فرهنگ آفتاب (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
100xp
جلد کتاب در چاپ اول
اطلاعات کتاب
نویسنده: عبدالمجید معادیخواه
موضوع: مفاهیم نهج‌البلاغه
سبک: فرهنگ‌‌نامه
زبان: فارسی
تعداد جلد: ۱۰
اطلاعات نشر
ناشر: نشر ذره
محل نشر: تهران
تاریخ نشر: ۱۳۷۲ش

فرهنگ آفتاب با نام کامل فرهنگ آفتاب: فرهنگ تفصیلی مفاهیم نهج‌البلاغه، کتابی برای معرفی و دسته‌بندی مفاهیم مختلف نهج البلاغه است. این کتاب توسط عبدالمجید معادیخواه بین سال‌های ۱۳۵۰ش تا ۱۳۷۰ش به فارسی نوشته شده، و تا اکنون دو بار چاپ گردید.

نویسنده

عبدالمجید معادی‌خواه، متولد ۱۳۲۱ش در قم، روحانی و تاریخ‌پژوه است. او، جایزه نخست کتاب سال ولایت را در اولین دوره آن بخاطر نوشتن فرهنگ آفتاب دریافت کرد.[۱]

نویسنده فرهنگ آفتاب هم‌چنین، سه اثر دیگر درباره نهج‌البلاغه دارد:

  1. خط و فرهنگ حکومت اسلامی (شرح و تفسیری بر فرمان امام علی(ع) به مالک اشتردفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، قم، ۱۳۶۲ش
  2. خط و فرهنگ رژیم‌های استکباری (شرح و تفسیری بر خطبه قاصعه)، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، قم، ۱۳۶۲ش[۲]
  3. خورشید بی‌غروب؛ نهج‌البلاغه (ترجمه نهج‌البلاغه)، نشر ذره، تهران، ۱۳۷۴ش.

او مسئولیت بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی ایران را از ۱۳۶۲ش تا کنون بر عهده دارد.

انگیزه و آغاز

معادی‌خواه معتقد است اولین جرقه‌های فکر نوشتن این کتاب، پس از دیدار و صحبت کوتاه او با مرتضی مطهری در ۱۳۴۷ش پدیدار گشت؛ زمانی که مطهری به آرزوی نوشته شدن معجم معنوی برای نهج‌البلاغه اشاره کرد. سپس در ۱۳۵۰ش پس از تشویق و کمک هاشمی رفسنجانی، او در زندان شهربانی قم اولین صفحه را می‌نویسد. البته در طول بیست سال پس از آن بویژه در دوران انقلاب اسلامی ایران، یادداشت‌ها و فیش‌های تحقیق بارها تغییر کرد و ویرایش شد.[۳]

ساختار و شیوه نگارش

فرهنگ آفتاب، ترتیب الفبایی و شباهت به نمایه‌سازی دارد. معیار اصلی نویسنده در تهيه موضوعات، معانی و مفاهيم نهج البلاغه بوده[۴]، بنابر این مطالب نهج‌البلاغه را در موضوع‌های کلی زیر عنوان‌بندی نموده است:

  • کلام، فلسفه، عرفان، جهان‌بینی: ۶۳ مدخل
  • آداب، اخلاق و فرهنگ: ۷۲ مدخل
  • سیاست: ۳۴ مدخل
  • اقتصاد: ۱۱ مدخل
  • فقه و حقوق: ۲۲ مدخل
  • تاریخ اسلام: ۵۷ مدخل

هر یک از این مداخل نیز، به چند زیرمجموعه و نام‌های جزیی‌تر تقسیم شده‌اند.

زیر نام هر مفهوم، ابتدا متن‌های گزیده نهج‌البلاغه مربوط به آن (بدون اعراب) و سپس ترجمه فارسی (بدون توضیح و شرح) قرار دارد. معادی‌خواه برای ترجمه نهج‌البلاغه، از کتاب خود با نام خورشید بی‌غروب استفاده کرده است.[۵]

در چاپ اول این کتاب، بیش از هزار مفهوم آورده شده که نخستین مدخل، آب و آخرین آن، یهود است.[۶]

چاپ و نشر

فرهنگ آفتاب تا اکنون دو بار توسط نشر ذره در تهران چاپ شده است:

  1. سال ۱۳۷۲ش به تدریج در ۱۰ جلد. جلد دهم این مجموعه به فهرست‌های مختلف آن اختصاص دارد: الفبایی، گفتارها، نوشتارها، ایات قران کریم، حدیث‌های نبوی، اشعار عربی، نام اشخاص، نام قبایل، مکان‌ها و جنگ‌ها
  2. سال ۱۳۸۵ش کتاب در ۱۲ جلد، و پنج مجلد نشر شد: جلدهای یکم تا نهم بدون تغییر، جلد دهم با تغییر برخی عناوین و اضافه شدن مداخل جدید همراه با جلدهای ۱۱ و ۱۲.[۷]

پانویس

  1. مهدوی‌راد،مشعل جاوید، ۱۳۸۰ش، ص۵۵۵-۵۷۸.
  2. سایت موسسه بوستان کتاب.
  3. عراقی‌نژاد، «فرهنگ افتاب، در مصاحبه با حجت‌الاسلام‌والمسلمین معادی‌خواه»، ص۸۰-۸۴.
  4. وبگاه خبرگزاری بین المللی قرآن، مصاحبه با معادیخواه؛ «تهیه معجم معنوی برای قرآن و نهج‌البلاغه؛ حاصل ۲۰ سال پژوهش و نگارش»، نشر:۱۳۹۴/۱۱/۲۶، بازدید:۱۳۹۷/۰۸/۰۲
  5. فقهی‌زاده، «تفصیل مفاهیم نهج‌البلاغه در فرهنگ آفتاب»، ص۱۶-۱۹.
  6. معادی‌خواه، فرهنگ آفتاب، ج۱۰.
  7. «فرهنگ آفتاب معادیخواه در ۵ مجلد»، همشهری آنلاین، شنبه ۱۴ مرداد ۱۳۸۵ش.

منابع