آیه ۱۸ سوره توبه

از ویکی شیعه
آیه ۱۸ سوره توبه
مشخصات آیه
جزء۱۰
اطلاعات محتوایی
مکان نزولمدینه
موضوعاعتقادی
دربارهساختن مساجد
آیات مرتبطآیه ۱۷ سوره توبه


آیه ۱۸ سوره توبه آباد‌کنندگان مساجد را فقط کسانی می‌داند که ایمان به خدا و روز قیامت دارند، نماز بر پا داشته، زکات دهند و جز از خدا نمی‌ترسند.[۱] این آیه پنج شرط آباد‌گران مساجد را پس از آن بیان می‌کند که در آیه قبلی گفته شد مشرکان حق آباد‌کردن مساجد را ندارند.[۲]

﴿إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسَى أُولَئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ ۝١٨ [توبه:18]
﴿مساجد خدا را تنها کسانی آباد می‌کنند که به خدا و روز بازپسین ایمان آورده و نماز برپا داشته و زکات داده و جز از خدا نترسیده‌اند پس امید است که اینان از راه‌یافتگان باشند ۝١٨

به گفته علامه طباطبایی مشرکان و اهل کتاب حق آباد‌کردن مساجد را ندارند؛ چرا که مشرکان به خدا و قیامت ایمان ندارند و اهل کتاب بر اساس آیات ۱۵۱ نساء و ۲۱ توبه ایمان صحیحی ندارند.[۳] اهمیت و رکن‌بودن نماز و زکات در بین فروع دین را دلیل اشتراط آن دو برای آبادگران مساجد دانسته‌اند.[۴]

به گزارش شیخ بهایی در کتاب مفتاح الفلاح مفسران درباره مفهوم عمران و آباد‌کردن مسجد دو نظر دارند؛ نظر اول بر ساختن مساجد، نظافت، تهیه فرش و روشنایی آن است. نظر دیگر آباد‌کردن مساجد را رفت‌وآمد به مسجد، عبادت در آن و ترک امور دنیوی و بیهوده می‌داند.[۵] چنان‌که برخی تفاسیر خشیت از خدا در آیه را کنایه از عبادت[۶] و برخی اخلاص در گفتار و اعمال[۷] دانسته‌اند.

کلمه مساجد به صورت مفرد(مسجد) نیز قرائت شده است.[۸] به همین دلیل برخی مفسران مراد از عبارت «مَساجِدَ اللهِ» در این آیه و آیه قبل را مسجد الحرام و برخی همه مسجدها دانسته‌اند.[۹] جوادی آملی همه مساجد را مشمول آیه و مسجد الحرام را مصداق کامل مساجد می‌داند.[۱۰]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۲۱؛ طیب، تفسیر اطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۶، ص۱۹۳؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۳۱۵.
  2. جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۳ش، ج۳۳، ص۳۸۱؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۳۱۴ ـ ۳۱۵.
  3. علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۲۰۳.
  4. علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۲۰۲.
  5. شیخ بهایی، مفتاح الفلاح، ۱۴۰۵ق، ص۴۴.
  6. علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۲۰۲.
  7. مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۴، ص۱۹.
  8. طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۲۰.
  9. طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۲۱.
  10. جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۳ش، ج۳۳، ص۳۸۳

منابع

  • جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، تحقیق: محمد فراهانی و حسین اشرفی، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ اول، ۱۳۹۳ش.
  • شیخ بهایی، محمد بن حسین، مفتاح الفلاح فی عمل الیوم و اللیلة من الواجبات و المستحبات، بیروت، نشر دار الأضواء، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
  • طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.
  • علامه طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
  • مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۲۴ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.