آیه ۱۶۰ سوره انعام
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره انعام |
| شماره آیه | ۱۶۰ |
| جزء | ۸ |
| اطلاعات محتوایی | |
| آیات مرتبط | آیه ۸۴ سوره قصص و آیه ۲۶۱ سوره بقره و آیه ۱۰ سوره زمر |
آیه ۱۶۰ سوره انعام نشاندهنده رحمت و پاداش وسیع خداوند است که در انتظار نیکوکاران قرار دارد و تهدیدهای آیه قبلی را با این تشویقها تعدیل میکند.[۱] به گفته مفسران، این آیه اصول تربیتی اسلام را بیان میکند که براساس آن، پاداش باید بیشتر از تنبیه باشد و خداوند در پاداشها با فضل و در عقابها با عدل برخورد میکند.[۲]
مفسران این آیه را نشانه رحمت و عدل خداوند دانستهاند[۳] که با آیات ۸۴ سوره قصص، ۲۶۱ سوره بقره و ۱۰ سوره زمر مضمونی مشابه دارد.[۴] محمدجواد مغنیه با استناد به سخن پیامبر(ص) درباره این آیه، عاقبت شومی را برای انسانهایی ترسیم میکند که با وجود پاداش ده برابری اعمال نیک، باز گناهانشان بر کارهای نیکشان سبقت بگیرد.[۵]
به گفته علامه طباطبایی، خداوند یک عمل نیک را ده برابر و یک گناه را به همان میزان حساب میکند و در حسابرسی به هیچکس ظلم نمیکند.[۶] شیخ طبرسی نیز به پاداش چند برابر اعمال نیک در آیات دیگر اشاره کرده است، مانند آیه ۲۶۱ سوره بقره که پاداش اعمال نیک را هفتصد برابر میداند.[۷] به گفته جوادی آملی با توجه به جمله پایانی این آیه و آیات مشابه آن مانند آیه ۴۹ و ۱۲۴ سوره نساء، نیز خداوند به هیچکس، نه نیکوکار و نه بدکار، ظلم نمیکند.[۸]
﴿مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ١٦٠﴾ [انعام:160]﴿هر کس کار نیکی بیاورد، ده برابر آن [پاداش] خواهد داشت، و هر کس کار بدی بیاورد، جز مانند آن جزا نیابد و بر آنان ستم نرود ١٦٠﴾
در تفاسیر روایی «حسنه» به دوستداشتن و ولایت اهلبیت(ع) و «سیئه» به دشمنی اهلبیت(ع) تأویل شده است.[۹] شیخ طبرسی «حسنه» را توحید و «سیئه» را شرک میداند.[۱۰] مکارم شیرازی آن را شامل هر عمل و فکر نیک و بد میداند.[۱۱] محسن قرائتی معتقد است که نیّت نیک نیز پاداش دارد، ولی نیّت بد بدون عمل کیفر ندارد.[۱۲]
جوادی آملی با توجه به واژه «جاء» در آیه معتقد است که پاداش دهبرابری برای اعمال نیک در نظر گرفته میشود، پاداشی که با گناه از بین نرود و در روز قیامت به محضر الهی عرضه گردد. همچنین، برخی از گناهان با توبه و انجام اعمال نیک به حسنه تبدیل میشوند.[۱۳]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۶، ص۵۵.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۵۹۳.
- ↑ فضلالله، تفسیر من وحی القرآن، ۱۴۳۹ق، ج۶، ص۳۴۸.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۱ش، ج۲۷، ص۶۰۲.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۲۹۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۷، ص۳۹۰.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۶۰۲.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۱ش، ج۲۷، ص۶۰۶.
- ↑ کوفی، تفسیر فرات الکوفی، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۳۹؛ عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۸۶.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۶۰۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۶، ص۵۵.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۵۹۳.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۱ش، ج۲۷، ص۵۹۶.
منابع
- اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الائمه(ع)، تصحیح و تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، تبریز، بنیهاشمی، چاپ اول، ۱۳۸۱ق.
- جوادی آملی، عبد الله، تفسیر تسنیم(ج۲۷)، تحقیق: محمد فراهانی، قم، اسراء، چاپ اول، ۱۳۹۱ش.
- سعدی شیرازی، مصلح بن عبدالله، شرح بوستان، شرح: محمد خزائلی، تهران، جاویدان، ۱۳۵۶ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۳۵۲ش.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسی القرآن، بیروت، دار المعرفه، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
- عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح: هاشم رسولی، تهران، مکتبه العلمیه الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۸۰ق.
- فضلالله، سید محمدحسین، تفسیر من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۳۹ق.
- کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات الکوفی، تصحیح: محمد کاظم، تهران، وزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی. مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دار الکتاب الإسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ سی و دوم، ۱۳۷۴ش.