وی پس از برپایی حکومت اسلامی در ایران به شدت از ولایت انتخابی فقیه و نقش مردم در مشروعیت دهی آن حمایت کرد.<ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 431</ref> | * صالحی ضمن پذیرش حاکمیت ملی و نیز تأکید بر این مطلب که حکومت اسلامی بایست سر از قرائتی درآورد که هم مقبول اهل سنت واقع شود و هم نظام بین الملل، به تفسیری از [[ولایت فقیه]] پرداخت که هم خصائص شیعی بودن آن کم رنگ و هم میزان انطباق آن با الگوهای دمکراسی بیشتر باشد. وی پس از برپایی حکومت اسلامی در ایران به شدت از ولایت انتخابی فقیه و نقش مردم در مشروعیت دهی آن حمایت کرد.<ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 431</ref> | ||
* صالحی نجف آبادی با تاکید بر اینکه حکومت باید از انتقاد استقبال کند و با منطق با اپوزسیون برخورد نماید، از حقوق شهروندی و دینی اپوزسیون دفاع و دولتمردان را به تصحیح و اصلاح اندیشه دینی خود در قبال این اقلیت معترض دعوت نمود.<ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 441</ref> | * صالحی نجف آبادی با تاکید بر اینکه حکومت باید از انتقاد استقبال کند و با منطق با اپوزسیون برخورد نماید، از حقوق شهروندی و دینی اپوزسیون دفاع و دولتمردان را به تصحیح و اصلاح اندیشه دینی خود در قبال این اقلیت معترض دعوت نمود.<ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 441</ref> | ||
* صالحی توجه به مشترکات موجود میان فرق اسلامی را ضروری می داند و اختلافات اعتقادی و فقهی آنان را نه نشانه ای از انحراف بلکه نتیجه طبیعی اجتهاد و تکفر آزاد بر می شمرد. وی با اقامه دلایلی ثابت می کند که اجتهاد و تقلید اهل سنت مجزی است و اگر مجتهدی شیعی در مواردی فقه اهل سنت را صحیح تر تشخیص دهد می تواند به آن عمل کند.<ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 443 ـ 442</ref> | * صالحی توجه به مشترکات موجود میان فرق اسلامی را ضروری می داند و اختلافات اعتقادی و فقهی آنان را نه نشانه ای از انحراف بلکه نتیجه طبیعی اجتهاد و تکفر آزاد بر می شمرد. وی با اقامه دلایلی ثابت می کند که [[اجتهاد]] و [[تقلید]] [[اهل سنت]] مجزی است و اگر مجتهدی شیعی در مواردی فقه اهل سنت را صحیح تر تشخیص دهد می تواند به آن عمل کند.<ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 443 ـ 442</ref> | ||
* صالحی برخلاف روحانیون سنتی که به دلایل جنسیتی، زنان را از عهده دار شدن مسئولیت های اجتماعی و سیاسی محروم می دانند، آن را نوعی ظلم بر جنس مخالف می انگارد و خواهان بازنگری در ادله و دلالت روایات وارده در این باب است. <ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 444</ref> | * صالحی برخلاف روحانیون سنتی که به دلایل جنسیتی، زنان را از عهده دار شدن مسئولیت های اجتماعی و سیاسی محروم می دانند، آن را نوعی ظلم بر جنس مخالف می انگارد و خواهان بازنگری در ادله و دلالت روایات وارده در این باب است. <ref>فراتی، روحانیت و تجدد، ص 444</ref> | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
عناوین مقالات به ترتیب تاریخ نگارش عبارتند از: | عناوین مقالات به ترتیب تاریخ نگارش عبارتند از: | ||
