غاشیه
غاشیه نام هشتاد و هشتمین سوره قرآن و یکی از نامهای روز قیامت است. این واژه از ریشه غشاوة بهمعنای پوشاندن و فراگرفتن گرفته شده و به چیزی اشاره دارد که همهچیز را دربرمیگیرد.[۱]
واژه غاشیه در آیه نخست سوره غاشیه آمده است[۲] مفسران با توجه به محتوای سوره، که درباره قیامت است، «غاشیه» را یکی از نامهای قیامت دانستهاند.[۳] به گفته آنان، این نام به رخدادهایی اشاره دارد که در روز قیامت همه انسانها را فرا میگیرد. برخی مفسران نیز معتقدند مقصود از غاشیه، آتشی است که کافران و گناهکاران را فرامیپوشاند.[۴]
در برخی روایات اسلامی، برای واژه غاشیه تفسیرهای تأویلی نیز نقل شده است. بر پایه برخی این روایات، به رخدادهای آخرالزمان و رویارویی با دشمنان دین پس از ظهور امام مهدی(عج) اشاره دارد.[۵] همچنین در روایاتی که از امام صادق(ع) نقل شده، برخی آیات این سوره بر گروههایی تطبیق داده شده که همراهی آنان سودی برای امام ندارد[۶] یا بر حاکمانی که حق اهلبیت(ع) را غصب کردهاند.[۷]
در کتاب تفسیری اطیب البیان ذیل آیه ۲۱ سوره نبأ و آیه ۳۶ سوره نازعات آمده است از مار غاشیه به عنوان موجودی مرتبط با عذاب جهنم یاد شده است که در روز قیامت در کمین کافران است و از دهان آن آتش زبانه میکشد؛ دهان خود را میگشاید و اهل خود را میبلعد.[۸] البته در این کتاب منبع روایی مشخصی برای این گزارش ذکر نشده است.
در زبان فارسی نیز ضربالمثل «از ترس عقرب جراره به مار غاشیه پناه میبرد» برای توصیف وضعیتی بهکار میرود که فرد برای رهایی از مشکلی بزرگ، به دشواری دیگری گرفتار میشود.[۹]
پانویس
- ↑ ابنمنظور، لسان العرب، ۱۴۱۱ق، ج۱۵، ص۱۲۷.
- ↑ سوره غاشیه، آیه ۱.
- ↑ خرمششاهی، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۳ش، ج۲۶، ص۴۱۴.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۵۰.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۱۷۹.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۵۰.
- ↑ طیب، اطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۳، ص۳۵۹ و ۳۸۳.
- ↑ «آشنایی با ریشه ضربالمثلها»، پایگاه خبرنگاران جوان.
منابع
- «آشنایی با ریشه ضربالمثلها»، پایگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ شهریور ۱۳۹۲ش.
- ابنمنظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۱ق.
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق و تصحیح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۳ش.