آیه ۷ سوره حدید
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره حدید |
| شماره آیه | ۷ |
| جزء | ۲۷ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | غزوه تبوک |
| درباره | ایمان و انفاق |
آیه ۷ سوره حدید به مردم امر میکند که به خدا ایمان آورده و پیامبر(ص) و رسالتش را تصدیق کرده و در راه خدا انفاق نمایند.[۱] طبق گفته تفاسیر، این آیه اموال انسان را امانتی الهی میداند که انفاق از آن، آمرزش و پاداش بزرگ الهی را در پی دارد.[۲]
﴿آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَأَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ ٧﴾ [حدید:7]﴿به خدا و پیامبر او ایمان آورید و از آنچه شما را در [استفاده از] آن جانشین [دیگران] کرده انفاق کنید پس کسانی از شما که ایمان آورده و انفاق کرده باشند پاداش بزرگی خواهند داشت ٧﴾
در این آیه و آیات پیشین، هیچ مخاطبی ذکر نشده است و نبود مخاطب باعث این شده که مفسران درباره مخاطب آیه دیدگاههای گوناگونی مطرح کنند. شیخ طوسی و طبرسی بر این باورند که آیه، همه مکلفان و عقلای عالم را مخاطب ساخته و آنان را به پذیرش توحید و نبوت فرامیخواند.[۳] در برابر این دیدگاه، محمدحسین طباطبایی مخاطبان آیه را مؤمنان دانسته و آن را فرمانی در جهت ارتقای مراتب ایمان میداند که انفاق از پیآمدهای عملی آن به شمار میآید.[۴] مکارم شیرازی جمع میان این دو نظر را ممکن دانسته و معتقد است آیه همزمان کافران را به اصل ایمان و مؤمنان را به تکامل ایمانی و انفاق دعوت میکند.[۵]
به گفته منابع تفسیری، دعوت به انفاق در این آیه، بر این پایه است که انسانها مالک حقیقی ثروت نیستند؛ بلکه تنها «مستخلفین» (جانشینان) در آن به شمار میروند.[۶] براین اساس، مفسران گفتهاند انسانها امانتدارِ اموالِ خدا هستند[۷] و یا در استفاده از این اموال، جانشینِ گذشتگاناند.[۸]
طباطبائی با اشاره به احتمال نزول آیه در غزوه تبوک، انفاق در جهاد را مصداق بارز آن شمرده است.[۹] مکارم شیرازی انفاق را شامل تمام مواهب مادی و معنوی نظیر علم، آبرو و هدایت میداند.[۱۰] همچنین بر اساس روایتی از امام صادق(ع) که علی بن ابراهیم قمی نقل کرده، قرض دادن از مصادیق انفاق میباشد و پاداش قرض دادن برتر از صدقه شمرده شده است.[۱۱]
پانویس
- ↑ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بیتا، ج۹، ص۵۲۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۳۱۴.
- ↑ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بیتا، ج۹، صص ۵۲۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج ۱۹، ص۱۵۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۳۱۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج ۱۹، ص ۱۵۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۹، ص۱۵۱؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۳۱۵.
- ↑ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بیتا، ج۹، ص۵۲۲؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۹، ص۱۵؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۳۱۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۹، ص۱۵۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۳۱۵.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۳۶۳ش، ج۲، ص۳۵۰.
منابع
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، تحقیق محمدجعفر یاحقی و محمدمهدی ناصح، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۴۰۸ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمدجواد بلاغی، تهران، انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد قصیر عاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تحقیق طیب موسوی جزایری، قم، دار الکتاب، ۱۳۶۳ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۴ش.