آیه ۴۶ سوره سبأ
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| جزء | ۲۲ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | قیام در راه خدا و اندیشدن درباره رسالت پیامبر(ص) |
آیه ۴۶ سوره سبأ به دعوت مردم به قیام در راه خدا به صورت فردی و گروهی اشاره دارد.[۱] همچنین، توصیه میکند که با تفکر در رفتار پیامبر(ص)، به این نتیجه برسند که او هیچ نقطهضعف روحی ندارد، چرا که سالها در میان آنان زندگی کرده است و اتهام جنون به او ناشی از بیفکری است.[۲]
طبق تفسیر نمونه، واژه «تتفکروا» بدون قید نشاندهنده این است که قرآن اندیشیدن را در تمامی جوانب زندگی بشر امری پسندیده میداند.[۳] علامه طباطبایی نیز معتقد است که تفکر در اینجا به جمله بعد از آن اشاره دارد، یعنی اگر تفکر کنید، خواهید فهمید که پیامبر(ص) از اتهام جنون پاک است.[۴]
فخر رازی در تفسیر خود، این آیه را بیانگر سه اصل اعتقادی میداند: «تَقُومُوا لِلَّهِ» که به توحید اشاره دارد، «ما بِصَاحِبِکُمْ مِنْ جِنَّةٍ» که به نبوت اشاره دارد، و «بَینَ یَدَی عَذابٍ شَدِیدٍ» که به معاد اشاره میکند. حصر در آیه به وسیله «إنما» نشاندهنده ارتباط تنگاتنگ توحید، معاد و نبوت است.[۵]
﴿قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ ٤٦﴾ [سبأ:46]
﴿بگو من فقط به شما یک اندرز میدهم که دو دو و به تنهایی برای خدا به پا خیزید سپس بیندیشید که رفیق شما هیچ گونه دیوانگی ندارد او شما را از عذاب سختی که در پیش است جز هشداردهندهای [بیش] نیست ٤٦﴾
علامه طباطبایی، موعظه را به معنای وصیت و سفارش میداند که به صورت کنایه بیان میشود یا محتوای سفارش را دارد.[۶] به گفته محققان تفسیر نمونه، جمله «اعظکم» (شما را اندرز میدهم)، نشاندهنده این است که خداوند تنها خیر انسان را در نظر میگیرد[۷]. برخی نیز «موعظه» را به معنای یادآوری خیر و آنچه که دل را نرم میکند میدانند. به طور کلی، موعظه به ترغیب به نیکی و بازداری از بدی اشاره دارد و باعث زدودن سختی، قساوت و کینه از دل میشود.[۸]
در مورد این که مراد از یگانه موعظه خداوند در این آیه چیست نظرات متفاوتی بیان شده است. طبرسی و فخر رازی «واحده» را به توحید تفسیر کردهاند[۹] تفسیر بیان السعاده منظور از واحده را ولایت علی بن ابی طالب(ع) دانسته است.[۱۰] بر اساس روایتی که علامه مجلسی در بحار الانوار نقل کرده است، امام صادق(ع) نزول این آیه را مرتبط با ولایت حضرت علی(ع) دانسته است.[۱۱] در این روایت ایشان مراد از «مثنی» را تبعیت از پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) و «فرادی» را پیروی از امامان بعد از حضرت علی(ع) تفسیر میکنند.[۱۲]
پانویس
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ج۷،ص۴۰۷.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ج۷،ص۴۰۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۲ش، ج۱۸، ص۱۳۶
- ↑ طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۶، ص۵۸۶.
- ↑ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۲۵، ص۲۱۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ج ۱۶، ص۵۸۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۲ش، ج۱۸، ص۱۳۶.
- ↑ باقری، «روش تربیتی موعظه؛ چالشها و آسیبها با تأکید بر آموزههای قرآنی»، ص۵۷-۷۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ج۸ ص۶۱۹؛ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ج۲۵، ص۲۱۴.
- ↑ سلطان علی گنابادی، بیان السعاده، ج۳ ص۲۷۶.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۳، ص۳۹۱.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۳، ص۳۹۱.
منابع
- حسن باقری، روش تربیتی موعظه؛ چالشها و آسیبها با تأکید بر آموزههای قرآنی، پژوهشنامه معارف قرآنی، مقاله ۳، دوره ۵، شماره ۱۶، اردیبهشت ۱۳۹۳ش.
- فولادوند، محمدمهدی، ترجمه قرآن(فولادوند)، محقق: الهیئة العلمیة لدار القرآن الکریم(مکتب الدراسات التاریخیة والمعارف الإسلامیة)، الناشر: مکتب الدراسات التاریخیة والمعارف الإسلامیة.
- مکارم شیرازی، ناصر، الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل، قم المقدسة، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب(علیهالسلام)، ۱۴۲۱ق.
- فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر(مفاتیح الغیب)، مکتب تحقیق دار إحیاء التراث العربی، تهران، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، طهران، مرکز دروس من القرآن الثقافی، ۱۴۳۰ق.
- مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، المصحح: الیزدی الطباطبائی، فضل الله، تهران، ناصر خسرو، ۸/ ۷/ ۱۴۱۳ق.
- سلطان علی شاه، محمد بن حیدر، بیان السعادة فی مقامات العبادة، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، تاریخ الطبع: ۱۴۰۸ق.