{{ستون-شروع}} | |||
# رابطه حقوق و اخلاق (سال ۱۳۳۸)؛ | # رابطه حقوق و اخلاق (سال ۱۳۳۸)؛ | ||
# على علیهالسلام در بستر شهادت (۱۳۳۹)؛ | # على علیهالسلام در بستر شهادت (۱۳۳۹)؛ | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۷: | ||
# آیا اسلام دین خون و شمشیر است؟ (۱۳۴۴)؛ | # آیا اسلام دین خون و شمشیر است؟ (۱۳۴۴)؛ | ||
# مفهوم وحدت اسلامى (۱۳۶۳). | # مفهوم وحدت اسلامى (۱۳۶۳). | ||
{{پایان}} | |||
===کتاب ها=== | ===کتاب ها=== | ||
{{ستون-شروع}} | |||
# جمال انسانیّت یا تفسیر سوره یوسف؛ | # جمال انسانیّت یا تفسیر سوره یوسف؛ | ||
# [[شهید جاوید]]؛ | # [[شهید جاوید]]؛ | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۰: | ||
# غلوّ ـ درآمدى بر افکار و عقاید غالیان در دین؛ | # غلوّ ـ درآمدى بر افکار و عقاید غالیان در دین؛ | ||
# قضاوت زن در فقه اسلامى همراه با چند مقاله دیگر.<ref>[http://www.nsalehi.com/%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%89-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D9%89%D8%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B4%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%8A%D8%AA%E2%80%8F-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91/ سیری در زندگی و آثار آیت الله صالحی نجف آبادی]</ref> | # قضاوت زن در فقه اسلامى همراه با چند مقاله دیگر.<ref>[http://www.nsalehi.com/%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%89-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D9%89%D8%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B4%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%8A%D8%AA%E2%80%8F-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91/ سیری در زندگی و آثار آیت الله صالحی نجف آبادی]</ref> | ||
{{پایان}} | |||
==درگذشت== | ==درگذشت== | ||
نسخهٔ ۲۴ فوریهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۲۱
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ ۲۱ فوریه ۲۰۱۵ توسط [[کاربر:{{{کاربر}}}]] برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
نعمت الله صالحی نجف آبادی نویسنده کتاب شهید جاوید
ولادت
نعمت الله صالحی نجف آبادی در سال 1302 در شهر نجف آباد متولد شد. پدر وی حسینعلی صالحی کشاورز بود.
تحصیلات
شانزده ساله بود که تحصیلات مقدماتی را گذراند و در سال 1318 به اصفهان رفت و پس از گذراندن دروس ادبیات عرب به درس حاج آقا رحیم ارباب و محمد حسن عالم نجف آبادی رفت تا شرح لمعه و رسائل بیاموزد.[۱]
در اصفهان علاوه بر تحصیل، مدتی در مدرسه ذوالفقار به تدرسی مغنی پرداخت و در درس او جمع کثیری از طلاب شرکت می کردند. صالحی در سال 1325 به تشویق بهشتی جهت ادامه تحصیل دروس خارج فقه و اصول به قم مهاجرت و به جرگه شاگردان آیت الله بروجردی پیوست و تا پایان عمر از شاگردان وی بود؛ و همزمان در سر درس سید محمد داماد و امام خمینی هم حضور می یافت. همچنین صالحی در درس فلسفه علامه طباطبایی نیز شرکت کرد و منظومه سبزواری و اسفار ملاصدرا را در نزد وی آموخت.
