اقتدا به محمد (کتاب)

اقتدا به محمد(ص)

اطلاعات کتاب
نویسنده	کارل ارنست
موضوع	پاسخ به تصورات نادرست درباره اسلام
زبان	انگلیسی
ترجمه به دیگر زبان‌ها	آلمانی، فرانسه، عربی، ترکی و کره‌ای
اطلاعات نشر
ناشر	هرمس، حقیقت
محل نشر	تهران
ترجمه فارسی
مترجم	قاسم کاکایی، حسن نورائی

اقتدا به محمد(ص)، کتابی است نوشته کارل اِرنست، اسلام‌شناس آمریکایی و استاد دانشگاه، که با هدف آشنایی مخاطبان غربی با اسلام و پاسخ به تصورات نادرست درباره آن دین تألیف شده است. ارنست هدف اصلی از نگارش کتاب را «آشکار ساختن چهره انسانی اسلام» ذکر کرده است.

کتاب در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته و در ایران، مصر، ترکیه، مالزی و اندونزی جوایز متعددی برای مؤلف به همراه داشته است. اقتدا به محمد(ص) برای واحد «آشنایی با اسلام» دانشگاه کارولینای شمالی تدریس می‌شود.

کتاب به چندین زبان از جمله آلمانی، فرانسه، عربی، ترکی و کره‌ای ترجمه شده است. دو ترجمه فارسی از این کتاب موجود است که نخستین ترجمه توسط قاسم کاکایی انجام شده است.

معرفی

کتاب اقتدا به محمد (Following Muhammad: Rethinking Islam in the Contemporary World) تألیف کارل اِرنست، اسلام‌شناس آمریکایی و استاد دانشگاه، که با هدف آشنایی مخاطبان غربی با اسلام و پاسخ به تصورات نادرست درباره آن دین نگاشته شده است. نویسنده در مقدمه کتاب می‌پرسد: «این روزها چه تصویری از کلمه اسلام در ذهن تداعی می‌­شود» و معتقد است معرفی اسلام در رسانه‌ها و نشر غرب وضعیت مناسبی ندارد. ارنست این کتاب را به عنوان جایگزینی متفاوت برای آثار رایج درباره اسلام نوشته که دیدگاهی همدلانه، مدلّل و تحلیلی نسبت به سنت دینی اسلام و مسائل معاصر مسلمانان ارائه می‌دهد. براساس گفته نویسنده در این کتاب تلاش شده از برداشت‌های متعارف در غرب پیرامون اسلام فاصله گرفته شود و فهمی غیربنیادگرایانه از اسلام ارائه گردد.

کتاب اقتدا به محمد، به عنوان منبع درسی برای دانشجویان معرفی شده و برای واحد «آشنایی با اسلام» در دانشگاه کارولینای شمالی تدریس می‌شود. این اثر در کشورهای مختلف اسلامی از جمله مصر، ترکیه، مالزی و اندونزی مورد توجه قرار گرفته و جوایزی برای مؤلف به همراه داشته است. در ایران نیز مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه و دانشگاه شیراز، به صورت مشترک، جایزه‌ای برای نگارش آن به نویسنده اهدا‌ کردند. در عربستان و پاکستان نیز قرار بوده از کتاب تقدیر شود؛ اما به دلیل پرداختن به اسلام شیعی و نیز انتقاد از وهابیت این تقدیر انجام نشد.

اهداف نگارش کتاب

ارنست هدف اصلی خود از نگارش کتاب را «آشکار ساختن چهره انسانی اسلام» می‌داند، امری که تنها با از بین بردن «حجاب‌های جهلی» ممکن می‌شود که قرن‌­ها در ذهن‌های اروپاییان و امریکاییان سایه افکنده است. او این بازسازی فکری نسبت به اسلام را مستلزم دو نوع اقدام می‌داند: نخست، ارائه تصویری کامل، همه‌جانبه و انسانی از مسلمانان در برابر کلیشه‌های رایج؛ و دوم، احیای حافظه تاریخی به جای تجاهل عمومی که موجب فراموشی موضوعاتی مانند استعمار شده است.

