امامزاده سبزقبا
 بارگاه امامزاده سبزقبا در دزفول | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| مکان | دزفول |
| وقایع مرتبط | تخریب توسط آشوبگران در دی سال ۱۴۰۴ش |
| مشخصات | |
| امکانات | کتابخانه، موزه و امکانات رفاهی |
| معماری | |
| بازسازی | دوران صفوی |
امامزاده سبزقَبا، آرامگاهی منسوب به محمد بن موسی(ع) در دزفول است. گفته شده که او برادر امام رضا(ع) است. بنای اولیه آن در زمان سَلجُوقیان و تیمور گورکانی ساخته شد که دارای گنبدی خیاریشکل بود. در دوران صفویه بازسازی شد.
ساختمان سبزقبا دارای حیاطی بزرگ با دو گلدسته سبز و یک گنبد مرتفع است. همچنین کتابخانه و موزهای دارد که آثار متعلق به دوران هخامنشیان تا پهلوی در آن موجود است. در مناسبتهای مذهبی، مراسم مختلفی در امامزاده برگزار میشود.
در دی سال ۱۴۰۴ش در حمله عدهای آشوبگر، مقبره، قرآنهای داخل حرم و دیگر تجهیزات امامزاده از بین رفت.
معرفی اجمالی
امامزاده سبزقبا زیارتگاه مذهبی در دزفول واقع شده است.[۱] محمد بن موسی، مُلَقَّب به سبزقبا، برادر تنی امام رضا(ع)، در آنجا دفن شده است.[۲] گفته شده سبزقبا که به خاطر ظلم خلفای عباسی از مدینه بیرون آمده بود و از طریق بصره به خرمشهر و از آنجا به دزفول وارد شد.[۳] او چون اکثر اوقات مانند دیگر علویان، لباس سبز میپوشید، به سبزقبا معروف شد.[۴] همچنین نقل شده که سبزقبا در سال ۱۸۳ق در ۱۹ سالگی از دنیا رفت.[۵]
ساختمان امامزاده سبزقبا دارای صحن بزرگی با دو گلدسته بلند سبزرنگ[۶] و یک گنبد مرتفع است.[۷] مقبرهای با ضریح طلا و نقره دارد.[۸] همچنین دارای یک نمازخانه، سالن اجتماعات و کتابخانه میباشد.[۹] دیوارهای حرم و رواقها، آیینهکاری شده و کاشیهای کفشکن نیز با خط نستعلیق است.[۱۰]
گفته شده که امامزاده سبزقبا پس از حرم امام رضا(ع) در مشهد، آستان حضرت فاطمه معصومه(س) در قم و حرم شاهچراغ(ع) در شیراز، چهارمین حرم معنوی اهلبیت(ع) در ایران است.[۱۱] همچنین روز دهم ذیقعده به عنوان روز بزرگداشت سبزقبا نامگذاری شده است.[۱۲] این زیارتگاه به صورت هیئت امنایی اداره میشود.[۱۳]
برنامههای فرهنگی و مذهبی
امامزاده سبزقبا دارای موزهای با زیربنای ۱۶۰ متر مربع است[۱۴] که از سال ۱۳۶۵ش شروع به فعالیت کرده است.[۱۵] بعد از مدتی به خاطر نامناسب بودن محل ذخیره اشیای موزه، ساختمان جدیدی در ضلع شرقی بُقْعِه[۱۶] برای موزه در نظر گرفته شد[۱۷] که در سال ۱۴۰۰ شمسی، افتتاح شد.[۱۸] این موزه دارای اجناس نفیس و گرانبهایی است. از جمله آنها، اشیا و تندیسهای سفالی مربوط به دوره اشکانی، پیهسوزههای قدیمی، ظروف مفرغی و سکههای مربوط به دورههای هخامنشیان، اشکانیان، تیموریان، اسلامی تا دوره پهلوی را میتوان نام برد.[۱۹] همچنین سکههایی منقوش به نام مبارک امام رضا(ع) که در دوره عباسی و هنگام سفر این امام به دزفول ضرب شده در این موزه وجود دارد.[۲۰] از دیگر اشیایی که در این موزه نگهداری میشوند، بیش از ۵۰ جلد کتاب خطی و قرآنها و اصول کافی با ابعاد ۲/۵ در ۳/۵ سانتیمتر متعلق به دوره عباسی است.[۲۱]
در مناسبتهای مذهبی، مراسم بسیاری همچون سخنرانی و عزاداری ایام محرم[۲۲] در امامزاده سبزقبا برگزار میشود.[۲۳] هر ساله شب قبل از آغاز محرم، مردم دزفول در قالب هیئت عزاداری پرچم لبیک یا حسین را از آستان علی مالک به امامزاده سبزقبا حمل و نصب میکنند.[۲۴]
تاریخچه
گفته شده بنای اولیه امامزاده سبزقبا در دوران سلجوقیان (قرن پنجم و ششم هجری قمری)[۲۵] و تیمور گورکانی (۷۳۶-۸۰۷ق)[۲۶] (موسس سلسله تیموریان) ساخته شد.[۲۷] در ابتدا گُنبد آن خیاری شکل بوده است.[۲۸] این بنا در دوره صفویه (۹۰۷ -۱۱۳۵ق) بازسازى و تعمیر شد، ولی به مرور تمام آثار آن دوره حتى کتیبههایى که در آن بود از بین رفته است.[۲۹] در قرن ۱۴ و ۱۵ شمسی هم بازسازی شده و گنبد جدیدی برای آن ساخته شده است.[۳۰]
غلامعلی رشید، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء، و فرزندش حجت الاسلام امین عباس رشید در تاریخ ۲۳ خرداد سال ۱۴۰۴ش در حمله اسرائیل به ایران به شهادت رسیدند.[۳۱] پیکر آنها در ۱۰ تیر ۱۴۰۴ش در حیاط امامزاده سبزقبا دفن شدند.[۳۲]
در دی ۱۴۰۴ش، امامزاده سبزقبا در حمله عدهای آشوبگر به آتش کشیده شد. در این حمله، بخشهایی از مقبره، قرآنها، کتابهای دعا و تجهیزات امامزاده در آتش سوخت و از بین رفت.[۳۳] میزان خسارت واردشده حدود ۴۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.[۳۴]
پانویس
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی و چهارمین حرم اهل بیت(ع) کشور است»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ ناری ابیانه، «وجه تسمیه نام و شهرت امامزادگان با نگاهی به منابع تاریخی و جعرافیایی بقای متبرکه استان تهران»، ص۱۳۷.
