قبرستان ابن‌بابویه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
قبرستان ابن بابویه
قبرستان ابن بابویه در شهر ری، محل دفن شیخ صدوق.jpg
نام قبرستان ابن بابویه
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان تهران
شهرستان شهر ری
اطلاعات اثر
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۸۱۶
تاریخ ثبت ملی ۵ دی ۱۳۷۵


قبرستان اِبْنُ بابِوَیْه[۱] قبرستانی در شهر ری و دومین گورستان تهران است که بسیاری از علما و مشاهیر ایران در آن دفن شده‌اند. نام این قبرستان برگرفته از نام محمدبن بابویه مشهور به شیخ صدوق یکی از فقها و دانشمندان شیعه است که در این قبرستان مدفون است.

در این قبرستان ابوالحسن جلوه، شیخ رجبعلی خیاط، رحیم موذن زاده اردبیلی، علی اکبر دهخدا، علی اکبر خوشدل تهرانی، محمد صادق فخرالاسلام افشار، علی اکبر غفاری، ابوالقاسم پاینده و علما، دانشمندان و رجال سیاسی بسیاری آرمیده‌اند.

بقعه ابن بابویه در سال ۱۳۷۵ش با شماره ثبت ۱۸۱۶ به عنوان یکی از آثار ملی به ثبت رسیده است.

تاریخچه

قبرستان «ابن بابویه» آرامگاهی ۲۰۰ ساله در دشت وسیع ری است که نزدیک به ۱۰ هکتار وسعت دارد. ری باستانی از کهن‌ترین شهرهای جهان است که تاریخ پیدایش آن به اقوام آریایی می‌رسد. ری بزرگ‌ترین شهر مادها بود و می‌توان نامش را در اسطوره‌های ایرانی یافت. بنا بر آنچه در اوستا آمده، ری سیزدهمین شهری است که در جهان ساخته شده و تاریخ سکونت در آن به سه هزار سال پیش از میلاد برمی‌گردد.[نیازمند منبع]

قبرستان ابن بابویه پیش از ناصرالدین شاه باغ بسیار وسیعی بود، اما در پی کشف جسد سالم فردی در سرداب زیر آن باغ و بدست آمدن سنگی درون سرداب که نشان می‌داد پیکر متعلق به شیخ صدوق است که بیش از ۸۰۰ سال پیش درگذشته، بقعه این دانشمند شیعی قرن چهارم، در آنجا احداث شد.[نیازمند منبع]

نوشته‌های تاریخی حکایت از آن دارند که بنای نخستین این آرامگاه به دوران ساسانی برمی‌گردد که در مقطعی به دلیل وقوع سیل در ری ویران شده است. آرامگاه اولیه شیخ صدوق نیز در گذر زمان به خاطر حمله مغولان و جنگ‌های دوره خوارزمشاهیان و تیموریان و حوادث مختلف طبیعی چندین بار تخریب شد؛ به گونه‌ای که سال‌ها در زیر توده‌های خاک پنهان ماند، اما وقتی بقعه شیخ صدوق در این آرامگاه ساخته شود افراد زیادی در اطراف آن به خاک سپرده شدند.[نیازمند منبع]

مدفونان در این قبرستان

  • شیخ صدوق

بقعه امروزی شیخ صدوق در زمان فتحعلی شاه ساخته شد اما به جز کتیبه‌ای که در آن آیات قران به خط یکی از خوشنویسان معروف دوره قاجار نگاشته شده، هیچ اثر دیگری که نشان از قدمت آرامگاه داشته باشد، در آن وجود ندارد.

محمد باقر خوانساری در کتاب روضات الجنات در این باره نوشته است:

در حدود ۱۲۳۸ قمری و در عهد فتحعلی شاه قاجار مرقد شریف صدوق که در اراضی ری قرار دارد از کثرت باران خراب شد و رخنه‌ای در آن پدید آمد. به جهت تعمیر و اصلاح آن اطرافش را می‌کندند؛ پس به سردابی که مدفنش بود برخوردند، هنگامی که وارد سرداب شدند، با جسدی عریان مواجه شدند. این خبر به سرعت در تهران منتشر شد و به گوش سلطان وقت رسید، وی با جمعی از بزرگان و امنای دولت به جهت مشاهده حضوری به محل آمدند. جمعی از علما و اعیان دولت داخل سرداب شدند و صدق قضیه را به رأی العین مشاهده کردند. پس از آن وی دستور تعمیر و تجدید بنا و تزئینات آن بقعه را صادر کرد.

نویسنده روضات که در آن زمان ۱۲ ساله بوده آورده است:

من خودم بعضی از افراد را که در آن واقعه حضور داشتند، ملاقات کرده‌ام.
  • ابوالحسن جلوه

در جوار بقعه شیخ صدوق و در فاصله نزدیکی از در ورودی این آرامگاه بقعه حاج ابوالحسن جلوه (طباطبایی) حکیم و عالم شیعی قرن سیزدهم است. این بقعه‌ با هشت ستون ساخته شده که بنایی شبیه آرامگاه حافظ در شیراز دارد.

همچنین میرزا لطفعلی نصیری ملقب به صدرالافاضل، سیدمحمد تنکابنی نویسنده کتاب ایضاح الفوائد، آیت الله سید محمد حسین موسوی درچه‌ای از محدثان شیعه و برادر سید محمد باقر درچه ای، آیت الله میرزا ابوالقاسم فلسفی تنکابنی، حجت الاسلام شهید «مقدسیان» از مبارزان فدائیان اسلام و هم‌رزم شهید آیت الله محلاتی، حجت الاسلام حسن خندق آبادی(علامی)، آیت الله مسیح طالقانی در این آرامگاه دفن شده‌اند.

آیت الله شیخ هادی مدرس نوری، آیت الله هاشمی کاشانی، آیت الله سید خلیل زرین کیا لاریجانی، آخوند ملاعلی اکبر فیروزکوهی، حجت الاسلام ثابت الموتی، آیت الله شیخ محمد آملی، آیت الله مجدالمحققین شیخ الاسلامی شیرازی، حجت الاسلام والمسلمین سید رضا دربندی از دیگر علمای شیعه مدفون در جوار شیخ صدوق هستند.

مزار محمد علی مظفری بنیانگذار یتیم خانه‌های مظفری، دکتر سید حسین فاطمی، شیخ موسی دبستانی ادیب و عارف معاصر، جواد فاضل نویسنده و مترجم معاصر و مزار شهدای ۳۰ تیر ۱۳۳۱ش نیز در این مکان قرار دارد.

از آثار ملی

بقعه ابن بابویه ۵ دی ۱۳۷۵ش با شماره ثبت ۱۸۱۶ به عنوان یکی از آثار ملی به ثبت رسیده است. وزارت کشور سال ۱۳۷۳، دستور منع دفن مردگان را در این محدوده صادر کرد.

گالری

پانویس

  1. ابْنُ بابُویَه و ابْنُ بابِوَیْه خوانده می‌شود (ر.ک: لغتنامه دهخدا، ذیل واژه ابن بابویه). البته عموم مردم فارس‌زبان، نون در ابن را با کسره تلفظ می‌کنند.

پیوند به بیرون