سید عبدالعزیز طباطبایی یزدی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید عبدالعزیز طباطبایی
سید عبدالعزیز طباطبایی.jpg
اطلاعات فردی
لقب: محقق طباطبایی
تاریخ تولد:۴ آبان ۱۳۰۸ش
زادگاه: نجف
تاریخ وفات: ۸ بهمن ۱۳۷۴ش
محل دفن: قم، حرم حضرت معصومه
شهر وفات: قم
خویشاوندان
سرشناس:
سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی
اطلاعات علمی
استادان: سید رضا صدر، سید ابوالقاسم خوئی، عبدالهادی شیرازی، عبدالاعلی سبزواری، سید هاشم حسینی تهرانی، میرزا محمد علی اردوبادی.
محل تحصیل: نجف  • قم
تألیفات: مستدرک الذریعه، اهل البیت فی مکتبة العربیة، الغدیر فی التراث الاسلامی، معجم اعلام الشیعه.
سایر: تحقیق و شناسایی کتاب‌ها و نسخ خطی
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
وبگاه رسمی: http://mtif.org/p/mohaqiq

سید عبدالعزیز طباطبائی یزدی(۱۳۰۸-۱۳۷۴ش) مشهور به محقق طباطبایی و آقا عزیز کتابشناس، نسخه‌شناس و صاحب‌نظر شیعه در تاریخ، رجال و تراجم. تسلط وی در علوم تخصصی خود به حدی بود که عنوان «محقق طباطبائی» را در محافل و مجامع علمی به خود اختصاص داد. سید عبدالعزیز، شاگردانی تربیت کرد و آثار پژوهشی و نسخه‌های خطی را از کتابخانه‌های جهان شناسایی نمود که همه این آثار در بنیاد محقق طباطبایی در قم نگهداری می‌شود.

زندگی‌نامه

تولد

ابوجواد، سید عبدالعزیز بن جواد بن اسماعیل طباطبائی یزدی، در ۴ آبان ۱۳۰۸ش (مطابق ۲۱ جمادی‌الثانی ۱۳۴۸ق) در نجف متولد شد. پس از فراگیری دروس مقدماتی علوم دینی و در ۱۵ سالگی همراه پدر به ایران آمد.[۱]

محقق طباطبایی در دوران نوجوانی

وی نوه سید محمدکاظم طباطبایی یزدی (متوفای ۱۳۳۷ق) صاحب کتاب العروه الوثقی است.[۲]

تحصیلات

سید عبدالعزیز پس از درگذشت پدر، به قم رفت و از درس سید رضا صدر استفاده کرد. یک سال بعد به نجف اشرف بازگشت و از سید ابوالقاسم خوئی، عبدالهادی شیرازی، عبدالاعلی سبزواری، سید هاشم حسینی تهرانی، میرزا محمد علی اردوبادی بهره برد و از آیت الله خویی، سید عبدالهادی شیرازی و آقا بزرگ تهرانی اجازه روایت گرفت.[۳]

وفات

محقق طباطبایی، به علت نارسایی قلبی در ۷ رمضان ۱۴۱۵ق مطابق ۸ دی ماه ۱۳۷۴ش درگذشت و در حجره ۱۴ صحن بزرگ حرم حضرت معصومه به خاک سپرده شد.[۴]

محقق طباطبایی در دوران جوانی

علاقه به کتابشناسی و احیای میراث کهن

به دلیل علاقه وی به کتابشناسی و بررسی و احیای میراث کهن شیعه، در نجف از دو شخصیت مشهور، آقا بزرگ تهرانی و علامه امینی تأثیر پذیرفت. وقتی که علامه امینی کتابخانه امیرالمؤمنین (ع) را تأسیس کرد، محقق طباطبایی در آنجا مشغول تحقیق و تدوین فهرست کتابخانه شد. در همین سال‌ها برای شناسایی نُسَخ خطی، کتابشناسی و سایر ظرایف و دقایق این رشته، با آقا بزرگ مراوده مستمر داشت.[۵]

در سال ۱۳۴۹ش برابر با ذی‌الحجه ۱۳۸۹ق برای شرکت در کنگره هزاره شیخ طوسی از طرف دانشکده مشهد دعوت شد و از نجف به ایران آمد. و بنا به درخواست کتابخانه آستان قدس رضوی حدود یک سال در مشهد نسخه‌های خطی فقه و اصول را نوشت و سپس به نجف بازگشت. وی در سال ۱۳۵۶ش که با فشار رژیم عراق به ایران بازگشت، در شهر قم اقامت گزید.[۶] مراکزی همچون: مؤسسه آل البیت، مرکز الغدیر، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، بنیاد بعثت و انتشارات جامعه مدرسین با او ارتباط داشتند و آثار زیادی با نظارت و همکاری مستقیم وی تحقیق و چاپ شد. ضمن اینکه در مجامع و همایش‌های علمی مختلف داخل و خارج کشور شرکت می‌کرد. تعداد ۹۴ عنوان کتاب با استفاده از راهنمایی‌ها یادداشت‌های او به ثمر رسید و فهرست‌های زیادی را از نُسَخ خطی داخل و خارج کشور تهیه کرد.[۷][۸]