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی و چهارمین حرم اهل بیت(ع) کشور است»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی و چهارمین حرم اهل بیت(ع) کشور است»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ جمشیدی، «آستانه متبرکه سبزقبا دزفول؛ حرم معنوی اهل بیت(ع) در شمال خوزستان»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «سبزقبا»، وبگاه علی بن مهزیار.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ جمشیدی، «آستانه متبرکه سبزقبا دزفول؛ حرم معنوی اهل بیت(ع) در شمال خوزستان»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی و چهارمین حرم اهل بیت(ع) کشور است»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «برگزاری همایش بزرگداشت حضرت سبزقبا (ع) در دزفول»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «حکم اعضای هیات امنای حرم مطهر حضرت سبزقبا(ع) صادر شد»، خبزگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول؛ تاریخ مجسم ایران باستانی و اسلامی»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ کردی، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع) در دست پيگيري است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان.
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول؛ تاریخ مجسم ایران باستانی و اسلامی»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول؛ تاریخ مجسم ایران باستانی و اسلامی»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول؛ تاریخ مجسم ایران باستانی و اسلامی»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ کردی، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع) در دست پيگيري است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «سبزقبا»، وبگاه علی بن مهزیار.
- ↑ کردی، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع) در دست پيگيري است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «جاذبههای زیارتی و گردشگری دزفول/آستان متبرکه سبزقبای دزفول»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ عصاره، «پل تاریخی دزفول»، ص۵۳.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام.
- ↑ «جاذبههای زیارتی و گردشگری دزفول/آستان متبرکه سبزقبای دزفول»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «تشییع سپهبد شهید غلامعلی رشید، فرزندش و سردار نصیر باغبان»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «دفتر تنظیم و نشر آثار و اندیشههای سردار شهید غلامعلی رشید تشکیل شد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «روایتی هولناک از هتک حرمت حرم سبزقبا(ع)»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «خسارت ۴۰۰ میلیارد تومانی اغتشاشگران به آستان مقدس حضرت سبزقبا (ع)»، خبرگزاری صدا و سیما.
منابع
- جمشیدی، محمدامین، «آستانه متبرکه سبزقبا دزفول؛ حرم معنوی اهل بیت(ع) در شمال خوزستان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- عصاره، مهدی، «پل تاریخی دزفول»، مجله رشد آموزش تاریخ، شماره ۵۷، زمستان ۱۳۹۳ش، ص۵۳.
- فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، «امامزاده سبز قبا ـ دزفول (خیابان سى مترى)»، وبگاه مزارات ایران و جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- کردی، رقیه، «طرح جامع آستان سبزقبا(ع) در دست پيگيري است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۷ مهر ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- ناری ابیانه، علیاکبر، «وجه تسمیه نام و شهرت امامزادگان با نگاهی به منابع تاریخی و جعرافیایی بقای متبرکه استان تهران»، مجله وقف میراث جاویدان، شماره ۵۲، زمستان ۱۳۸۴ش.
- «سبزقبا»، وبگاه علی بن مهزیار، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۴.
- «حرم حضرت سبزقبا(ع) جزو بقاع شاخص ملی و چهارمین حرم اهل بیت(ع) کشور است»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ خرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «موزه آستان سبزقبا(ع) در دزفول افتتاح شد»، وبگاه اداره کل اوقاف و امور خیریه خوزستان، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «برگزاری همایش بزرگداشت حضرت سبزقبا (ع) در دزفول»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «تشییع سپهبد شهید غلامعلی رشید، فرزندش و سردار نصیر باغبان»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۹ تیر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «خسارت ۴۰۰ میلیارد تومانی اغتشاشگران به آستان مقدس حضرت سبزقبا (ع)»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «جاذبههای زیارتی و گردشگری دزفول/آستان متبرکه سبزقبای دزفول»، خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «فرماندار دزفول:طرح توسعه حرم سبزقبا(ع) متناسب با سبک اسلامی نیست»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مرداد ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «حکم اعضای هیات امنای حرم مطهر حضرت سبزقبا(ع) صادر شد»، خبزگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «دفتر تنظیم و نشر آثار و اندیشههای سردار شهید غلامعلی رشید تشکیل شد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «روایتی هولناک از هتک حرمت حرم سبزقبا(ع)»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۴ دی ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «موزهی آستان ”سبزقبا“ی دزفول؛ تاریخ مجسم ایران باستانی و اسلامی»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۶ بهمن ۱۳۸۶ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «روز دهم ذیالقعده در دهه کرامت به عنوان روز بزرگداشت سبزقبا (ع) نامگذاری شده است»، وبگاه خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «شهید رشید در خاک آرام گرفت»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.