تعویض پرچم (آیین)

تعویض پرچم (آیین)
	تعویض پرچم حرم امام رضا(ع)
زمان‌برگزاری	درمناسبت‌های مذهبی
اشیاء و نمادها	پرچم روی گنبد
وجه نمادین	اعلام مناسبت‌های مذهبی
آیین‌های مهم
	سینه‌زنی • افطاری • تشییع جنازه • تعزیه خوانی ; سایر آیین‌ها

آیین تعویض پرچم، مراسمی مذهبی در برخی زیارتگاه‌های شیعیان است که طی آن پرچم نصب‌شده بر فراز گنبد یا ایوان، در مناسبت‌های مذهبی خاص تعویض یا برافراشته می‌شود. این آیین بیشتر در آغاز دوره‌های سوگواری، به‌ویژه ماه محرم، و در برخی مناسبت‌های مرتبط با ولادت و اعیاد مذهبی برگزار می‌شود.

تغییر پرچم، به‌ویژه تغییر رنگ آن، افزون بر جنبه نمادین، نشانه‌ای از آغاز یا تغییر مناسبت مذهبی در زیارتگاه است.^[۱]برای نمونه، در برخی زیارتگاه‌ها در آغاز ایام سوگواری، پرچم موجود با پرچم سیاه جایگزین می‌شود.^[۲] در حرم امام رضا(ع)، تعویض پرچم و پوشش ضریح در قالب مراسمی با عنوان آیین اذن عزا و هم‌زمان با آغاز سوگواری ماه محرم برگزار می‌شود.^[۳]

این آیین در شماری از زیارتگاه‌های شیعیان برگزار می‌شود. در حرم امام حسین(ع)، پرچم گنبد در مناسبت‌های مشخص، از جمله آغاز ماه محرم، تعویض می‌شود و در این زمان بخش‌هایی از حرم و بین‌الحرمین نیز سیاه‌پوش می‌شود.^[۴] در حرم امام رضا(ع)، تعویض پرچم بخشی از آیین اذن عزا است.^[۵] در حرم حضرت معصومه(س)، پرچم گنبد در برخی مناسبت‌ها، از جمله دهه کرامت، طی مراسمی تعویض می‌شود.^[۶] در حرم عبدالعظیم حسنی نیز تعویض پرچم در برخی مناسبت‌های مذهبی انجام می‌شود.^[۷] در مسجد جمکران نیز در برخی مناسبت‌های مذهبی، پرچم‌های دارای عبارات و شعارهای مذهبی مانند یا لثارات الحسین بر فراز گنبد برافراشته می‌شوند.^[۸]

شیوه برگزاری این آیین در زیارتگاه‌های مختلف یکسان نیست. در برخی موارد، مراسم تعویض پرچم با تلاوت قرآن، مرثیه‌خوانی یا مدیحه‌سرایی،^[۹] حضور خادمان^[۱۰] و سخنرانی^[۱۱] همراه است. در بعضی زیارتگاه‌ها نیز برنامه‌هایی مانند نقاره‌زنی بخشی از مراسم را تشکیل می‌دهد.^[۱۲]

تعویض پرچم حرم امام حسین(ع)/فیلم
تعویض پرچم گنبد حرم امام رضا(ع)
تعویض پرچم حرم حضرت معصومه(س)۱
آیین تعویض پرچم حرم عبدالعظیم حسنی

پانویس

↑ «تعویض پرچم گنبد حرم مطهر امام حسین(ع) ...»، آستان قدس حسینی، پایگاه اطلاع‌رسانی امام حسین(ع).
↑ «آیین اذن عزا و تعویض ...»، پایگاه خبری آستان‌نیوز.
↑ «آیین اذن عزا و تعویض ...»، پایگاه خبری آستان‌نیوز.
↑ آستان قدس حسینی، «تعویض پرچم گنبد حرم مطهر امام حسین(ع) ...»، پایگاه اطلاع‌رسانی امام حسین(ع).
↑ مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی، «آیین اذن عزا و تعویض پوش ضریح مطهر و پرچم گنبد منور حضرت امام رضا(ع)»، پایگاه خبری آستان‌نیوز.
↑ «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران.
↑ «پرچم گنبد حضرت عبدالعظیم(ع) تعویض شد»، خبرگزاری دانشجو.
↑ «اهتزاز پرچم منقش به ...»، خبرگزاری شبستان.
↑ «پرچم گنبد حضرت عبدالعظیم(ع) تعویض شد»، خبرگزاری دانشجو.
↑ «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران.
↑ «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.
↑ «آیین تعویض پرچم گنبد منور رضوی برگزار شد»، مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی؛ «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.

منابع

«تعویض پرچم گنبد حرم مطهر امام حسین(ع) در آستانه ماه محرم»، آستان قدس حسینی، پایگاه اطلاع‌رسانی امام حسین(ع)، تاریخ درج مطلب: ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۷م، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.
«آیین اذن عزا و تعویض پوش ضریح مطهر و پرچم گنبد منور حضرت امام رضا(ع)»، پایگاه خبری آستان نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.
مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.
«آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) و آغاز دهه کرامت»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۲ خرداد ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.
«پرچم گنبد حضرت عبدالعظیم(ع) تعویض شد»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۸ تیر ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.
«اهتزاز پرچم منقش به شعار یا لثارات الحسین(ع) بر فراز گنبد مسجد جمکران»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مهر ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.

[1] «تعویض پرچم گنبد حرم مطهر امام حسین(ع) ...»، آستان قدس حسینی، پایگاه اطلاع‌رسانی امام حسین(ع).

[2] «آیین اذن عزا و تعویض ...»، پایگاه خبری آستان‌نیوز.

[3] «آیین اذن عزا و تعویض ...»، پایگاه خبری آستان‌نیوز.

[4] آستان قدس حسینی، «تعویض پرچم گنبد حرم مطهر امام حسین(ع) ...»، پایگاه اطلاع‌رسانی امام حسین(ع).

[5] مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی، «آیین اذن عزا و تعویض پوش ضریح مطهر و پرچم گنبد منور حضرت امام رضا(ع)»، پایگاه خبری آستان‌نیوز.

[6] «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران.

[7] «پرچم گنبد حضرت عبدالعظیم(ع) تعویض شد»، خبرگزاری دانشجو.

[8] «اهتزاز پرچم منقش به ...»، خبرگزاری شبستان.

[9] «پرچم گنبد حضرت عبدالعظیم(ع) تعویض شد»، خبرگزاری دانشجو.

[10] «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران.

[11] «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.

[12] «آیین تعویض پرچم گنبد منور رضوی برگزار شد»، مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی؛ «آیین تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه(س) ...»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]