از اساتید حوزه علمیه قم
صالحی تا سال 1352 از مدرسین برجسته ادبیات عرب، شرح لمعه، رسائل، مکاسب و کفایه بود.[۲]
مهدوی کنی، هاشم رفسنجانی، محمدی گیلانی، محفوظی، حسن صانعی، لاهوتی اشکوری، طاهری اصفهانی، مصطفی خمینی، باریک بین، احمد جنتی، ربانی املشی، سید محمد دعایی، مدرسی طباطبایی و ناطق نوری از شاگردان وی بودند. [۳]
از نویسندگان حوزوی
صالحی نجف آبادی از اواخر دهه سی به جرگه نوسندگان حوزوی پیوست و طی سال های 1345 ـ 1338 در نشریه مکتب تشیع و مجله مکتب اسلام سیزده مقاله به رشته تحریر درآورد.[۴] وی همچنین از نویسندگان سالنامه مکتب جعفری بود.[۵]
ورود به عرصه سیاست
صالحی نجف آبادی در جریان ملی شدن صنعت نفت با حضور در برخی از میتینگ های سیاسی ـ که معمولاً سخنران آنها شمس قنات آبادی بود ـ با جریان های سیاسی آشنا شد. حتی او جهت اخذ تأییده ای برای کاندیداتوری فرد مهمی در نجف آباد به دیدار کاشانی رفت و از نزدیک با او به گفتگو پرداخت.[۶]
آغاز نهضت امام خمینی(ره) در سال 1341 صالحی را با سیاست پیوند زد. وی به جرگه مروجین مرجعیت امام خمینی پیوست. صالحی در سال 1349 اعلامیه ای در تایید مرجعیت امام منتشر ساخت. این اعلامیه در کنار حساسیت هایی که پیرامون او درباره شهید جاوید به وجود آمده بود، موحب دستگیری او در مرداد 1352 و تبعید شدن سه ساله اش به شهرهای ابهر، تویسرکان و مهاباد شد.[۷]
پس از پیروزی انقلاب اسلامی
صالحی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در حوزه علمیه قم ماند و به فعالیت های علمی ادامه داد. نخست در مسجد امام به تدریس نهج البلاغه پرداخت و به تدریج با اهمیت یافتن مسئله ولایت فقیه در سال 1361ـ 1360 دست به بررسی آن زد و از مفهوم انشایی ولایت فقیه یا مشروعیت مردمی و انتخابی آن دفاع کرد. او در آن مباحث برای اولین بار نظریه مشهور آن روزها که ولی فقیه باید مجتهد اعلم باشد را رد کرد و نظر داد ولی فقیه در جمع مجتهدان مثل وزیر بهداری در جمع پزشکان است.[۸]
با آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به بررسی فقهی مسئله جهاد در اسلام پرداخت. صالحی در این بررسی که به صورت 73 جلسه درسی برگزار شد، ضمن نفی جهاد ابتدایی در اسلام به تفاوت اقوال فقها با آنچه در قرآن و سیره نبوی است، پرداخت و با اصل قرار دادن صلح در روابط بین مسلمانان با سایر دول به توجیه دفاعی بودن جنگ های پیامبر اسلام(ص) همت گماشت. در خلال تدریس، صالحی طی نامه ای از مسئولان جنگ به علت تحریم کنفرانس طائف ـ که به بررسی جنگ ایران و عراق می پرداخت ـ انتقاد کرد. این نامه که به صورت محرمانه در اسفند ماه 1359 برای مسئولان نظام فرستاده شده بود، بعد از مدتی از بولتن نهضت آزادی منتشر شد.[۹]
روش پژوهش وی
اگر چه ثمرات علمی صالحی در باب ناسوتی کردن دین، او را به جریان روشنفکری نزدیک و از حوزه جدا می ساخت، اما او برخلاف روشنفکران که در پارادایم سنت زیست نمی کردند و بر مبنای عقل مدرن به بازخوانی آموزه های دینی می پرداختند، در درون سنت می اندیشید و به نقد اصولی باورهای متداوله زمانه می پرداخت.[۱۰]
- صالحی معتقد بود باید روش تحقیقاتی و اجتهادی در حوزه های علمیه اصلاح شود تا از رهگذر آن، تفکر سنتی حوزه اصلاح گردد. او برخلاف منطق قدیم و معمول حوزه که روش هر علم را جزء مبادی آن علم نمی دانست، به روش اهمیت زیادی می داد و منهجی خاص که منطبق با متدولوژی های جدید بود در پژوهش های خود به کار می برد.[۱۱]
