امامزاده سبزقبا
 بارگاه امامزاده سبزقبا در دزفول | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| مکان | دزفول |
| وقایع مرتبط | تخریب توسط آشوبگران در حوادث دی ۱۴۰۴ ایران |
| مشخصات | |
| امکانات | کتابخانه، موزه و امکانات رفاهی |
| معماری | |
| بازسازی | دوران صفوی |
امامزاده سبزقَبا، آرامگاهی منسوب به محمد بن موسی(ع) در دزفول است. گفته شده که او برادر امام رضا(ع) است. بنای اولیه آرامگاه در زمان سَلجُوقیان و تیمور گورکانی ساخته و در دوران صفویه بازسازی شد.
ساختمان سبزقبا دارای حیاطی بزرگ با دو گلدسته سبز و یک گنبد مرتفع است. همچنین کتابخانه و موزهای دارد که در آن برخی آثار مربوط به دوران هخامنشیان تا پهلوی نگهداری میشود. در مناسبتهای مذهبی، مراسم مختلفی در این امامزاده برگزار میشود.
در دی ۱۴۰۴ش در حمله عدهای آشوبگر، مقبره، قرآنهای داخل حرم و دیگر تجهیزات امامزاده از بین رفت.
معرفی اجمالی
امامزاده سبزقبا زیارتگاه مذهبی واقع در دزفول[۱] منسوب به محمد بن موسی بن جعفر، مُلَقَّب به سبزقبا، برادر امام رضا(ع) است.[۲] البته برای محل دفن محمد بن موسی، شهرهای دیگری همچون شیراز،[۳] اراک، تفرش و گناباد ذکر شده است.
گفته شده سبزقبا به خاطر ظلم خلفای عباسی و به قصد تبلیغ افکار پدر از مدینه خارج شد و از بصره به خرمشهر و از آنجا به دزفول آمد.[۴] او چون اکثر اوقات مانند دیگر علویان، لباس سبز میپوشید، به سبزقبا معروف شد.[۵]
ساختمان امامزاده سبزقبا دارای صحن بزرگی با دو گلدسته بلند سبزرنگ[۶] و یک گنبد مرتفع است.[۷] مقبرهای با ضریح طلا و نقره دارد.[۸] همچنین یک نمازخانه، سالن اجتماعات و کتابخانه دارد.[۹] دیوارهای حرم و رواقها، آیینهکاری شده و کاشیهای کفشکن نیز با نوشتههایی به خط نستعلیق اجرا شدهاند.[۱۰]
اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان، امامزاده سبزقبا را حرم معنوی اهلبیت(ع) در ایران (پس از حرم امام رضا(ع)، حرم حضرت معصومه و حرم شاهچراغ) شمرده است.[۱۱] در خوزستان ۱۰ ذیالقعده به عنوان روز بزرگداشت سبزقبا نامگذاری شده است.[۱۲] این زیارتگاه به صورت هیئت امنایی اداره میشود.[۱۳]
برنامههای فرهنگی و مذهبی
امامزاده سبزقبا دارای موزهای با زیربنای ۱۶۰ متر مربع است[۱۴] که از سال ۱۳۶۵ش شروع به فعالیت کرده است.[۱۵] بعد از مدتی به خاطر نامناسب بودن محل ذخیره اشیای موزه، ساختمان جدیدی در ضلع شرقی بُقْعِه[۱۶] برای موزه در نظر گرفته شد[۱۷] که در سال ۱۴۰۰ شمسی، افتتاح شد.[۱۸] این موزه دارای اجناس نفیس و گرانبهایی است. از جمله آنها، اشیا و تندیسهای سفالی مربوط به دوره اشکانی، پیهسوزههای قدیمی، ظروف مفرغی و سکههای مربوط به دورههای هخامنشی، اشکانی، تیموری، اسلامی تا دوره پهلوی را میتوان نام برد.[۱۹] همچنین سکههایی منقوش به نام امام رضا(ع) که در دوره عباسی و هنگام سفر این امام به دزفول ضرب شده در این موزه وجود دارد.[۲۰] از دیگر اشیایی که در این موزه نگهداری میشوند، بیش از ۵۰ جلد کتاب خطی و قرآنها و اصول کافی با ابعاد ۲/۵ در ۳/۵ سانتیمتر متعلق به دوره عباسی است.[۲۱]
در مناسبتهای مذهبی، مراسم بسیاری همچون سخنرانی و سوگواری محرم[۲۲] در امامزاده سبزقبا برگزار میشود.[۲۳] هر ساله شب قبل از آغاز ماه محرم، مردم دزفول در قالب هیئت عزاداری پرچم لبیک یا حسین را از آستان علی مالک به امامزاده سبزقبا حمل و نصب میکنند.[۲۴]
تاریخچه
گفته شده بنای اولیه امامزاده سبزقبا در دوران سلجوقیان (قرن پنجم و ششم هجری قمری)[۲۵] و تیمور گورکانی (۷۳۶-۸۰۷ق)[۲۶] (مؤسس سلسله تیموریان) ساخته شد.[۲۷] این بنا در دوره صفویه (۹۰۷ -۱۱۳۵ق) بازسازى و تعمیر شد، ولی به مرور تمام آثار آن دوره حتى کتیبههایى که در آن بود از بین رفت.[۲۸] این بنا در قرن ۱۴ و ۱۵ شمسی هم بازسازی گردید و گنبد جدیدی برای آن ساخته شد.[۲۹]
پیکر غلامعلی رشید، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء نیروهای مسلح ایران که در خرداد سال ۱۴۰۴ش در حمله اسرائیل به ایران به شهادت رسیده بود[۳۰] در حیاط امامزاده سبزقبا دفن شده است.[۳۱]
در دی ۱۴۰۴ش، امامزاده سبزقبا در حمله عدهای آشوبگر به آتش کشیده شد. در این حمله، بخشهایی از مقبره، قرآنها، کتابهای دعا و تجهیزات امامزاده در آتش سوخت و از بین رفت.[۳۲] میزان خسارت واردشده حدود ۴۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.[۳۳]
پانویس
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص... »، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ ناری ابیانه، «وجه تسمیه نام و شهرت امامزادگان...»، ص۱۳۷.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۸، ص۳۱۱.
