علی قدوسی
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | علی قدوسی |
| لقب | از شهدای انقلاب اسلامی |
| تاریخ تولد | ۱۲ مرداد ۱۳۰۶ش |
| تاریخ وفات | ۱۴ شهریور ۱۳۶۰ش |
| محل دفن | حرم حضرت معصومه(س) |
| شهر وفات | تهران |
| خویشاوندان سرشناس | علامه طباطبایی |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سید حسین بروجردی، سید روح الله خمینی، محمد صدوقی |
| محل تحصیل | قم |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| سیاسی | دادستان انقلاب، عضو شورای عالی قضایی. |
| اجتماعی | از موسسین و مدیران مدرسه حقانی و مکتب توحید. |
علی قُدّوسی (۱۳۰۶-۱۳۶۰ش) روحانی شیعه و از مبارزان علیه حکومت پهلوی. وی از مؤسسان و مدیران مدرسه علمیه حقانی بود. همچنین وی بنیانگذار مکتب توحید بود که بعد از انقلاب اسلامی ایران تبدیل به حوزه علمیه خواهران شد. شاگردان و تربیتشدگان مدرسه تحت مدیریت او سمتها و مسئولیتهای مهمی را بعد از انقلاب به عهده گرفتند. بعد از انقلاب اسلامی، دادستان انقلاب شد. در جریان بمبگذاری دادستانی در ۱۴ شهریور ۱۳۶۰ش به شهادت رسید. وی داماد علامه طباطبایی است. یکی از فرزندان قدوسی در جنگ ایران و عراق به شهادت رسید.
زندگی نامه و تحصیلات
علی قدوسی در ۱۲ مرداد ۱۳۰۶ش در نهاوند متولد شد. پدرش آخوند ملا احمد از روحانیان منطقه بود. قدوسی تحصیلات مقدماتی را در مکتبخانه و نزد پدر آموخت و سپس به تحصیل در آموزشگاههای جدید پرداخت و در سال ۱۳۲۱ش، برای ادامه تحصیل به قم رفت.[۱]
قدوسی دروس مقدمات و سطح حوزه را از اساتیدی چون محمد صدوقی فراگرفت و در درس خارج آیتالله بروجردی و امام خمینی شرکت کرد و در سال ۱۳۴۱ش به درجه اجتهاد رسید. قدوسی در درس علامه طباطبایی نیز حضور داشت و با دختر علامه، نجمه سادات طباطبایی، ازدواج کرد.[۲]
محمدحسن قدوسی، فرزند بزرگ علی قدوسی، دانشجوی جامعهشناسی دانشگاه مشهد بود که در ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ش زخمی شد. پس از انقلاب، در تاسیس انجمن اسلامی دانشگاه مشهد فعال بود و با شروع جنگ به جبهه رفت و در ۱۵ دی ۱۳۵۹ش در هویزه به شهادت رسید.[۳]
فعالیتهای سیاسی-مذهبی
در دوران ملی شدن صنعت نفت (۱۳۳۰-۱۳۳۲ش)، قدوسی با سید ابوالقاسم کاشانی همکاری کرد، با فداییان اسلام ارتباط داشت و از حامیان نواب صفوی بود. او در همان سالها آموزشهای نظامی دید و در نهاوند با فعالیتهای حزب توده مقابله کرد.[۴]
قدوسی از طرفداران نهضت امام خمینی بود و عضو گروه یازده نفرهای از مدرسین حوزه شد که برای مبارزه با رژیم شاه، اصلاح نظام آموزشی حوزه و ایجاد تحرک در شخصیتهای مبارز فعالیت میکردند. در فروردین ۱۳۴۵ش، اساسنامه این گروه به دست ساواک افتاد و قدوسی که مسئولیت اطلاعات و اخبار گروه را بر عهده داشت، دستگیر، زندانی و شکنجه شد.[۵]
تأسیس مدرسه حقانی
قدوسی پس از آزادی از زندان به قم بازگشت و با همکاری سید محمد حسینی بهشتی، تلاش کرد تا با حفظ اصالتهای حوزه علمیه و با تکیه بر نقاط قوت آن، برنامههای آموزشی جدیدی را طراحی کند. این برنامهها شامل برنامهریزی دقیق، استفاده از روشهای ارزشیابی، برگزاری آزمونهای منظم و نظارت مستقیم بر متون درسی بود. این تلاشها در نهایت به تأسیس مدرسه حقانی در سال ۱۳۳۹ش منجر شد.[۶] دانشآموختگان این مدرسه پس از انقلاب نقش مهمی در تأسیس و اداره برخی نهادها ایفا کردند.[۷]