- وی معتقد بود تفکر دینی پس از عصر شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی بالاخص در باب امامان از خلوص افتاده و دچار غلو شده است.[۱۲] وی برای دریافت دین به عصر شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی باز می گردد و زبان آنان را روایتی واقع بینانه تری از زندگی مومنانه تفسیر می کند. از نظر وی قرابت آنان به عصر معصومان معیار و حجتی برای انحنای تفکر دینی از قرن سوم به بعد است.[۱۳]
- وی علاوه بر نص قرآن، روح آن را که عدالت باشد معیاری عام تر برای پذیرش یا رد حدیث می داند و بر مبنای آن به فتاوای شاذ تن می دهد.[۱۴]
- صالحی با مفروض دانستن لزوم تردید در هرآنچه که می آموخت، به میراث اسلامی، نگاهی مقدس آمیز نداشت و همه آنچه را می یافت اسطوره وار نمی نگریست، جز قرآن که برای او نصاً و روحاً مقدس و معیار بود.[۱۵]
- از دیدگاه صالحی اگر دین پیام جاودانه دارد، بایست هم به درد هر روزگار بخورد و هم تمام الگوها و سرمشق هایش برای دیگران تجربه پذیر گردد و این تحجر و غلو است که دین را برای الگو سازی برای انسان معاصر از کار می اندازد. [۱۶]
اندیشه های صالحی نجف آبادی
- صالحی در باب علم امام دیدگاه خاصی دارد. وی معتقد بود که مقتضای ادله بیش از این نیست که امام باید به تمامی احکام دینی و مسائل مورد نیاز مردم علم داشته باشد ولی دلیلی بر آگاهی امام از تمامی حوادث گذشته و آینده نداریم. [۱۷]
- یکی از دیدگاه های اصلی کتاب شهید جاوید طرح بحثِ هدف امام حسین(ع) از قیام عاشورا بود که آن را تشکیل حکومت عنوان کرده بود.[۱۸]
- صالحی ضمن پذیرش حاکمیت ملی و نیز تأکید بر این مطلب که حکومت اسلامی بایست سر از قرائتی درآورد که هم مقبول اهل سنت واقع شود و هم نظام بین الملل، به تفسیری از ولایت فقیه پرداخت که هم خصائص شیعی بودن آن کم رنگ و هم میزان انطباق آن با الگوهای دمکراسی بیشتر باشد. وی پس از برپایی حکومت اسلامی در ایران به شدت از ولایت انتخابی فقیه و نقش مردم در مشروعیت دهی آن حمایت کرد.[۱۹]
- صالحی نجف آبادی با تاکید بر اینکه حکومت باید از انتقاد استقبال کند و با منطق با اپوزسیون برخورد نماید، از حقوق شهروندی و دینی اپوزسیون دفاع و دولتمردان را به تصحیح و اصلاح اندیشه دینی خود در قبال این اقلیت معترض دعوت نمود.[۲۰]
- صالحی توجه به مشترکات موجود میان فرق اسلامی را ضروری می داند و اختلافات اعتقادی و فقهی آنان را نه نشانه ای از انحراف بلکه نتیجه طبیعی اجتهاد و تکفر آزاد بر می شمرد. وی با اقامه دلایلی ثابت می کند که اجتهاد و تقلید اهل سنت مجزی است و اگر مجتهدی شیعی در مواردی فقه اهل سنت را صحیح تر تشخیص دهد می تواند به آن عمل کند.[۲۱]
- صالحی برخلاف روحانیون سنتی که به دلایل جنسیتی، زنان را از عهده دار شدن مسئولیت های اجتماعی و سیاسی محروم می دانند، آن را نوعی ظلم بر جنس مخالف می انگارد و خواهان بازنگری در ادله و دلالت روایات وارده در این باب است. [۲۲]
تألیفات
آثار قلمى صالحى نجف آبادی بر اساس تاریخ نگارش آنها عبارتند از:
مقالات
از مجموع چهارده مقاله؛ سیزده مقاله پیش از انقلاب اسلامى در سالهاى ۱۳۳۸ تا ۱۳۴۵ در نشریه «مکتب تشیّع» و مجلّه «مکتب اسلام» منتشر شد و مقاله اخیر پس از پیروزى انقلاب اسلامى به دعوت شوراى مرکزى ائمّه جمعه درباره «مفهوم وحدت اسلامى» در سال ۱۳۶۳ نگارش یافته است.
