آیه ۲۲ سوره سجده
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره سجده |
| شماره آیه | ۲۲ |
| جزء | ۲۱ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | رویگردانی از آیات الهی، پس از مشاهده آن، بزرگترین ظلم و در خور انتقام الهی. |
| آیات مرتبط | آیه ۵۷ سوره کهف |
آیه ۲۲ سوره سجده به علت عذاب الهی پرداخته و بیان میکند که کافران به آیات خداوند توجه نکردند و خود را مستحق عذاب ساختند. علامه طباطبایی این آیه را ادامه آیات قبلی میداند که در آنها از عذاب صحبت شده است.[۱] محسن قرائتی نیز معتقد است این آیه نقطه مقابل آیه ۱۵ همان سوره است که در آن به تسلیم شدن مومنان اشاره شده بود، درحالیکه در اینجا به رویگردانی کافران از آیات الهی اشاره میشود.[۲]
﴿وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْهَا إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ ٢٢﴾ [سجده:22]
﴿و کیست بیدادگرتر از آن کس که به آیات پروردگارش پند داده شود [و] آنگاه از آن روی بگرداند قطعاً ما از مجرمان انتقامکشندهایم ٢٢﴾
برخی از مفسران بر این باورند که هشدار الهی به کافران میتواند هم از طریق آیات تشریعی (رهنمودهای پیامبران) و هم از راه آیات تکوینی (سختیها و نیز نشانههای موجود در هستی برای شناخت خداوند) صورت گیرد.[۳] بااینحال، بانو امین، مفسر شیعه، معتقد است آنچه در آیه ۲۲ سوره سجده به آن اشاره شده، ناظر به آیات تشریعی است.[۴]
به گفته مفسران، کسانی که نسبت به پیامهای الهی بیتوجهی میکنند، بدترین ظلم را به خود روا میدارند[۵] و چنین افرادی را ظالمترین انسانها میدانند که عظمت الهی را نادیده میگیرند و خود را مستحق عذاب میکنند.[۶] ناصر مکارم شیرازی نیز مجرمان را کسانی میداند که ایمان به مبدأ یا معاد ندارند و بیاعتنایی به هشدارهای الهی، موجب مجازات الهی خواهد شد.[۷]
مفسران معتقدند، انتقام الهی در قرآن به معنای مجازات براساس حکمت خداوند است،[۸] نه انتقام به معنای فرونشاندن سوز دل.[۹] برخی مفسران بر این باورند که خداوند به مجرمان فرصت کافی برای تحقیق و اصلاح داده و پس از اتمام حجت، در نهایت مجازات خواهد کرد. استفاده از واژه «ثُمَّ» در آیه نشان میدهد که انتقام پس از گذشت زمان و فراهم شدن فرصتها اتفاق میافتد.[۱۰]
برخی از مفسران، از جمله در دیدگاههای سیاسی، به استناد آیه ۲۲ سوره سجده، مقابله با جرم را وظیفه حکومت و دولت الهی میدانند. آنها باور دارند که مجازات باید پس از ابلاغ کامل قانون و فرصتی برای اصلاح، انجام شود.[۱۱] این آیه در بیانیهها و آثار سیاسی، به ویژه در جمهوری اسلامی ایران، بهطور گستردهای برای اقدامات انتقامی نظیر عملیات وعده صادق استفاده شده است.[۱۲]
پانویس
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۶، ص۲۶۴.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۷، ص۳۱۶.
- ↑ امین، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، ۱۳۶۱ش، ج۱۰، ص۱۸۲؛ مغنیه، تفسیر کاشف، ۱۳۸۶ش، ج۶، ص۳۰۷.
- ↑ امین، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، ۱۳۶۱ش، ج۱۰، ص۱۸۲.
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۱۶، ص۲۸۹؛ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۷، ص۳۱۶.
- ↑ نجفی خمینی، تفسیر آسان، ۱۳۹۸ق، ص۴۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۷، ص۱۶۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۷، ص۱۶۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۷، ص۱۶۰؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۱۶، ص۲۸۹؛ نجفی خمینی، تفسیر آسان، ۱۳۹۸ق، ص۴۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۷، ص۱۶۰؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۱۶، ص۲۸۹.
- ↑ درس تفسیر استاد علم الهدی، سایت مدرسه فقاهت.
- ↑ «وعده صادق رهبر معظم انقلاب اسلامی محقق شد، سایت خبری مشرق.
- ↑ سایت عصر انتظار.
منابع
- امین، نصرت بیگم، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش.
- بیانیه قرارگاه پدافند هوایی در حمایت از حمله موشکی سپاه، سایت خبری مهر، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۳ش.
- بیانیه مهم هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری، سایت مشرق، تاریخ درج مطلب: ۱۶ دی ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۳ش.
- درس تفسیر استاد علم الهدی، سایت مدرسه فقاهت، تاریخ درج مطلب: ۹۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۳ش.
- رضایی اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهشهای تفسیر وعلوم قرآن، ۱۳۸۷ش.
- حماسه حماس در هنر، سایت خبری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مهر ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۳ش.
- علامه طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، چاپ پنجم، قم، مکتبه الانشر الاسلامی، ۱۴۱۷ق.
- قالیباف: إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِینَ مُنْتَقِمُونَ، سایت خبری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۳ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چ ۱۱، ۱۳۸۳ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چ۱، ۱۳۷۴ش.
- مغنیه، محمدجواد، تفسیر کاشف، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۶ش.
- نجفی خمینی، محمدجواد، تفسیر آسان، تهران، انتشارات اسلامیة، چاپ اول، ۱۳۹۸ق.
- «وعده صادق رهبر معظم انقلاب اسلامی محقق شد، سایت خبری مشرق «تاریخ درج مطلب: ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۳ش.