سید حسن امین

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید حسن امین
سید حسن الامین.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: سید حسن بن سید محسن امین عاملی
تاریخ تولد: ۱۳۲۶ق ـ ۱۲۸۶ش ـ ۱۹۰۸م
زادگاه: دمشق
محل زندگی: سوریه ـ لبنان
تاریخ وفات: ۲۰۰۲م ـ ۱۳۸۱ش
خویشاوندان
سرشناس:
سید محسن امین
محل تحصیل: سوریه  • عراق  • لبنان
تألیفات: تکمیل اعیان الشیعه، مستدرکات اعیان الشیعه، دایرة المعارف الاسلامیة الشیعیة و ...


سید حسن امین عاملی نویسنده و مورخ لبنانی فرزند عالم شیعه سید محسن الامین، نویسنده مشهور و عالم دینی است. امین مدرک کارشناسی ارشد در رشته حقوق داشت و در لبنان و عراق تدریس کرد و منصب قضا را نیز عهده‌دار شد. حسن امین در کنار تحصیل، به فعالیت‌های دانشجویی و سیاسی نیز پرداخت. وی تألیفات و تحقیقات گسترده‌ای در موضوعات مختلف دارد که از مشهورترین آنها دائرة المعارف الاسلامیة الشیعیة و همچنین مستدرک اعیان الشیعه است که در تکمیل اعیان الشیعه اثر پدرش است. وی در سال ۲۰۰۲م درگذشت.

ولادت و تحصیلات

سید حسن به سال ۱۳۲۶ق برابر با ۱۲۸۶ش و ۱۹۰۸م در شهر دمشق (پایتخت سوریه) به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در شهر شقراء دمشق آغاز کرد. در سال ۱۹۱۴م با آغاز جنگ جهانی اول، همراه خانواده خود به شهر کوچکی در جبل عامل رفت و دوران نوجوانی را در آنجا سپری کرد. سپس هنگام عزیمت پدرش به دمشق، در مدرسه علویه ادامه تحصیل داد و همزمان با این تحصیلات (از سال ۱۳۴۰ق) دروس نحو و ادبیات را در خدمت پدرش سید محسن امین آغاز کرد. در سال ۱۳۵۳ق موفق به اخذ مدرک کارشناسی در رشته حقوق گردید.[۱]

هجرت‌ها

امین در سال ۱۳۵۷ق عازم عراق شد و در دبیرستانی به تدریس پرداخت. در زمان جنگ جهانی دوم به لبنان بازگشت و قاضی شهر نبطیه شد، اما پس از مدتی به عراق مراجعت کرد و وارد مرکز تربیت معلم «ملکه علیا» شد. با اینکه این دوران از شیرین‌ترین دوران‌های زندگی او بود، اما مجددا عراق را ترک کرده و مشغول تحقیق و تألیف گردید.[۲] وی در عمر خویش، سفرهایی به فلسطین، مصر، ایران، پاکستان، تونس و برخی دیگر از کشورهای قاره آفریقا داشت.

فعالیتهای سیاسی

حسن امین در کنار تحصیل، به فعالیت‌های دانشجویی و سیاسی نیز پرداخته است. فعالیت او در هنگام انتخابات محلی در شهر دمشق به هنگام حضور فرانسویان از جمله این فعالیت‌هاست که خود وی شرح آن را گفته است. او در سال ۱۹۳۴ فارغ‌التحصیل می‌شود و پس از آن از دوره کارشناسی حقوق دانشکده حقوق دانشگاه دمشق در سال ۱۹۳۸ به دعوت و پشتیبانی محمد رضا شبیبی، وزیر معارف وقت دولت عراق، برای تدریس به عراق می‌رود. وی در شهرهای بغداد و حله در «دار المعلمین ریفیه» به مدت چهار سال به تدریس در دانشگاه‌ها و دبیرستان‌ها می‌پردازد. پس از مدتی در سال ۱۹۴۵م دوباره به لبنان به شهر نبطیه بازگشت و مسئولیت قضا را در آن شهر بر عهده گرفت.[۳]

فعالیت‌های دیگر

سید حسن امین قبل از وفات، در کنفرانس‌های متعدد در کشورهای مختلف شرکت کرد که می‌توان به کنگره هزاره شیخ مفید و هزاره شیخ طوسی و کنگره نهج البلاغه، حقوق در اسلام، قداست و امنیت حرم الهی، در ایران و به کنگره‌های ادبی در عراق و کنفرانس تاریخی در تونس اشاره نمود.[۴]