تاسیس مکتب توحید
در سال ۱۳۵۲ش، قدوسی «مکتب توحید» را برای آشنایی بانوان با اعتقادات و مبانی فکری اسلام تأسیس کرد. این مکتب پیش از انقلاب، با آموزش اسلامی به زنان، نیروهایی را تربیت کرد که در بسیج زنان برای انقلاب نقش داشتند. پس از انقلاب، این مرکز به حوزه علمیه خواهران تبدیل شد.[۸]
دادستان انقلاب
قدوسی در آستانه ورود امام خمینی به ایران، عضو فعال کمیته استقبال بود. پس از انقلاب، مسئولیتهایی چون عضویت در شورای عالی قضایی و دادستانی کل انقلاب را بر عهده گرفت. او آییننامه دادگاههای انقلاب را تدوین و نیروهای انقلابی را وارد سیستم قضایی کرد. همچنین طرحهایی برای تغییرات در وزارت فرهنگ ارائه داد.[۹]
شهادت
قدوسی شنبه ۱۴ شهریور سال ۱۳۶۰ش بر اثر انفجار بمبی توسط سازمان مجاهدین خلق در دادستانی به شهادت رسید. پیکر او پس از تشییع در تهران به قم منتقل و در حرم حضرت معصومه(س) دفن شد.[۱۰] امام خمینی در پیامی، تقوا، حسن عمل، استقامت و تعهد علی صدوقی را ستودند و با اشاره به تهمتها، شهادتش را موجب بیداری ناآگاهان دانستند و سالها خدمت و مجاهدت او در راه اسلام را ارج نهادند.[۱۱]
پانویس
- ↑ رجایینژاد، یار قدوسیان و بانی نظم نوین حوزه، ۱۳۹۴ش، شماره ۱۸۳؛ دوران کودکی و زندگی خانوادگی شهید آیتاللّه قدوسی، مجله پیام زن، ۱۳۸۱ش، شماره ۱۲۶.
- ↑ رجایینژاد، یار قدوسیان و بانی نظم نوین حوزه، ۱۳۹۴ش، شماره ۱۸۳؛ دوران کودکی و زندگی خانوادگی شهید آیتاللّه قدوسی، مجله پیام زن، ۱۳۸۱ش، شماره ۱۲۶.
- ↑ «زندگینامه آیت الله علی قدوسی»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران.
- ↑ جمعی از پژوهشگران، گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۸۶۱.
- ↑ جمعی از پژوهشگران، گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۸۶۱.
- ↑ دوران کودکی و زندگی خانوادگی شهید آیتاللّه قدوسی، مجله پیام زن، ۱۳۸۱ش، شماره ۱۲۶.
- ↑ رجایینژاد، یار قدوسیان و بانی نظم نوین حوزه، ۱۳۹۴ش، شماره ۱۸۳.
- ↑ گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۸۶۱.
- ↑ مجله گلبرگ، ۱۳۸۱ش، شماره۳۲.
- ↑ ترور دادستان انقلاب توسط یک کارمند، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج۱۵، ص۱۷۴.
منابع
- امامخمینی، سید روحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، چاپ پنجم، ۱۳۸۹ش.
- دوران کودکی و زندگی خانوادگی شهید آیتاللّه قدوسی، پیام زن، شماره ۱۲۶، شهریور ۱۳۸۱ش.
- رجایینژاد، محمد، یارقدوسیان و بانی نظم نوین حوزه، هفتهنامه حریم امام، شماره ۱۸۳، ۱۳۹۴ش.
- جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، تهران، نشر معروف، ۱۳۸۵ش.
- مجله گلبرگ، شماره ۳۲، مرداد ۱۳۸۱ش.
- ترور دادستان انقلاب توسط یک کارمند، خبرگزاری ایسنا، تاریخ انتشار: ۱۴ شهریور ۱۳۹۶ش.
- «زندگینامه آیت الله علی قدوسی»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.