ویژگی‌های اخلاقی

همه کسانی که با محقق طباطبایی آشنایی داشتند به صفای روح او و خلوص و ارادت ایشان به مقام شامخ اهل بیت عصمت و طهارت (ع) و همچنین تبحّر و تخصّص او در کتابشناسی شیعه، اذعان دارند. از خصوصیات بارز او سخاوت در کمک به پژوهشگران و شاگردان بود که همه کسانی که از او استفاده کرده‌اند، به این خصیصه اشاره می‌کنند.[۹]

عبدالعزیز طباطبایی در اواخر عمر

آثار

تصویر کتاب الغدیر فی التراث الاسلامی نوشته محقق طباطبایی

آثار ایشان فراوان است که بخشی از آن‌ها را در تکمیل تألیفات دو استادش آقا بزرگ و علامه امینی تألیف نمود مانند:

  • مستدرک الذریعه
  • اضواء علی الذریعه
  • معجم اعلام الشیعه
  • تعلیقات علی طبقات اعلام الشیعه
  • تنظیم و تصحیح نقباء البشر
  • علی ضفاف الغدیر
  • انباء السماء برزیة کربلا

بخش دیگر تحقیق و تصحیح آثار بزرگان است مانند:

  • فهرست منتجب الدین
  • الاربعون المنتقی من مناقب المرتضی
  • عقدالدرر فی اخبار المهدی المنتظر
  • مقتل امیرالمؤمنین(ع) از ابن ابی دنیا
  • مناقب امیرالمؤمنین(ع) از ابن حنبل
  • ترجمه امیرالمؤمنین(ع) از تاریخ دمشق
  • ترجمه امام حسن و امام حسین(ع) از طبقات ابن سعد

طباطبائی فهرست‌هایی از نُسَخ خطی نیز تهیه کرده است مانند:

دیگر آثار وی عبارتند از:

و مقالات متعددی نیز از ایشان در مجله «تراثنا».[۱۰][۱۱]

شرکت در اجلاس و کنگره‌ها

محقق طباطبایی در کنگره‌های مختلفی چون کنگره شیخ طوسی در مشهد در سال ۱۳۸۹ق، کنگره‌ای از سوی مؤسسه محمدی تراست در سال ۱۴۰۴ق، کنگره امام علی در سال ۱۴۱۰ق در لندن، کنگره شیخ مفید در سال ۱۴۱۳ق در قم، کنگره هزاره نهج البلاغه در سال ۱۳۹۹ق و کنگره هزاره شریف رضی در سال ۱۴۰۶ق در بنیاد نهج البلاغه در تهران و کنگره کتاب و کتابخوانی در تمدن اسلامی مشهد شرکت نمود.[۱۲]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. بنیاد محقق طباطبایی.
  2. شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۷۰ش، ج۹، ص۲۳۱.
  3. شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۷۰ش، ج۹، ص۲۳۱.
  4. بنیاد محقق طباطبایی.
  5. شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۷۰ش، ج۹، ص۲۳۱.
  6. شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۷۰ش، ج۹، ص۲۳۲-۲۳۱.
  7. بنیاد محقق طباطبایی.
  8. یاد: استاد فقید محقق طباطبایی، ۱۳۷۷ش.
  9. کتاب‌شناخت سیره معصومان.
  10. بنیاد محقق طباطبایی.
  11. یاد: استاد فقید محقق طباطبایی، ۱۳۷۷ش.
  12. علی طباطبایی یزدی، محقق طباطبایی و کتاب گرانسنگ «نهج‌البلاغه عبرالقرون».

منابع

  • طباطبایی یزدی، علی، محقق طباطبایی و کتاب گرانسنگ «نهج‌البلاغه عبرالقرون»، پژوهش‌های نهج البلاغه، زمستان ۱۳۸۰ و بهار ۱۳۸۱ - شماره ۲ و ۳.
  • یاد: استاد فقید محقق طباطبایی، آینه میراث، پاییز ۱۳۷۷ - شماره ۲.
  • شریف‌رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، قم، ۱۳۷۰ش.

پیوند به بیرون