جعفر بن محمد بن نمای حلی
 | کتابشناسی یا ارجاعات این مقاله ناقص است. میتوانید با اصلاح نحوهٔ ارجاع به منابع بر طبق شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیشیعه کمک کنید. |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | جعفر بن محمد بن جعفر بن هبه الله بن نما حلی |
| لقب | نجم الدین |
| تاریخ وفات | ۶۸۰ق حلّه |
| خویشاوندان سرشناس | محمد بن جعفر ابن نما(پدر) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | محقق حلی • محمد بن جعفر ابن نما |
| شاگردان | علامه حلی |
| تألیفات | مُثیرُالاَحزان و مُنیرُ سُبُلِ الاَشجان • شرحُ الثّارِ فی اَحوالِ المُختار |
نجم الدین جعفر بن محمد بن جعفر بن هبه الله بن نما حلی (وفات ۶۸۰ق در حله)[۱] از عالمان و محدثان شیعه در قرن هفتم هجری و از اعضای خاندان علمی ابننما و استادان علامه حلی بود. وی افزونبر فعالیتهای علمی، شعر نیز میسرود و اشعاری در مدح پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) به او نسبت داده شده است.[۲]
پدرش، محمد بن جعفر ابننما، از فقهای امامیه و از استادان محقق حلی بود. به گفته پژوهشگران، عنوان «ابننما» در متون فقهی، در صورت اطلاق، غالباً به او اشاره دارد.[۳] هبةالله بن نما، جدّ ابننما با کنیه ابوالبقاء،[۴] نیز از بزرگان شیعه و ملقب به «رئیس» و «عفیف» بود[۵] و دیگر اعضای این خاندان، از جمله احمد بن محمد و حسن بن احمد از اساتید شهید اول، نیز در شمار عالمان شیعه قرار داشتند.[۶]
جعفر بن محمد از پدر خود و محقق حلی دانش آموخت و از جمله شاگردان او علامه حلی، برادرش نظامالدین احمد،[۷] محمد بن حسن بن محمد بن مهتدی،[۸] کمالالدین علی بن حسین بن حماد[۹] و عبدالرزاق بن احمد، مشهور به ابنفوطی،[۱۰] بودند.
آثار منسوب به ابننما عبارتاند از:
- مُثیرُالأحزان و مُنیرُ سُبُلِ الأشجان مَقتلی درباره امام حسین(ع) و یاران اوست. طریحی این اثر را به محمد بن جعفر ابننما نسبت داده است.[۱۱] همچنین افندی احتمال داده است که التهاب نیران الأحزان عنوان دیگری برای مثیرالأحزان باشد؛ اما با توجه به گزارش فیض کاشانی درباره کتابی با این عنوان، درستی این احتمال محل تردید دانسته شده است.[۱۲]
- شرحُ الثّار فی أحوال المختار؛ کتابی درباره قیام مختار که علامه مجلسی آن را بهطور کامل در جلد ۴۵ بحارالانوار نقل کرده است.[۱۳] این اثر با عنوان أخذ الثّار نیز شناخته شده[۱۴] و مطالب آن از مقتل ابیمخنف نقل شده است.[۱۵]
- منهج الشیعة فی فضائل وصیّ خاتم الشریعة؛ از دیگر آثار ابننما است.[۱۶]
همچنین، به گفته ابنفوطی، ابننما نوشتهای در نکوهش برادرش، علمالدین اسماعیل، مشتمل بر نثر و نظم نگاشته و نسخهای از آن را به خط خود برای ابنفوطی فرستاده است.[۱۷]
شیخ عباس قمی در فوائد الرضویة از علامه حلی نقل میکند که امیر شهر حلّه هنگام شکار، پرندهای را دید و بازی شکاری را به تعقیب آن فرستاد. پرنده در جریان گریز به مقبره ابننما در «مشهد الشمس» پناه برد و باز نیز پس از دنبال کردن آن، پرنده را گرفت؛ اما اندکی بعد، باز از حرکت ایستاد، پر و بالش به لرزه افتاد و پایش خشک شد. امیر با آگاهی از این ماجرا، آن را نشانه منزلت صاحب مقبره نزد خداوند دانست و به تعمیر قبّه آن اقدام کرد.[۱۸]
پانویس
- ↑ لجنة العلميه فى موسسة الامام الصادق عليه السلام، معجم طبقات المتكلمين، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۱۰۷.