نویسنده

مقالهٔ اصلی: کارل ویلیام ارنست

کارل ارنست

کارل ویلیام ارنست (متولد ۵ سپتامبر ۱۹۵۰)، اسلام‌شناس و استاد دانشگاه‌های مختلف در حوزه‌ مطالعات اسلامی است. او با بهره‌گیری از منابع عربی، فارسی و اردو درباره‌ مطالعات اسلامی، تصوف و فرهنگ اسلامی تحقیق و تدریس کرده و آثار متعددی منتشر کرده است. ارنست در سال ۱۹۸۱م از دانشگاه هاروارد دکترا دریافت کرد. او سفرهای پژوهشی متعددی به هند، پاکستان و ترکیه داشته و برای تدریس و شرکت در همایش‌ها به خلیج فارس، ترکیه، ایران و آسیای جنوب شرقی سفر می‌کرد. وی از سال ۱۹۹۲م تا ۲۰۲۲م عضو هیئت علمی گروه مطالعات دینی دانشگاه کارولینای شمالی بود. به عقیده او اسلام ریشه در یک مکان، زمان و یا زبان خاص ندارد، بلکه شبکه‌ای گسترده است که در طول تاریخ و در مکان‌ها و با زبان‌های مختلف شکل گرفته است.

محتوای کتاب

کتاب «اقتدا به محمد (ص)» شامل یک مقدمه توسط نویسنده و شش فصل است.

• فصل اول: اسلام در چشم غرب

ارنست در فصل اول در سه بخش به بررسی سیر تاریخی نگاه غربیان به اسلام می‌پردازد. در بخش اول، وی مدعی است که روابط خصمانه سیاسی امروز غرب و اسلام در بستری از ادعاهای دینی از هر دو طرف شکل گرفته است. بخش دوم این فصل با عنوان «دیدگاه‌های ضد اسلامی از قرون وسطی تا عصر حاضر» به مرور تاریخی روابط جهان غرب و جهان اسلام اختصاص دارد. عنوان بخش سوم «اجتناب از پیش‌­داوری در رویکرد به اسلام» است. نویسنده مهم­ترین مصداق پیش‌­داوری را یکسان‌انگاشتن مسلمانان و فروکاستن تمامی عوامل اقتصادی، جغرافیای، سیاسی، نژادی، ملی، زبانی، تاریخی و... به عامل دینی در زندگی آنها می‌­داند و به این موضوع می‌پردازد.

• فصل دوم: رویکرد به اسلام در قالب دین

نویسنده در فصل دوم به تاریخچه واژه دین می‌پردازد و تلاش می‌کند سوءتفاهم‌های ناشی از آمیخته شدن اسلام با مسائل قومی و نژادی را برطرف کند.‌

• فصل سوم: منابع قدسی اسلام

فصل سوم به قرآن و سنت اختصاص دارد و بر نقش محوری پیامبر اسلام(ص) به عنوان «رحمة للعالمین» در معارف اسلامی تأکید می‌کند. گفته شده، نویسنده در این فصل، با مطرح کردن مسئله ولایت، به دیدگاه‌های شیعی نزدیک شده همچنین به مواضع خصمانه علیه قرآن، به‌ویژه به کتاب آیات شیطانی نوشته سلمان رشدی، پرداخته و پاسخ داده است.

• فصل چهارم: اخلاق و حیات این دنیایی

نویسنده در فصل چهارم به جنبه‌های عملی آموزه‌های اسلام از جمله اخلاق و فقه می‌پردازد.

• فصل پنجم: معنویت در عمل

نگارنده در فصل پنجم به ابعاد عرفانی و معنوی اسلام می‌پردازد و ائمه شیعه(ع) و مشایخ صوفیه را به عنوان رهبران و سرچشمه‌های معنویت و عرفان در دو سنت تشیع و تصوف بررسی می‌کند. در این فصل همچنین مباحثی مانند مخالفت وهابیان با مفهوم ولایت مورد بررسی قرار گرفته است.

• فصل ششم: نتیجه‌گیری

در آخرین فصل تحت عنوان «بازاندیشی به اسلام در قرن بیست و یکم» نگاهی به مسئله‌ اسلام و مقتضیات زمان و همچنین تعامل سنت و تجدد می‌پردازد و بر آن است نشان دهد که چگونه «ایدئولوژی» و «تکنولوژی» بر طرز تلقی مسلمانان و غیرمسلمانان از اسلام تأثیر می‌گذارد.

ترجمه کتاب

کتاب اقتدا به محمد(ص)، به چندین زبان ازجمله آلمانی، فرانسه، عربی، ترکی و کره‌ای ترجمه شد. دو مترجم به صورت جداگانه این کتاب را به زبان فارسی برگردانده‌اند؛ نخستین ترجمه توسط قاسم کاکایی، استاد فلسفه و عرفان اسلامی دانشگاه شیراز، انجام شد. این نسخه که با مقدمه‌ای از نویسنده و مقدمه‌ای از مترجم همراه است، توسط انتشارات هرمس منتشر شد و در روز میلاد پیامبر اسلام در سال ۱۳۸۹ش منتشر گردید. ترجمه دیگر کتاب توسط حسن نورائی بیدخت انجام شده و با مقدمه شهرام پازوکی، توسط انتشارات حقیقت به چاپ رسیده است.