عناوین مقالات به ترتیب تاریخ نگارش عبارتند از:
- رابطه حقوق و اخلاق (سال ۱۳۳۸)؛
- على علیهالسلام در بستر شهادت (۱۳۳۹)؛
- على علیهالسلام مردى که دنیا او را نشناخت (۱۳۴۰)؛
- فاطمه بانوى نمونه (۱۳۴۰)؛
- عید غدیر یا ولایتعهدى على علیهالسلام (۱۳۴۰)؛
- یک امتیاز روشن قرآن (۱۳۴۰)؛
- بانوى مهربان در کنار پدر (۱۳۴۰)؛
- مقایسه تواریخ قرآن با کتب عهدین (۱۳۴۱)؛
- یک نیروى مرموز (۱۳۴۱)؛
- گوشه اى از سیاست خارجى اسلام (۱۳۴۲)؛
- چرا على علیهالسلام زمامدارى را قبول کرد؟ (۱۳۴۳)؛
- آیا على علیهالسلام قاتل خود را بیدار کرد؟ (۱۳۴۳)؛
- آیا اسلام دین خون و شمشیر است؟ (۱۳۴۴)؛
- مفهوم وحدت اسلامى (۱۳۶۳).
کتاب ها
- جمال انسانیّت یا تفسیر سوره یوسف؛
- شهید جاوید؛
- ولایت فقیه حکومت صالحان؛
- عصاى موسى یا درمان بیمارى غلوّ؛
- نگاهى به حماسه حسینى استاد مطهّرى؛
- پژوهشى جدید در مبحث فقهى؛
- حدیثهاى خیالى در تفسیر مجمع البیان به همراه چهار مقاله تفسیرى؛
- جهاد در اسلام؛
- غلوّ ـ درآمدى بر افکار و عقاید غالیان در دین؛
- قضاوت زن در فقه اسلامى همراه با چند مقاله دیگر.[۲۳]
درگذشت
صالحى نجف آبادى، شنبه ۱۶ اردیبهشت ماه ۱۳۸۵ در بیمارستان بقیّه اللّه الاعظم تهران درگذشت و در روز دوشنبه ۱۸ اردیبهشت در نجف آباد تشییع و به خاک سپرده شد.[۲۴]
پانویس
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 416
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 417 برای معرفی شاگردان امام خمینی ر.ک: روحانی، نهضت امام خمینی، ج 1، ص 67 ـ 60
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 417 ـ 416
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 418
- ↑ جعفریان، جریان ها و جنبش های مذهبی ـ سیاسی ایران، ص 175
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 423
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 424
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 424
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 425
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 426
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 425
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 427
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 430
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 427
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 429
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 430
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 431 ـ 430
- ↑ جعفریان، جریان ها و جنبش های مذهبی ـ سیاسی ایران، ص 365
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 431
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 441
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 443 ـ 442
- ↑ فراتی، روحانیت و تجدد، ص 444
- ↑ سیری در زندگی و آثار آیت الله صالحی نجف آبادی
- ↑ سیری در زندگی و آثار آیت الله صالحی نجف آبادی
منابع
- جعفریان، رسول، جریان ها و جنبش های مذهبی ـ سیاسی ایران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، 1380ش.
- فراتی، عبدالوهاب، روحانیت و تجدد با تاکید بر جریان های فکری ـ سیاسی حوزه علمیه قم، پژوهشکده علوم و فرهنگ اسلامی، قم، 1389ش.
- روحانی، حمید، نهضت امام خمینی(ره)، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، موسسه چاپ و نشر عروج، 1381ش.