- ↑ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، ج۴، ص۱۵۷
- ↑ پاکنیا تبریزی، «آشنایی با منابع معتبر شیعه مقتل مثیر الاحزان و منیز سبل الاشجان»، ص ۱۶۸.
- ↑ خوانساری، روضات الجنات، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۹
- ↑ مامقانی، تنقيح المقال في علم الرجال، الناشر موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث، ج۱۶ ، ص۱۰۸.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۱، ص۱۰۶
- ↑ خوانساری، روضات الجنات، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۹
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، ۱۳۹۲ق، ص۳۱
- ↑ حر عاملی، امل الامل فی علماء جبل عامل، مکتبة اندلس، ج۲، ص۵۴.
- ↑ مجمع الفكر الإسلامی، موسوعة مؤلفى الامامية، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۸۵.
- ↑ ابن نما، مثیر الاحزان، مقدمه طریحی، ۱۴۰۶ق، ص۹-۱۰.
- ↑ فیض کاشانی، علم الیقین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۸۲۴
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۳۴۶.
- ↑ خوانساری، روضات الجنات، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۹ ؛ ثقة الاسلام تبریزی، مرآت الکتب، ۱۴۱۴ق، ج۳، ص۳۴۲
- ↑ ثقة الاسلام تبریزی، مرآت الکتب، ۱۴۱۴ق، ج۳، ص۳۴۲.
- ↑ خوانساری، روضات الجنات، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۹
- ↑ ابن فوطی، تلخیص مجمع الآداب، ۱۴۰۱ق، ج۴، ص۵۷۰
- ↑ قمی، فواید الرضویه، موسسه بوستان کتاب، ص۸۱
منابع
- آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، طبقات اعلام الشیعه، به کوشش علی نقی منزوی، بیروت، بینا، ۱۳۹۲ق.
- ابن فوطی، عبدالرزاق بن احمد، تلخیص مجمع الآداب، به کوشش احمد حسینی، قم، بینا، ۱۴۰۱ق.
- ابن نما، جعفر بن محمد، مثیر الاحزان و منیر سبل الاشجان، قم، مدرسة الإمام المهدی، ۱۴۰۶ق.
- امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.
- پاکنیا تبریزی، عبدالکریم، «آشنایی با منابع معتبر شیعه: مقتل مثیرالأحزان و منیر سبل الأشجان»، مبلغان، شماره ۱۳۶، دی و بهمن ۱۳۸۹ش.
- تبریزی، علی بن موسی، مرآت الکتب، تحقیق محمدعلی حائری، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، ۱۴۱۴ق.
- حر عاملی، محمد بن حسن، امل الامل فی علماء جبل عامل، تحقیق احمد حسینی اشکوری، بغداد، مکتبة اندلس، بیتا.
- خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات، قم، اسماعیلیان، ۱۳۹۰ق.
- فیض کاشانی، ملا محسن، علم الیقین، تحقیق محسن بیدارفر، قم، بیدار، ۱۳۷۷ش.
- فیض کاشانی، مولی محسن، المحجة البیضاء، به کوشش علی اکبر غفاری، قم، ۱۳۸۳ق.
- قمی، شیخ عباس، فوائد الرضویه فی احوال علماء المذهب الجعفریه.
- لجنه العلميه فى موسسه الامام الصادق عليه السلام، معجم طبقات المتكلمين، قم، موسسه الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۴ق،
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- مجمع الفكر الإسلامی، موسوعة مؤلفى الامامية، قم، مجمع الفكر الإسلامی، ۱۴۲۸ق.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دایرة المعارف بزرگ اسلامی