از راست: حسن الامین در دانشکده حقوق، در نجف اشرف، در مدرسه علویه

تألیفات

وی ابتدا در مجله مصری «الرسالة» وارد شد و نقدی نیز بر کتاب «عبقریة الامام» نوشت. در میان ده‌ها اثری که حسن الامین از خود به یادگار گذاشته، سه دایرةالمعارف جایگاه برجسته‌ای دارند. این دایرةالمعارف‌ها عبارتند از: جمع آوری و تکمیل اعیان الشیعه، مستدرکات اعیان الشیعه، دایرة المعارف الاسلامیة الشیعیة.[۵]

اعیان الشیعه

نقش او در تألیف کتاب «اعیان الشیعة»، مساعدت پدر بود و پس از وفات سید محسن امین در سال ۱۳۷۲ق، مسئولیت مستقیم تألیفات بر دوش او قرار گرفت. حسن امین در مورد تکمیل اعیان الشیعه گفته است:

«پدرم از دنیا رفت، اعیان الشیعه تا نهایت حرف «س» به پیش رفته بود. بقیه مدخل‌ها یعنی از حرف «س» به بعد به صورت چرک‌نویس و مشوش و غیرمنظم باقی مانده بود. بعضی تراجم کامل نشده و بعضی اصلاً نوشته نشده بود. با کوشش‌های فراوان این کار را به سرانجام رساندم[۶]

مستدرکات اعیان الشیعه

این مجموعه، یازده جلد است و به اَعلام و شخصیت‌هایی اختصاص دارد که محسن الامین به آنها در اعیان الشیعه اشاره نکرده است.

دایرةالمعارف اسلامی شیعه

این مجموعه در ۲۵ جلد توسط حسن امین تدارک دیده شد و تاکنون نیمی از آن در بیروت به طبع رسیده است. او معتقد بود این مجموعه که چهل سال از عمرش را صرف آن کرده مهم‌ترین تلاش علمی او به شمار می‌رود.

وی در شرح عواملی که موجب تهیه چنین دایرةالمعارفی شد، می‌گوید:

«در آن زمان دایرةالمعارفی از سوی خاورشناسان غربی منتشر و از سوی مصری‌ها به زبان عربی ترجمه شد. آن مجموعه به علت نقص در آگاهی یا سوءنیت دارای خطاهای علمی بسیار بود و مترجمان سعی کرده بودند در پاورقی خطاهای وارده را تصحیح کنند؛ اما فقط به تصحیح آرای اهل سنت پرداختند و آرای شیعی با همان خطاهای موجود به عربی نیز منتشر شد. تنها تصحیحی که انجام شده بود به مبحث تقیه نزد شیعه مربوط بود که احمد محمد شاکر انجام داده بود

مطالعه این مجموعه‌ها باعث شد حسن الامین به اندیشه تهیه دایرةالمعارف مستقلی در حوزه افکار شیعی بیفتد.

دیگر آثار

از دیگر آثار حسن الامین، می‌توان به آثاری به چون الغزوا المغولی للبلاد الاسلامیه، الرضا(ع) و المأمون و ولایة العهد، الوطن الاسلامی بین السلاجقه و الصلیبیین، الاسماعیلیون و المغول و نصیر الدین الطوسی، سراب الاستقلال فی بلاد الشام، الشهید الاول محمد بن مکی، لمحات فی تاریخ التشیع، فی خضم التاریخ، اطلالات علی التاریخ، صلاح الدین الایوبی بین العباسیین و الفاطمیین و الصلیبیین، ذکریات قضائیه و وقفات عاطفیه، مظاهرات و ثوراث، مقالات فی التاریخ و الادب و النقد، صراعات فی الشرق علی الشرق، من التاریخ قدیماً و حدیثاً و من بلد الی بلد، حل و ترحال اشاره کرد.[۷]

وفات

سید حسن الامین در سال ۲۰۰۲م مصادف با ۱۳۸۱ش درگذشت.[۸]

پانویس

  1. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.
  2. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.
  3. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.
  4. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.
  5. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.
  6. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.
  7. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.
  8. مهدی امین، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین.

منابع

  • الامین، سید مهدی، نگاهی گذرا به زندگی و آثار علمی سید حسن الامین، کتاب ماه دین، اسفند ۱۳۸۱ - شماره ۶۵.