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی...»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی...»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «سبزقبا»، وبگاه علی بن مهزیار.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول...»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول...»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ جمشیدی، «آستانه متبرکه سبزقبا دزفول...»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول...»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی...»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «برگزاری همایش بزرگداشت حضرت سبزقبا (ع) در دزفول»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «حکم اعضای هیات امنای حرم مطهر حضرت سبزقبا(ع) صادر شد»، خبزگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول...»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ کردی، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع) در دست پيگيري است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول...»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول...»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول...»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ کردی، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع)...»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «سبزقبا»، وبگاه علی بن مهزیار.
- ↑ کردی، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع)...»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «جاذبههای زیارتی و گردشگری دزفول...»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ عصاره، «پل تاریخی دزفول»، ص۵۳.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول...»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول...»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ «جاذبههای زیارتی و گردشگری دزفول...»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «تشییع سپهبد شهید غلامعلی رشید...»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «دفتر تنظیم و نشر آثار و اندیشههای سردار شهید غلامعلی رشید...»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «روایتی هولناک از هتک حرمت حرم سبزقبا(ع)»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «خسارت ۴۰۰ میلیارد تومانی اغتشاشگران...»، خبرگزاری صدا و سیما.
منابع
- «برگزاری همایش بزرگداشت حضرت سبزقبا (ع) در دزفول»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «تشییع سپهبد شهید غلامعلی رشید، فرزندش و سردار نصیر باغبان»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۹ تیر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «جاذبههای زیارتی و گردشگری دزفول/آستان متبرکه سبزقبای دزفول»، خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- جمشیدی، محمدامین، «آستانه متبرکه سبزقبا دزفول؛ حرم معنوی اهل بیت(ع) در شمال خوزستان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی و چهارمین حرم اهل بیت(ع) کشور است»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ خرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «حکم اعضای هیات امنای حرم مطهر حضرت سبزقبا(ع) صادر شد»، خبزگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «خسارت ۴۰۰ میلیارد تومانی اغتشاشگران به آستان مقدس حضرت سبزقبا (ع)»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «دفتر تنظیم و نشر آثار و اندیشههای سردار شهید غلامعلی رشید تشکیل شد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «روایتی هولناک از هتک حرمت حرم سبزقبا(ع)»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۴ دی ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «روز دهم ذیالقعده در دهه کرامت به عنوان روز بزرگداشت سبزقبا (ع) نامگذاری شده است»، وبگاه خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «سبزقبا»، وبگاه علی بن مهزیار، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۴.
- «شهید رشید در خاک آرام گرفت»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- عصاره، مهدی، «پل تاریخی دزفول»، مجله رشد آموزش تاریخ، شماره ۵۷، زمستان ۱۳۹۳ش، ص۵۳.
- «فرماندار دزفول:طرح توسعه حرم سبزقبا(ع) متناسب با سبک اسلامی نیست»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مرداد ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- کردی، رقیه، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع) در دست پيگيري است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۷ مهر ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار: الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار(ع)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول؛ تاریخ مجسم ایران باستانی و اسلامی»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۶ بهمن ۱۳۸۶ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- ناری ابیانه، علیاکبر، «وجه تسمیه نام و شهرت امامزادگان با نگاهی به منابع تاریخی و جعرافیایی بقای متبرکه استان تهران»، مجله وقف میراث جاویدان، شماره ۵۲، زمستان ۱۳۸۴ش.