آیه ۱ سوره فرقان
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه اول سوره فرقان |
| واقع در سوره | فرقان |
| شماره آیه | ۱ |
| جزء | ۱۸ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | جهانیبودن و خاتمیت دین اسلام |
| درباره | حضرت محمد(ص) |
آیه ۱ سوره فُرقان حضرت محمد(ص) را پیامبری برای انذار همه جهانیان معرفی میکند، که بر او فُرقان نازل شده است.[۱]
﴿تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا ١﴾ [فرقان:1]|﴿بزرگ [و خجسته] است کسی که بر بنده خود فرقان [=کتاب جداسازنده حق از باطل] را نازل فرمود تا برای جهانیان هشداردهندهای باشد ١﴾
به گزارش تفسیر نمونه، واژه فرقان گاه بهمعنای قرآن، گاه بهمعنای معجزهای است که بین حق و باطل فرق میگذارد، و گاه بهمعنای تورات به کار رفته است. به گفته مکارم شیرازی، در این آیه و با تکیه بر آیات بعدی، منظور از فرقان، قرآن کریم است.[۲]
برخی از مفسران گفتهاند بر اساس این آیه، هدف نهایی نزول فرقان، انذار و هشدار به همه جهانیان است که از تعبیر «للعالمین» فهمیده میشود. و این نکته بیانگر جهانیبودن رسالت پیامبر اسلام است.[۳] به گفته علامه طباطبایی و محمد صادقی تهرانی این جهانیبودن شامل جنیان هم میشود زیرا عالَمین به معنای موجودات دارای عقل (ذَوِی العقول) است.[۴]
همچنین به گفته مفسران از آنجا که جهانیان اختصاص به دوره خاصی از تاریخ ندارند، و شامل همه مخاطبان در همه مکانها و زمانها میشود، میتوان از این آیه خاتمیت دین اسلام را نیز برداشت کرد.[۵]
به گفته مفسران علت این که در این آیه از واژه «عبد» برای پیامبر استفاده شده آن است که اولا جایگاه و عظمت حضرت محمد(ص) ناشی از بندگی و عبودیت او برای خداوند است[۶] و ثانیا این کاربرد نشان میدهد که محمد بنده خداست و از خود اختیاری ندارد؛ بنابر این قرآن از سوی خداوند نازل شده و ساخته و پرداخته شخص محمد نیست.[۷]
مفسران، شروع شدن این سوره با واژه تبارک را به این دلیل میدانند که اشاره به پربرکت بودن و زوالناپذیر بودن خدا دارد، خدایی که با نارل کردن فرقان بر پیامبر اسلام(ص)، باعث نزول خیر بسیار زیادی به خلق خودش شده است.[۸] به گفته علامه طباطبایی، خداوند این واژه را بیشتر برای خود بکار میبرد و در این آیه اشاره به نعمت هدایت دارد.[۹]
پانویس
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۳۸۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۵، ص۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۱۷۴؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۵، ص۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۱۷۳؛ صادقی تهرانی، الفرقان، ۱۴۰۶ق، ج۲۱، ص۲۶۶.
- ↑ صادقی تهرانی، الفرقان، ۱۴۰۶ق، ج۲۱، ص۲۶۷؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۵، ص۸.
- ↑ صادقی تهرانی، الفرقان، ۱۴۰۶ق، ج۲۱، ص۲۶۷؛ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۳۸۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۱۷۴؛ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۳۸۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۵، ص۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۱۷۳.
منابع
- صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۶ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین، ۱۴۱۹ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش.